Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 42: atha pañcatriṃśo'dhyāyaḥ

Śaśilekhā 42

Language
Sanskrit

atha pañcatriṃśo'dhyāyaḥ

42.p1

pūrvasminnadhyāye yānyanuśastrāṇyuktāni teṣu tu pradhānaṃ jalaukaso'tastannirṇayārthamadhyāyārambhaḥ |

42.2

nṛpāḍhya ityādi | nṛpādīnāṃ duḥkhāsahiṣṇutvādasragvisrāvaṇāya jalaukaso yojayediti sambandhaḥ |

42.3

tāśca duṣṭāmbūdbhavvādilakṣaṇayuktāḥ saviṣā iti varjyāḥ | yatastaddaṃśāddāhādyutpattiḥ | tatrājñānāddāhādiṣu viṣādviharāṃ kriyāṃ kurvīta | padmasaugandhyādiyuktā nirviṣāḥ |

42.4

·sarvāsāmityādi subodham | gajavājiṣviti prāsaṅgikam | tāsu ca madhye sukumāratvādiyuktāḥ striyaḥ | tadviparītāḥ pūrvakāye bṛhatyaśca pumāṃsaḥ | pratatapātanaṃ satataṃ raktapānāya yojanam | subodhamanyat |

42.5

taṇḍulakaṇḍanaṃ taṇḍulatvakcūrṇam | aśuddharakte vraṇād dṛśyamāne madhunā guḍena vā kiñciccālayan vraṇe srāvayet | sthitaraktamavahadraktam |
tatra yogādīn sirāvyadhavadupalakṣayet | pratikurvīta ca | duṣṭaraktāpagamāt śvayathuśaithilyaṃ dāharāgaśūlopaśamaśca | raktapittena duṣṭamalāmbughaṭikābhyāṃ na nirharedagnisaṃyogādvātakaphābhyāṃ ca duṣṭaṃ nirharet | tathā kaphena na śṛṅgeṇa skannatvāt | vātapittābhyāṃ tu duṣṭaṃ nirharet | atha pracchādyāṅgaṃ tanuvastrapaṭalāvanaddhaprāntena śṛṅgeṇācūṣet | tathā pradīptāpicugarbhābhyāmalābughaṭikābhyāmiti | bhavanti cātra ślokāḥ |
yogātiyogāyogān sirāvyadhavadatrāpi lakṣayet | tadvadeva ca cikitset | kaphena duṣṭamalāmbughaṭikābhyāṃ nirharet | raktasya skannatvāt tayoścāgnisaṃyogāt | śeṣaṃ vyākhyāsamam |

42.10

gātramityādi subodham | grathitaṃ saṃhatam | athavā vātadhāmanyadharakāye śṛṅgeṇa | pittadhāmni madhyakāye jalaukobhiḥ | pūrvakāye kaphadhāmanyalābuneti kramārthaḥ |

42.11

srutāsṛjaḥ puruṣasya śītaiḥ pradehaparivekādibhirvāyukopāt kadācit satodakaṇḍūḥ śophaḥ syāt | taṃ śophamuṣṇena sarpiṣā secayediti |
iti pañcatriṃśo'dhyāyaḥ |

Linked texts (1)