Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.22: dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.22

Language
Sanskrit

dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

1.22.1

athāto vraṇāsrāvavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyamaḥ //

1.22.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

1.22.3

tvaṅnāṃsasirāsnāyvasthisandhikoṣṭhamarmāṇītyaṣṭau vraṇavastūni / atra sarvavraṇasanniveśaḥ //

1.22.4

tatra ādyaikavastusanniveśī tvagbhedī vraṇaḥ sūpacaraḥ śeṣāḥ svayamavaddīryamāṇā durupacārāḥ //

1.22.5

tatrāyataścaturasro vṛttastripuṭaka iti vraṇākṛtisamāsaḥ śeṣāstu vikṛtākṛtayo durupakramā bhavanti //

1.22.6

sarva eva vraṇāḥ kṣipraṃ saṃrohantyātmavatāṃ subhiṣagbhiścopakrāntāḥ anātmavatāmajñaiścopakrāntāḥ praduṣyanti pravṛddhatvācca doṣāṇāṃ //

1.22.7

tatrātisaṃvṛto+ativivṛto+atikaṭhino+atimṛdurutsanno+avasanno+atiśīto+atyuṣṇaḥ kṛṣṇaraktapītaśuklādīnāṃ varṇānāmanyatamavarṇo bhairavaḥ pūtipūyamāṃsasirāsnāyuprabhṛtibhiḥ pūrṇaḥ pūtipūyāsrāvyunmārgyutsaṅgyamanojñadarśanagandho+atyarthaṃ vedanāvān dāhapākarāgakaṇḍūśophapiḍakopadruto+atyarthaṃ duṣṭaśoṇitāsrāvī dīrghakālānubandhī ceti duṣṭavraṇaliṅgāni / tasya doṣocchrāyeṇa ṣaṭtvaṃ vibhajya yathāsvaṃ pratīkāre prayateta //

1.22.8

ata ūrdhvaṃ sarvasrāvān vakṣyāmaḥ tatra ghṛṣṭāsu chinnāsu vā tvakṣu sphoṭeṣu bhinneṣu vidāriteṣu vā salilaprakāśo bhavatyāsrāvaḥ kiṃcidvisraḥ pītāvabhāsaśca māṃsagataḥ sadyaśchinnāsu sirāsu raktātipravṛttiḥ pakvāsu ca toyanāḍībhiriva toyāgamanaṃ pūyasya āsrāvaścātra tanurvicchinnaḥ picchilo+avalambī śyāvo+avaśyāyapratimaśca snāyugataḥ snigdho ghanaḥ siṃghāṇakapratimaḥ saraktaśca asthigato+asthanyabhihate sphuṭite bhinne doṣāvadārite vā doṣabhakṣitatvādasthi niḥsāraṃ śuktidhautamivābhāti āsrāvaścātra majjamiśraḥ sarudhiraḥ snigdhaśca saṃdhigataḥ pīḍyamāno na pravartate ākuñcanaprasāraṇonnamanavinamanapradhāvanotkāsanapravāhaṇaiśca sravati āsrāvaścātra picchilo+avalambī saphenapūyarudhironmathitaśca koṣṭhagato+asṛṅnūtrapurīṣapūyodakāni sravati marmagatastvagādiṣvavaruddhatvānnocyate / tatra tvagādigatānāmāsrāvāṇāṃ yathākramaṃ pāruṣyaśyāvāvaśyāyadadhimastukṣārodakamāṃsadhāvanapulākodakasannibhatvāni mārutādbhavanti pittādgomedagomūtrabhasmaśaṅkhakaṣāyodakamādhvīkatailasannibhatvāni pittavadraktādativisratvaṃ ca kaphānnavanītakāsīsamajjapiṣṭatilanārikelodakavarāhavasāsannibhatvāni sannipātānnārikelodakairvārukarasakāñjikaprasādārukodakapriyaṅguphalayakṛnmudgayūṣasavarṇatvānīti //

1.22.9

ślokau cātra bhavataḥ /
pakvāśayādasādhyastu pulākodakasannibhiḥ /
kṣārodakanibhaḥ srāvo varjyo raktāśayātsravan //

1.22.10

āmāśayāt kalāyāmbhonibhaśca trikasandhijaḥ /
srāvānetān parīkṣyādau tataḥ karmācaredbhiṣak //

1.22.11

ata ūrdhvaṃ sarvavraṇavedanā vakṣyāmaḥ todanabhedanatāḍanacchedanāyamanamanthanavikṣepaṇacum cumāyananirdahanāvabhañjanasphoṭanavidāraṇotpāṭanakampanavividhaśūlaviśleṣaṇavikiraṇapūraṇastambhanasvapnākuñcanāṅkuśikāḥ saṃbhavanti animittavividhavedanāprādurbhāvo vā muhurmuhuryatrāgacchanti vedanāviśeṣāstaṃ vātikamiti vidyāt oṣacoṣaparidāhadhūmāyanāni yatra gātramaṅgārāvakīrṇamiva pacyate yatra coṣmābhivṛddhiḥ kṣate kṣārāvasiktavacca vedanāviśeṣāstaṃ paittikamiti vidyāt pittavadraktasamutthaṃ jānīyāt kaṇḍūrgurutvaṃ suptatvamupadeho+alpavedanatvaṃ stambhaḥ śaityaṃ ca yatra taṃ ślaiṣmikamiti vidyāt yatra sarvāsāṃ vedanānāmutpattistaṃ sānnipātikamiti vidyāt //

1.22.12

ata ūrdhvaṃ vraṇavarṇān vakṣyāmaḥ bhasmakapotāsthivarṇaḥ paruṣo+aruṇaḥ kṛṣṇa iti mārutajasya nīlaḥ pīto haritaḥ śyāvaḥ kṛṣṇo raktaḥ kapilaḥ piṅgala iti raktapittasamutthayoḥ śvetaḥ snigdhaḥ pāṇḍuriti śleṣmajasya sarvavarṇopetaḥ sānnipātika iti //

1.22.13

bhavati cātra /

1.22.13_2

na kevalaṃ vraṇeṣūkto vedanāvarṇasaṃgrahaḥ /

1.22.13_3

sarvaśophavikāreṣu vraṇavallakṣayedbhiṣak //

Commentaries (2)