<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.106 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [Aṣṭāṅgasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha) › [Shashilekha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu) › 16.106

# Ashtangasamgraha 16.106

Śaśilekhā 16.106

- **Language:** Sanskrit

### [16.106](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.106)

yathā ratha ityādi | ratho yathā samabhūbhāgayojanādinā nyāyena vāhyamānaḥ krameṇa sve kāle'vaśyameva kṣayaṃ yāyāt evamātmavatāṃ hitamevāhitapaṅkihāraśīlināmāyuḥ | tathā anyeṣāmanātmavatāṃ viparyayaḥ | tenaitaduktaṃ bhavati yathā nyāyena vāhyamāno rathaḥ krameṇa kṣayaṃ yāti evamātmavatāmapi krameṇāyuḥ kṣayaṃ yāti yathā tathā rathaḥ anyāyena viṣamamārgayojanādinā yugapat kṣayaṃ yātyevamanātmavatāṃ pramādināmāyuryugapadeva kṣayaṃ yātītyarthaḥ | tathā śuci nirmalaṃ tailaṃ daśā ca yasmin dīpe sa kīṭādyapīḍito yathaiva snehaparikṣayo yāvat samyagdīptimāna vartate tadvaddhitopacāreṇa puruṣaḥ | etadviparyaye aśucitailadaśatve kīṭādipīḍitatve ca sa eva ca dīpo viparīto na dīptimān snehe tiṣṭhatyapi syāt tathaiva puruṣaḥ ahitopacāreṇa dhruvamavaśyameva vijñeyaḥ | tenaitaduktaṃ bhavati | śucitailadaśaḥ kīṭādyapīḍitaśca dīpaḥ yathā dīptimān vartate, snehakṣayena tu kṣayaṃ yātyevaṃ puruṣaḥ apramatto'pyāyuṣaḥ kṣayāt kṣayaṃ yāti niyatāyurapi tathā'kṣīṇe snehe'pi yathā dīpo vātādipīḍitatvāt kṣayaṃ yātyevamahitopacāreṇāpi puruṣa āyuṣyakṣīṇe'pi niyatāyurahitopacāreṇa dhruvamavaśyaṃmiti jñātvā'nyatsarvaṃ parityajya budhaḥ śarīrameva pālayet | yataḥ śarīriṇāṃ tasya śarīrasyābhāve sarvapadārthānāṃ dṛṣṭādṛṣṭaprayojanānāmabhāvaḥ | anyat suvodham |

- [Previous: 16.101](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.101)
- [Next: 16.112](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.112)
- [Up: 16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16)

## Linked texts (1)

- [Aṣṭāṅgasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha.9.107) — Vāgbhaṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.106](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha!indu.16.106) · Pramāṇa
