The Compendium of Suśruta 134
Nibandhasaṅgraha 134
- Language
- Sanskrit
134.2
pūrvasminnadhyāye sakhyātikrameṇa nayanagataroga abhihitāḥ, ata aupadravikānantara prāk sandhigatā rogā pratipādyā bhavantītyata āha-athāta ityādi | gataśabda āśrayavacana |
134.3
srāvāścatvāra pūyāśrāva ityādaya |
idānī tepā navānāmati pratyeka lakṣaṇamāha-pakka ityādi | sandhija kanīnasandhija | pūti durgandham | aya saṃnnipātaja. sādhyaśca ||-
134.4
granthirityādi | nālpo mahānityartha | apāka īṣatpāka. | upanāha śleṣmopanāha | kaphajo'yaṃ sādhyaśca |
134.7
sandhayo netrāntargatāścatvāra | aśrumārgaśabdenātra sirā abhipretā | tathāca videha ,- “aśrusrāva. sirā gatvā netrasaṃndhiṣu tiṣṭhati | tataḥ kanīnakaṃ gatvā cāśru kṛtvā kanīnake || tata sravatyathāsrāvaṃ yathādoṣamavedanam”-iti | aśrusrāvaśabdenātra tatsahito doṣo'bhidhīyate | kathaṃ caturvetyāha-pāka ityādi |-naika rūpa iti asya sannipātajatvādvaharūpatvam | sandhiratra kanīnakasandhi | asādhyo'yam | śveta ityādi |ayamapyasādhyaḥ | raktetyādi |-asāvapyasādhya | pītetyādi |-kanīnakasandhimadhyādityartha | vyādhikhabhāvato vātāsrāvo nāsti, pittajagala gaṇḍānutthārthaṃkavat | eṣo'pyasādhya ||5-7||
134.8
tāmretyādi | asādhyo'yam | alajītyādi | tasminneva kṛṣṇaśuklasandhāveva | pūrvaliṅgai parvaṇīliṅgairityartha | parvaṇyalajyo sthānasya lakṣaṇasya caikye'pi tanutvasthūlatvābhyā bheda | tanvī parvaṇī, tata sthūlā punaralajī | iyaṃ sannipātajā asādhyā ca |
134.9
kṛmītyādi | kṛmigranthirvartmaśuklayo sandhau bhavati | tatraiva nānārūpā krimayo vartmana pakṣmaṇaśca sandhvi prāptā kaṇḍū janayanti, antaścaranto bhakṣayanto nayanaṃ dūṣayanti | asau kaphaja sādhyaśca |
iti śrīḍalhaṇaviracitāyā nibandhasagrahākhyāyā suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre dvitīyo'dhyāyaḥ |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit