Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 140: athātaścikitsitaṃpravibhāgavijñānīyamadhyāyaṃ

Nibandhasaṅgraha 140

Language
Sanskrit

athātaścikitsitaṃpravibhāgavijñānīyamadhyāyaṃ

140.2

dṛṣṭigatarogavijñānīyānantara sarvathā pratipannasakalanayanāma-
yasya bhiṣajaścikitsā nyāyyeti cikitsāpravibhāgīyārambha — athāta ityādi | pravibhāga. prakarṣeṇa vibhajanaṃ pṛthakkaraṇamityarthaḥ |

140.3

cikitsā tu dvividhā samāsād vyāsācca, tatra samāsenehādhyāye vibhāgaṃ darśayannāha — ṣaḍityādi | lakṣaṇairhetupūrvarūparūpopaśayasamprāptibhi | samāsāt saṃkṣepādihaivādhyāye, vistarāt punarvātābhiṣyandādiṣu |

140.5

tatrāṣṭavidhaśastrakarmaṇā madhye netrāmayeṣu caturvidha karma prayojyam, ataścaturvidhaśastrakarmāhān vyādhīn samāsārthaṃ vargīkṛya prāha—chedyā ityādi | dvādaśāśastrakṛtyāśceti cakārād dvau bāhyajāvaśastrakṛtyau | yāpyā iti snehādikriyayā yāpyatvaṃ, na tu chedyādikriyayā | yāpyasādhyatve ca dvayoravasthāvaśāt | varjayitavyā asādhyā ityartha |

140.6

tāneva chedyān rogānāmabhi prāha—arśo'nvitamityādi | pañcavidhamarmeti prastāryarma, śuṣkārme, raktārma, adhimāṃsārma, snāvyarmetyeva pañcavidham |

140.7

lekhyānnāmabhi prāha—utsaṅginītyādi | bahalakarddamavartmanītyatra vartmeti padaṃ bahalakarddamābhyā pratyekaṃ sabadhyate |
bhedyānnāmabhi prāha—śleṣmetyādi | visa visavatrma ||—

140.8

vyadhyānnāmabhiḥ prāha—ādāvityādi | ādau sirā nigaditetyādi yayorvikārayo prayoge ādau sirā nigaditāstau
vyadhyau, kau tau ? śirotpātasirāharṣau | pavano'nyata. anyatovāta' | manyasajñā adhimanthāścatvāra , syandā abhiṣyandāstāvanta eva |
—

140.10

aśastrakṛtyānāha—śuṣketyādi | hutabhugdhvajadarśī dhūmadarśītyartha |
yāpyānāha—saṃpaśyata ityādi | ṣaḍapi ye kācā abhihitāste sapaśyata puruṣasya yāpyā bhavantīti saṃbandha ||—

140.11

asādhyānāha—catvāra ityādi | catvāra eveti hatādhimanthaninimeṣagambhīradṛṣṭivātāhatavatrmākhyāścatvāra | dvāviti hrasvajāḍya(tya)jaladhisaṃjñāvatyau | eka eva kaphasāvākhya | aṣṭārdhakā iti catvāra ityartha | ke te catvāra ? raktasrāvājakānātaśoṇitārśovraṇānvitaśukrākhyā | tāvanta eveti catvāra evetyartha | ke te catvāra ? pūyāstrāvanakulāndhyākṣipākātyālajyākhyā | bāhyajau āgantujau |
iti śrīḍalhaṇaviracitāyā nibandhasagrahākhyāyāṃ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre'ṣṭamo'dhyāya |

Linked texts (1)