Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.19: ekonaviṃśo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.19

Language
Sanskrit

ekonaviṃśo+adhyāyaḥ /

1.19.1

athāto vraṇitopāsanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

1.19.2

yathovāca bhagavān dhanvantriḥ //

1.19.3

vraṇitasya prathamamevāgāramanvicchet taccāgāraṃ praśastavāstvādikaṃ karyam //

1.19.4

praśastavāstuni gṛhe śucāvātapavarjite /

1.19.4_2

nivāte na ca rogāḥ syuḥ śārīrāgantumānasāḥ //

1.19.5

tasmin śayanamasaṃbādhaṃ svāstīrṇaṃ manojñaṃ prākśiraskaṃ saśastraṃ kurvīt //

1.19.6

sukhaceṣṭāpracāraḥ syāt svāstīrṇe śayane vraṇī /

1.19.6_2

prācyāṃ diśi sthitā devāstatpūjārthaṃ ca tacchiraḥ //

1.19.7

tasmin suhṛdbhiranukūlaiḥ priyaṃvadairupāsyamāno yatheṣṭamāsīt //

1.19.8

suhṛdo vikṣipantyāśu kathābhirvraṇavedanāḥ /

1.19.8_2

āśvāsayanto bahuśastvanukūlāḥ priyaṃvadāḥ //

1.19.9

na ca divānidrāvaśagaḥ syāt //

1.19.10

divāsvapnāddraṇe kaṇḍūrgātrāṇāṃ gauravaṃ tathā /

1.19.10_2

śvayathurvedanā rāgaḥ srāvaścaiva bhṛśaṃ bhavet ////

1.19.11

utthānasaṃveśanaparivartanacaṅkramaṇoccairbhāṣaṇādyāsvātmaceṣṭāsvapramatto vraṇaṃ saṃrakṣet //

1.19.12

sthānāsanaṃ caṅkramaṇaṃ divāsvapnaṃ tathaiva ca /

1.19.12_2

vraṇito na niṣeveta śaktimānapi mānavaḥ //

1.19.13

utthānādyāsanaṃ sthānaṃ śayyā cātiniṣevitā /

1.19.13_2

prāpnuyānmārutādaṅge rujastasmādvivarjayet //

1.19.14

gamyānāṃ ca strīṇāṃ saṃdarśanasaṃbhāṣaṇasaṃsparśanāni dūrataḥ pariharet //

1.19.15

strīdarśanādibhiḥ śukraṃ kadāciccalitaṃ sravet /

1.19.15_2

grāmyadharmakṛtāndoṣān so+asaṃsarge+apyavāpnuyāt //

1.19.16

navadhānyamāṣatilakalāyakulatthaniṣpāvaharitakaśākāmlalavaṇakaṭukaguḍapiṣṭavikṛtivallūraśuṣkaśākājāvikānūpaudakamāṃsavasāśītodakakṛśarāpāyasadadhidugdhatakraprabhṛtīn pariharet //

1.19.17

takrānto navadhānyādiryo+ayaṃ varga udāhṛtaḥ /

1.19.17_2

doṣasaṃjanano hyeṣa vijñeyaḥ pūyavardhanaḥ //

1.19.18

madyapaśca maireyāriṣṭāsavaśīdhusurāvikārān pariharet //

1.19.19

madyamamlaṃ tathā rūkṣaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ ca vīryataḥ /

1.19.19_2

āśukāri ca tat pītaṃ kṣipraṃ vyāpādayeddraṇam //

1.19.20

vātātaparajodhūmāvaśyāyātisevanātibhojanāniṣṭabhojanāśravaṇadarśanerṣyāmarṣabhayakrodhaśokadhyānarātrijāgaraṇaviṣamāśanaśayanopavāsavāgvyāyāmasthānacaṅkramaṇaśītavātaviruddhādhyaśanājīrṇamakṣikādyā bādhāḥ pariharet //

1.19.21

vraṇinaḥ saṃprataptasya kāraṇairevamādibhiḥ /

1.19.21_2

kṣīṇaśoṇitamāṃsasya bhuktaṃ samyaṅga jīryati //

1.19.22

ajīrṇāt pavanādīnāṃ vibhramo balavān bhavet /

1.19.22_2

tataḥ śopharujāsrāvadāhapākānavāpnuyāt //

1.19.23

sadā nīcanakharomṇā śucinā śuklavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇagurupareṇa bhavitavyamiti / tat kasya hetoḥ hiṃsāvihārāṇi hi mahāvīryāṇi rakṣāṃsi paśupatikuberakumārānucarāṇi māṃsaśoṇitapriyatvāt kṣatajanimittaṃ vraṇinamupasarpanti satkārārthaṃ jighāṃsūni vā kadācit //

1.19.24

bhavati cātra /

1.19.24_2

teṣāṃ satkārakāmānāṃ prayatetāntarātmanā /

1.19.24_3

dhūpabalyupahārāṃśca bhakṣyāṃścaivopahārayet //

1.19.25

te tu saṃtarpitā ātmavantamk na hiṃsyuḥ / tasmāt satatamatandrito janaparivṛto nityaṃ dīpodakaśastrasragdāmapuṣpalājādyalaṅkṛte veśmani sāṃpanmaṅgalamano+anukūlāḥ kathāḥ śṛṇvannāsīta //

1.19.26

saṃpadādyanukūlābhiḥ kathābhiḥ prītamānasaḥ /

1.19.26_2

āśāvān vyādhimokṣāya kṣipraṃ sukhamavāpnuyāt //

1.19.27

ṛgyajuḥsāmātharvavedābhihitairaparaiścāśīrvidhānairupādhyāyā bhiṣajaśca sandhyayo rakṣāṃ kuryuḥ //

1.19.28

sarṣapāriṣṭapatrābhyāṃ sarpiṣā lavaṇena ca /

1.19.28_2

dvirahnaḥ kārayeddhūpaṃ daśarātramatandritaḥ //

1.19.29

chatrāmaticchatrāṃ lāṅgū(ā.ṅga)līṃ jaṭilāṃ brahmacāriṇīṃ lakṣmīṃ guhāmatiguhāṃ vacāmativiṣāṃ śatavīryāṃ sahasravīryāṃ siddhārthakāṃśca śirasā dhārayet //

1.19.30

vyajyeta bālavyajanairvraṇaṃ na ca vighaṭṭayet /

1.19.30_2

na tudenna ca kaṇḍūyecchayānaḥ paripālayet //

1.19.31

anena vidhinā yuktamādāveva niśācarāḥ /

1.19.31_2

vanaṃ keśāriṇā+ākrāntaṃ varjayanti mṛgā iva //

1.19.32

jīrṇaśālyodanaṃ snigdhamalpamuṣṇaṃ dravottaram /

1.19.32_2

bhuñjāno jāṅgalairmāṃsaiḥ śīghraṃ vraṇamapohati //

1.19.33

taṇḍulīyakajīvantīsuniṣaṇṇakavāstukaiḥ /

1.19.33_2

bālamūlakavātārkapaṭolaiḥ kāravellakaiḥ //

1.19.34

sadāḍimaiḥ sāmalakairghṛtabhṛṣṭaiḥ sasaindhavaiḥ /

1.19.34_2

anyairevaṃguṇairvā+api mudgādīnāṃ rasena vā //

1.19.35

śaktūn vilepīṃ kulmāṣaṃ jalaṃ cāpi śṛtaṃ pibet /

1.19.35_2

divā na nidrāvaśago nivātagṛhagocaraḥ // ^

1.19.35_3

vraṇī vaidyavaśe tiṣṭhan śīghraṃ vraṇamapohati /

1.19.36

vraṇe śvayathurāyāsāt sa ca rāgaśca jāgarāt /

1.19.36_2

tau ca ruk ca divāsvāpāttāśca mṛtyuśca maithunāt //

1.19.37

evaṃvṛttasamācāro vraṇī saṃpadyate sukhī /

1.19.37_2

āyuśca dīrghamāpnoti dhanvantarivaco yathā //

1.19.37_1

iti śrīsuśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne vraṇitopāsanīyo namaikonaviṃśo+adhyāyaḥ //

Commentaries (2)

Linked texts (1)