Pramāṇa · Search · About · API

Hārīta's Compendium of Medicine 3.3.55: pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Hārītasaṃhitā 3.3.55

Language
Sanskrit

Contents

pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ

3.3.55.1

ātreya uvāca
śūnye devakule śmaśānabhūmau vīthīpratolītale rathyā kāravihāraśūnyanagare
cārāmaka catvare

A medicine taken without food possesses superior potency and undoubtedly destroys that disease swiftly; / but if drunk by children, the aged, young women, and delicate persons, it quickly causes great exhaustion and loss of strength.

English (machine translation) (machine translation)

3.3.55.2

jāyante kṣubhite balāni hṛdaye kṣudragrahāṇāṃ nare te cāpi prathitā grahā daśavidhā vakṣyāmyataḥ sāmpratam

3.3.55.3

daśa proktā mahācāryaiḥ kaiścidapyekaviṃśatiḥ
daśagrahāṇāṃ vakṣyāmi cikitsāṃ śṛṇu putraka

3.3.55.4

aindrāgneyau yamaścānyo nairṛto varuṇo grahaḥ
maruto'pi kuberaśca aiśānyo grahako grahaḥ

3.3.55.5

paiśāciko grahaścānyo daśaite grahanāyakāḥ
ārāme ca vihāre ca devasthāne ca yo bhavet

3.3.55.6

aindragrahaṃ vijānīyāttena harṣati gāyati
sadarpaścāsadarpaśca unmādagrasta eva ca

3.3.55.7

śmaśāne catvare caiva gṛhṇātyāgneyakugrahaḥ
tenaiva rodityatyarthaṃ paśyati sarvato bhayam

3.3.55.8

yuddhabhūmau śmaśāne ca yamaścāpi udīryate
tena vihvalo dīnaśca pretavacceṣṭate naraḥ

3.3.55.9

valmīkacatvare caitye gṛhṇāti nairṛto grahaḥ
tenāsau varttate dveṣṭi dhāvati mārayatyapi

3.3.55.10

gṛptanetro vivarṇāsyo baliṣṭho duṣṭacetanaḥ
nadītaḍāgatīre ca calati vāruṇagrahaḥ

3.3.55.11

tenāsyātsravati lālā bhṛśaṃ mūtrayati naraḥ
netraplāvaśca dṛśyeta mūkavatpravilokyate

3.3.55.12

vātamaṇḍalīmadhye ca gṛhṇāti mārutagrahaḥ
tenāsya śoṣayeddīnaḥ kabhyate rodityathavā

3.3.55.13

vihvalaḥ śrāntanetraśca niṣīdati kṣudhāturaḥ
harṣagarvābhimāne ca gṛhṇāti yakṣarāḍ grahaḥ

3.3.55.14

tena garvoddhataścaiva tathālaṅkārasupriyaḥ

3.3.55.15

devasthāne ca ramye ca śivagrahaśchalapradaḥ
bhasmāṅgarāgaṃ kurute bhramate ca digambaraḥ

3.3.55.16

śivadhyānarato nityaṃ gītavādyapriyastu saḥ

3.3.55.17

śūnyāgāre śūnyakūpe grahako grahanāmakaḥ
kṣudhārtto na tṛṣārttaśca kathati na śṛṇoti ca

3.3.55.18

ucchiṣṭe vā śucau yasya chalati piśācagrahaḥ
tena nṛtyati rauti vā gāyati jalpati tathā

3.3.55.19

mattavadbhramate nagno lālāsrāvaḥ kṣudhādikaḥ
evaṃ daśagrahāṇāñca lakṣaṇaṃ kathitaṃ mayā

3.3.55.20

vakṣyāmyataḥ pratīkāraṃ śṛṇu putra samāsataḥ
jalasnānaṃ sātiśayaṃ tathā ca balikarma ca
pūjāṃ yathā vācyamānāṃ tena samlabhate sukham

3.3.55.21

elājātiphalaṃmadhūkayugalaṃ rāsnā tathā khādiraḥ karpūrāmalakījaṭābahusutāghoṇṭāmlasārāstathā
sīsaṃ pāradasāradāḍimaphalaṃ madyaiśca sammīlitaṃ pratyekaṃ dadhidugdhalāṅgalarasairyuktaṃ samaṃ kalkitam

3.3.55.22

rasena bhāvitaṃ tasya guṭikā ca prakalpitā
jayeccandraprabhā nāma tīvrānmohādikāngadān

3.3.55.23

śuṇṭhī madhukasāraśca cavī kiṃśukameva ca
vacāhiṃgusamāyuktaṃ bastamūtreṇa saṃyutam
deyaṃ grahavikāraghnaṃ grahāṇāṃ nāśanaṃ param

3.3.55.24

biḍālaviṣṭhāhimamocanimbamayūrapicche samarājikā ca
nirmokapiṇḍītakasarjamocadhūpaṃ ghṛtāktaṃgrahadoṣaśāntyai

3.3.55.25

cetanā nāma guṭikā tathā brāhmīghṛtaṃ smṛtam
apasmāre prayuktāni tāni cātra prayojayet

3.3.55.26

gugguluṃ samadhughṛtaṃ tena dhūpena dhūpayet
mantreṇa tena hārīta tarjayedgraha pīḍitam

3.3.55.26.p1

oṃ namo bhagavate bhūteśvarāya kalikalinakhāya raudra daṃṣṭrākarālavatkrāya trinayanadhagadhagitapiśaṅgalalāṭanetrāya tīvrakopānalāmitatejase pāśaśūlakhaṭvāṅgaḍamarukadhanurbāṇamudgarābhayadaṇḍatrāsasamudrāvyayadasaṃyadārdradaṇḍamaṇḍitāya

3.3.55.26.p2

kapilajaṭājūṭārddhacandradhāriṇe bhasmarāgarañjitāvigrahāya ugraphaṇikālakūṭāṭopamaṇḍitakaṇṭhadeśāya jaya jaya bhūtanāthāmarātmane rūpaṃ darśaya darśaya nṛtya

3.3.55.27

nṛtya cala cala pāśena bandha bandha huṅkāreṇa trāsaya trāsaya vajradaṇḍena hana
hana niśitakhaṅgena chinnachinna śūlāgreṇa bhinna bhinna mudgareṇa cūrṇaya cūrṇaya sarvagrahāṇāmāveśayaveśaya svāhā

3.3.55.28

grahāviṣṭena cettasmai dīyate baliruttamaḥ
mukto bhavati tasmācca saṃśayo nāsti tatra ca

3.3.55.28.p1

ityātreyabhāṣite hārītottare tṛtīyasthāne bhūtavidyānāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Translations (1)