Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 5.1.1
Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 5.1.1
- Language
- Sanskrit
5.1.1.1
śārīre cikitsādhikaraṇaṃ śarīraṃ pratipādya cikitsā vaktavyā, sā ca sādhya eva roge vaktavyā nāsādhyaroge, yaduktaṃ- “arthavidyāyaśohānimupakrośamasaṅgraham| prāpnuyānniyataṃ vaidyo yo+asādhyaṃ samupācaret” (sū.a.10) iti; na ca riṣṭapratipattimantarā+asādhyatvapratipattiriti riṣṭapratipādakamindriyasthānameva cikitsāsthānāt prāgucyate| indraśabdena prāṇa ucyate, tasyāntagatasya liṅgaṃ riṣṭākhyamindriyaṃ; yaduktaṃ vyākaraṇe- “indriyamindraliṅgaṃ” (pā.a.5.2.13) ityādi; tasyendriyasya sthānamindriyasthānam| tatrāpi cendriyasthāne vaktavye vyaktatamariṣṭābhidhāyakatayā varṇasvarīyamindriyamucyate, atra hi yāni riṣṭāni vaktavyāni tānītarariṣṭebhyaścakṣurādigrāhyatayā vyaktatamāni| varṇasvarāvadhikṛtya kṛto varṇasvarīyaḥ, indriyasya riṣṭarūpasya pratipādako+adhyāya indriyaḥ, taṃ vyākhyāsyāmaḥ| evamanyatrāpi puṣpitakamityādyapīndriyaviśeṣaṇaṃ vyākhyeyam||1-2||
Linked texts (1)
- Āyurvedīya Hitopadeśa — Raṇajitrāya Desāī, Sanskrit