The Compendium of Suśruta 1.2: dvitīyo+adhyāyaḥ /
Suśrutasaṃhitā 1.2
- Language
- Sanskrit
dvitīyo+adhyāyaḥ /
1.2.1
athātaḥ śiṣyopanayanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
1.2.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //
1.2.3
brāhmaṇakṣatriyavaiśyānāmanyatamamanvayavayaḥśīlaśauryaśaucācāravinayaśaktibalamedhādhṛtismṛtimatipratipattiyuktaṃ tanujihvauṣṭhadantākramṛjuvaktrākṣināsaṃprasannacittavākceṣṭaṃ kleśasaḥaṃ ca bhiṣak śiṣyamupanayet ato viparītaguṇaṃ noapanayet //
1.2.4
upanayanīyaṃ tu brāhmaṇaṃ praśasteṣu tithikaraṇamuhūrtanakṣatreṣu praśastāyāṃ diśi śucau same deśe caturhastaṃ caturasraṃ sthaṇḍilamupalipya gomayena darbhaiḥ saṃstīrya puṣpairlājabhaktai ratnaiśca devatāḥ pūjayitvā viprān bhiṣajaśca tatrollikhyābhyukṣya ca dakṣiṇato brahmāṇaṃ sthāpayitvā+agnimupasamādhāya khadirapalāśadevadārubilvānāṃ samidbhiścaturṇāṃ vā kṣīravṛkṣāṇāṃ (? nyagrodhodumbarāśvatthamadhūkānāṃ ) dadhimadhughṛtāktābhirdārvīhaumikena vidhinā sruveṇājyāhutīrjuhuyāt sapraṇavābhirmahāvyahṛtibhiḥ tataḥ pratidaivatamṛṣīṃśca svāhākāraṃ kuryāt śiṣyamapi kārayet //
1.2.5
brāhmaṇastrayāṇāṃ varṇānāmupanayanaṃ kartumarhati rājanyo dvayasya vaiśyo vaiśyasyaiveti śūdramapi kulaguṇasaṃpannaṃ mantravarjamanupanītamadhyāpayedityeke //
1.2.6
tato+agniṃ triḥ pariṇīyāgnisākṣikaṃ śiṣyaṃ brūyāt kāmakrodhalobhamohamānāhaṇkārerṣyāpāruṣyapaiśunyānṛtālasyāyaśasyāni hitvā nīcanakharomṇā śucinā kaṣāyavāsasā satyavratabrahmacaryābhivādanatatpareṇā+avaśyaṃ bhavitavyaṃ madanumatasthānagamanaśayanāsanabhojanādhyayanapareṇa bhūtvā matpriyahiteṣu vartitavyaṃ ato+anyathā te vartamānasyādharmo bhavati aphalā ca vidyā na ca prākāśyaṃ prāpnoti //
1.2.7
ahaṃ vā tvayi samyagvartamāne yadyanyathādarśī syāmenobhāgbhaveyamaphalavidyaśca //
1.2.8
dvijagurudaridramitrapravrajitopanatasādhvanāthābhyupagatānāṃ cātmabāndhavānāmiva svabhaiṣajaiḥ pratikartavyamevaṃ sādhu bhavati vyādhaśākunikapatitapāpakāriṇāṃ ca na pratikartavyaṃ evaṃ vidyā prakāśate mitrayaśodharmārthakāmāṃśca prāpnoti //
1.2.9
bhavataścātra /
1.2.9_2
kṛṣṇe+aṣṭamī tannidhane+ahanī dve śukle tathā+apyevamahardvisandhyam /
1.2.9_3
akālavidyutstanayitnughoṣe svatantrarāṣṭrakṣitipavyathāsu //
1.2.10
śmaśānayānādyatanāhaveṣu mahotsavautpātikadarśaneṣu /
1.2.10_2
nādhyeyamanyeṣu ca yeṣu vaprā nādhīyate nāśucinā ca nityam //
1.2.10_1
iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne śiṣyopanayanīyo nāma dvitīyo+adhyāyaḥ //
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit