Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.26.20
Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.26.20
- Language
- Sanskrit
1.26.20.1
samprati rasānāṃ parasparasaṃyogo guṇa uktaḥ, tathā+agre ca snigdhatvādirguṇo vācyaḥ, sa ca guṇarūparase na sambhavatīti yathā rasānāṃ guṇanirdeśo boddhavyastadāha- guṇā ityādi| guṇā guṇāśrayā noktā iti dīrghañjīvitīye “samavāyī tu niśceṣṭaḥ kāraṇaṃ guṇaḥ” (sū. 1) ityanena| rasaguṇāniti rase snigdhādīn guṇānnirdiṣṭān tadrasādhāradravyaguṇāneva vidyāt| nanu, yadi dravyaguṇā eva te, tat kimiti rasaguṇatvenocyanta ityāha- karturityādi; karturiti tantrakartuḥ| abhiprāyā iti tatra tatropacāreṇa tathā sāmānyaśabdādiprayogeṇa tantrakaraṇabuddhayaḥ; sāmānyaśabdopacārādiprayogaśca prakaraṇādivaśādeva sphuṭatvāt tathā prayojanavaśācca kriyate| tacca prakaraṇādi ‘ataśca prakṛtaṃ buddhvā’ ityādau darśayiṣyāmaḥ| iha ca dravyaguṇānāṃ raseṣu yadupacaraṇaṃ tasyāyamabhiprāyo- yat- madhurādinirdeśenaiva snigdhaśītādiguṇā api prāyo madhurādyavyabhicāriṇo dravye nirdiṣṭā bhavantīti na madhuratvaṃ nirdiśya snigdhatvādipratipādanaṃ punaḥ pṛthak kriyata iti||36||