<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.9.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [Carakasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka) › [Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā)](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani) › [Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) (ed. Yadavji Trikamji Acarya, 1981 printing)](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji) › 6.4.9.1

# Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 6.4.9.1

Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 6.4.9.1

- **Language:** Sanskrit

### [6.4.9.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.9.1)

gatikṛtaṃ sādhyādibhedaṃ darśayituṃ gatibhedamevāha- gatirūrdhvamityādi| gatiprakārāntaramapyasādhyasyāha- yadā tu sarvacchidrebhya ityādi| yaccobhayābhyāmityādinā kṛṣṇamatīva cetyantenāsādhyatālakṣaṇamāha| atra mārgābhyāmityanena na yaugapadyena mārgapravṛttirvyavasthitā, kintu pratyekaṃ, mārgadvayapravṛttasyāsādhyatvena pūrvamevoktatvāt| kuṇapagandheneti śavagandhena| kaṇṭhe sajjatīti kaṇṭhādbahirna yāti| yathoktairiti nidānoktaiḥ; tatra hi upadravāḥ khalu daurbalyārocakādayaḥ svarabhedāntā uktāḥ| hāridravarṇādibhiryuktaṃ kṣīṇasya kāsino na sidhyatīti jñeyam| yadvidoṣānugamityanenānubandharūpadoṣadvayayogādyāpyatvamucyate; yattu pūrvaṃ dvidoṣajaṃ yāpyamityuktaṃ tadanubandhyadoṣadvayajanyābhiprāyeṇeti na paunaruktyam| mārgānmārgaṃ carediti ūrdhvagaṃ mukhaṃ parityajya nāsāṃ yātītyādi jñeyam, ūrdhvagasya tvadhogamane+adhogatvādeva yāpyatvaṃ bhavati, adhogaṃ tu mārgāntaramagacchadapi svata eva yāpyaṃ; tasmānnordhvādhomārgaparivarto+atra vivakṣitaḥ||15-21||

- [Previous: 6.4.8.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.8.1)
- [Next: 6.4.10.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.10.1)
- [Up: 6.4.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.9)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.9.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.6.4.9.1) · Pramāṇa
