Ashtangahridayasamhita 1.6.50: Sarvāṅgasundarā
Sarvāṅgasundarā 1.6.50
- Language
- Sanskrit
Sarvāṅgasundarā
1.6.50.1
śimbyāḥ-kośyāḥ, dhānyaṃ-mudgādikaṃ, yat śimbīdhānyaṃ tadvibandhakṛt| keṣāṃ vibandhaṃ karoti ? sāmarthyāt srotasām, na tu purīṣādīnām| tathā ca saṅgrāhītyatraiva paṭhati śāstrakṛt| saṅgrāhilakṣaṇaṃ ca tatrāntare| yathā-"bhedi tatpiṇḍatān bhāvān śakṛdādīnbhinatti yat| viparītamato grāhi" iti| tasmādvibandhaṃ srotasāmevetyavehi| tathā, kaṣāyaṃ svādu kaṭupākaṃ śītavīryaṃ laghu ca| masūrādītyatrā+a+adiśabdena makuṣṭhacaṇakādīnāṃ grahaṇam| tathā, medaādiṣu hitam, prakṛtatvādabhyavahāre tathā lepa upaseke ceti| caśabdo+atra luptanirdiṣṭo bodhyaḥ| lepaḥ-pradehaḥ| upasekaḥ-pariṣekaḥ| kaṣāyaśītarūkṣatvena kaṭupākitvena ca vātakṛttvaṃ śimbīdhānyasya śāstrakṛtoktam| ata evedamupapannam-"mudgo+alpacalaḥ" iti| yadi hi śimbīdhānyasya mārutakṛttvaṃ sameyāt, tadaitadvaktuṃ yujyate| tasmāt vātakṛttvamasyāstīti sthitam| tasmiṃśca satyādhmānakāritvamapyupapannameva| ata eva saṅgrahe+asyādhmānakāritvamuktam| mudgādīnāṃ ca viśeṣāstatraivoktāḥ (saṃ. sū. a. 7)| yathā-"haritāsteṣvapi varā makuṣṭhāḥ kṛmikāriṇaḥ| varṇyāḥ paraṃ pralepādyairmasūrā grāhiṇo bhṛśam||" iti|
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit