Ashtangasamgraha 40: atha trayastriṃśo'dhyāyaḥ
Śaśilekhā 40
- Language
- Sanskrit
atha trayastriṃśo'dhyāyaḥ
40.2
athāta ityādi | yannayanaṃ tāmyattvādiguṇayuktaṃ kṛcchronmīlanādyāturaṃ cāpagatarāgādi tatra tarpaṇaṃ yojayet| aśāntopadrave netre tarpaṇaṃ na yojayet | upadravā rāgāśrvādayaḥ | puṭapāko viṣayāviṣayayostarpaṇaikayogakṣemaḥ |
40.3
athetyādinā tarpaṇavidhānam| netragolakād bahiḥ piṣṭamāṣapālīṃ kṛtvā kṣīrādinā pūrayediti tarpaṇam| subodhamanyat| yavanikā tiraskariṇī|
40.4
tato'syāpāṅgadeśe māṣapālyāḥ snehastrāvāya śalākayā dvāraṃ kārayet| yathāvyādhīti yasya vyādherya āhāra uktaḥ| ātapādīn pariharet|
40.5
pratyahamityādinā doṣabhedena prayogaḥ| saṃsarge sannipāte ca utkṛṣṭadoṣāpekṣayā| subodhamanyat| tatra tarpaṇasamyagyogaṃ svāsthyāllakṣayet| ayogaṃ vātarogaiḥ| atiyogaṃ śleṣmarogaiḥ|
40.6
tarpaṇasamyagyoge sati tadukteṣveva rogeṣu puṭapākaṃ vidadhyāt sa ca trividhaḥ|
40.7
tatra snehanamānūpānāṃ sādhāragānāṃ ca prāṇināṃ māṃsādibhirmadhuraiśca dravyai rūkṣe'kṣiṇa kāryam|
40.8
lekhanaṃ nāma jāṅgalānāṃ mṛgāṇāṃ pakṣiṇāṃ ca pratyekaṃ māṃsena yakṛtā ca muktādibhiśca snigdhe dadhyādipiṣṭaiḥ|
40.9
prasādanīyaṃ tu jāṅgalādiyakṛdādibhiryojayet| sa tviti prasādanīyaparāmarśaḥ|
40.10
bilvamātraṃ palamātram| veśavārīkṛtaṃ sūkṣmacchinnam| snehane eraṇḍapatreṇa veṣṭanam| lekhane vaṭapatreṇa| prapādane utpalapatreṇa| tad dvipalaṃ piṇḍaṃ mṛdā dvyaṅgulaghanaṃ pralipya dhavādīnāmanyatamasya kāṣṭhaiḥ pacet| tataḥ pakvaṃ niṣpīḍya tadrasena netre tarpaṇavat pūrayet| subodham|
40.11
snigdhalekhanayorevānte dhūmapānam | prasādhane dhūmapānaṃ na yojyam | pūrvau snigdhalekhanau | tarpaṇapuṭapākayośca yatkālamāsevā tato dviguṇaṃ varjyavarjanam | atisārādau puṭapākā uktāsteṣāmayameva pākavidhiḥ |
40.12
sekādau yathoktavidhivibhraṃśācce rogā bhavanti teṣu rogeṣu yathātmīyaṃ prasādhanaṃ cikitsitaṃ kuryāditi | seka āścyotanam |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit