Pramāṇa · Search · About · API

Hārīta's Compendium of Medicine 3.3.47: saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Hārītasaṃhitā 3.3.47

Language
Sanskrit

Contents

saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

3.3.47.1

ātreya uvāca
klaibyaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ samāsena śṛṇuṣva me

One should drink sweet flag, carom seeds, coriander, and dry ginger as a decoction, warm at night; / for a man with fever of wind type with wind-pain, it promotes digestion and brings relief.

English (machine translation) (machine translation)

3.3.47.2

nirodhātivyavāyena vayaḥśrānte'pi mānave
jāyate retaso hāniḥ klībatvañcāpi jāyate

3.3.47.3

trividhaṃ jāyate klaibyaṃ mānasaṃ retasaḥ kṣayāt
sahajaṃ śuṣkasaṃsvedājjāyate klībatā nare

3.3.47.4

yasya vai mamatā citte dṛṣṭvā strīṇāṃ virāgitām
sparśane svedakaṃ pañca tatsādhyaṃ mānasaṃ smṛtam

3.3.47.5

yasya vidveṣataḥ strīṇāṃ vyavāyena manaḥkṣitiḥ
dhvajabhaṅgo bhavecchīghraṃ tatklaibyaṃ retasaḥ kṣayāt

3.3.47.6

samaprakṛtiryasyānyaḥ so'pyasādhyatamaḥ smṛtaḥ
manaḥkṣaye manodreko mugdhastrīsahasaṅgamaḥ

3.3.47.7

sarāgavibhramakathālāpaiḥ saṃvarddhate manaḥ
śukrakṣaye śukravṛddhiṃ kathayiṣyāmi sāmpratam

3.3.47.8

vidārikāgokṣuramūṣakānāṃ dhātrīphalaṃ syātsahasaindhavānām
samāni caitāni ca māgadhīnāṃ yuktaṃ sitāḍhyaṃ payasā pibecca

3.3.47.9

viṣaṃ bṛhatyau magadhātrikaṇṭāstathātmaguptā saśatāvarī ca
saśarkaraṃ gopayaso ghṛtena pānaṃ narāṇāṃ prakaroti bījam

3.3.47.10

yavagodhūmamāṣāṇāṃ nistuṣāṇāñca cūrṇakam
dugdhenekṣurasenāpi saṃskṛtya tu ghṛtena tu

3.3.47.11

pācitaṃ vaṭakaśreṣṭhaṃ bhakṣayetprātarutthitaḥ
tasyopari payaḥpānaṃ pippalīśarkarānvitam

3.3.47.12

yavakṣāravidārīñca māṣacūrṇaṃ tathā yavān
maricānāṃ sitāḍhyañca ghṛtānāñca prapolikām

3.3.47.13

pācayedbhakṣayetprātaḥ payaḥpānaṃ tathopari
vīryañca kurute puṃsāṃ vanitā ramate bhṛśam

3.3.47.14

guḍūcī śatamūlī ca svayaṃguptā balā tathā

3.3.47.15

śālmalī musalīmūlaṃ cūrṇaṃ gopayasānvitam
pānaṃ narāṇāṃ śreṣṭhaṃ tu bījamindriyakārakam

3.3.47.16

vidārikandāṃśumatī bṛhatyau kākolikā bhīru punarnave dve
śṛṅgāṭakaṃ māgadhikā balā ca cūrṇaṃ sitāḍhyaṃ sitayā prayojyam

3.3.47.17

jīrṇe payaḥ pāyasameva yojyaṃ karoti puṃsāṃ balamevamojaḥ
strīṇāṃ sahasraṃ bhajate'pi ṣaṇḍho māsadvayeprastutameva śastam

3.3.47.18

varjayetkaṭukaṃ cāmlaṃ tīkṣṇaṃ coṣṇaṃ vidāhi ca
rūkṣaṃ vāpi ca sauvīraṃ proktāni cendriyakṣatau

3.3.47.19

palāṇḍuyavanaṃ kandāṃstilānmāṣānyathābalam
tathaudanaṃ viśālīnāṃ dugdhaṃ cekṣurasaṃ tathā

3.3.47.20

vāstukaṃ cillakānāñca pathye śukrakṣayādapi
varjitvā sūraṇaṃ śuṇṭhī yogayukto na yojayet

3.3.47.20.p1

ityātreyabhāṣite hārītottare tṛtīyasthāne vājīkaraṇaṃ nāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translations (1)