Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.25: pañcaviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.25

Language
Sanskrit

pañcaviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

1.25.1

athāto+aṣṭavidhaśastrakarmīyam{O.?}adhyāyaṃ vyākhyāstāmaḥ //

1.25.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ /

1.25.3

chedyā bhagandarā granthiḥ ślaiṣmikastilakālakaḥ /

1.25.3_2

vraṇavartmārbudānyarśaścarmakīlo+asthimāṃsagam //

1.25.4

śalyaṃ jatumaṇirmāṃsasaṃghāto galaśuṇḍikā /

1.25.4_2

srāyumāṃsasirākotho valmīkaṃ śataponakaḥ //

1.25.5

adhruṣaścopadaṃśāśca māṃsakandyadhimāṃsakaḥ /

1.25.5_2

bhedyā vidradhayo+anyatra sarvajādgranthayastrayaḥ //

1.25.6

ādito ye visarpāśca vṛddhayaḥ savidārikāḥ /

1.25.6_2

pramehapiḍakāśophastanarogāvamanthakāḥ //

1.25.7

kumbhīkānuśayīnāḍyo vṛndau puṣkarikālajī /

1.25.7_2

prāyaśaḥ kṣudrarogāśca puppuṭau tāludantajau //

1.25.8

tuṇḍikerī gilāyuśca pūrvaṃ ye ca prapākiṇaḥ /

1.25.8_2

bastistathā+aśmarīhetormedojā ye ca kecana //

1.25.9

lekhyāścatasro rohiṇyaḥ kilāsamupajihvikā /

1.25.9_2

medojo dantavaidarbho granthirvartmādhijihvikā //

1.25.10

arśāṃsi maṇḍalaṃ māṃsakandī māṃsonnatistathā /

1.25.10_2

vedhyāḥ sirā bahuvidhā mūtravṛddhirdakodaram //

1.25.11

eṣyā nāḍyaḥ saśalyāśca vraṇā unmārgiṇaśca /

1.25.11_2

āhāryāḥ śarkarāstisro dantakarṇamalo+aśmarī //

1.25.12

śalyāni mūḍhagarbhāśca varcaśca nicitaṃ gude /

1.25.12_2

srāvyā vidradhayaḥ pañca bhaveyuḥ sarvajādṛte //

1.25.13

kuṣṭhāni vāyuḥ sarujaḥ śopho yaścaikadeśajaḥ /

1.25.13_2

pālyāmayāḥ ślīpadāni viṣajuṣṭaṃ ca śoṇitam //

1.25.14

arbudāni visarpāśca granthayaścāditastu ye /

1.25.14_2

trayastrayaścopadaṃśāḥ stanarogā vidārikā //

1.25.15

suṣiro galaśālūkaṃ kaṇṭakāḥ kṛmidantakaḥ /

1.25.15_2

dentaveṣṭaḥ sopakuśaḥ śītādo dantapuppuṭaḥ //

1.25.16

pittāsṛkkaphajāścauṣṭhyāḥ kṣudrarogāśca bhūyaśaḥ /

1.25.16_2

sīvyā medaḥsamutthāśca bhinnāḥ sulikhitā gadāḥ //

1.25.17

sadyovraṇāśca ye caiva calasandhivyapāśritāḥ /

1.25.17_2

na kṣārāgniviṣairjuṣṭā na ca mārutavāhinaḥ //

1.25.18

nāntarlohitaśalyāśca teṣu samyagviśodhanam /

1.25.18_2

pāṃśuromanakhādīni calamasthi bhavecca yat //

1.25.19

ahṛtāni yato+amūni pācayeyurbhṛśaṃ vraṇam /

1.25.19_2

rujaśca vividhāḥ kuryustasmādetān viśodhayet //

1.25.20

tato vraṇaṃ samunnamya sthāpayitvā yathāsthitam /

1.25.20_2

sīvyet sūkṣmeṇa sūtreṇa valkenāśmantakasya vā //

1.25.21

śaṇajakṣaumasūtrābhyāṃ snāyvā bālena vā punaḥ /

1.25.21_2

mūrvāguḍūcītānairvā sīvyedvellitakaṃ śanaiḥ //

1.25.22

sīvyedgophaṇikāṃ vā+api sīvyedvā tunnasevanīm /

1.25.22_2

ṛjugranthimatho vā+api yathāyogamathāpi vā //

1.25.23

deśe+alpamāṃse sandhau ca sūcī vṛttā+aṅguladvayam /

1.25.23_2

āyatā tryaṅgulā tryasrā māṃsale vā+api pūjitā //

1.25.24

dhanurvakrā hitā marmaphalakośodaropari /

1.25.24_2

ityetāstrividhāḥ sūcīstīkṣṇāgrāḥ susamāhitāḥ //

1.25.25

kārayenmālatīpuṣpavṛntāgraparimaṇḍalāḥ /

1.25.25_2

nātidūre nikṛṣṭe vā sūcīṃ karmaṇi pātayet //

1.25.26

dūrādrujo vraṇauṣṭhasya sannikṛṣṭe+avaluñcanam //

1.25.27

atha kṣaumapicucchannaṃ susyūtaṃ pratisārayet /

1.25.27_2

priyaṅgvañjanayaṣṭyāhvarodhracūrnaiḥ samantataḥ //

1.25.28

śallakīphalacūrnṇairvā kṣaumadhyāmena vā punaḥ /

1.25.28_2

tato vraṇaṃ yathāyogaṃ baddhvā+ācārikamādiśet //

1.25.29

etadaṣṭavidhaṃ karma samāsena prakīrtitam /

1.25.29_2

cikitsiteṣu kārtsnyena vistarastasya vakṣyate //

1.25.30

hīnātiriktaṃ tiryak ca gātracchedanamātmanaḥ /

1.25.30_2

etāścatasro+aṣṭavidhe karmaṇi vyāpadaḥ smṛtāḥ /

1.25.31

ajñānalobhāhitavākyayogabhayapramohairaparaiśca bhāvaiḥ /

1.25.31_2

yadā prayuñjīta bhiṣak kuśastraṃ tadā sa śeṣān kurute vikārān //

1.25.32

taṃ kṣāraśastrāgnibhirauṣadhaiśca bhūyo+abhiyuñjānamayuktiyuktam /

1.25.32_2

jijīviṣurdūrata eva vaidyaṃ vivarjayedugraviṣāhitulyam //

1.25.33

tadeva yuktaṃ tvati marmasandhīn hiṃsyāt sirāḥ snāyumathāsthi caiva /

1.25.33_2

mūrkhaprayuktaṃ puruṣaṃ kṣaṇena prāṇairviyuñjyādathavā kathaṃcit //

1.25.34

bhramaḥ pralāpaḥ patanaṃ pramoho viceṣṭanaṃ saṃlayanoṣṇate ca /

1.25.34_2

srastāṅgatā mūrcchanamūrdhvavātastīvrā rujo vātakṛtāśca tāstāḥ //

1.25.35

māṃsodakābhaṃ rudhiraṃ ca gacchet sarvendriyārthoparamastathaiva /

1.25.35_2

daśārdhasaṃkhyeṣvapi hi kṣateṣu sāmānyato marmasu liṅgamuktam //

1.25.36

surendragopapratimaṃ prabhūtaṃ raktaṃ sravedvai kṣatataśca vāyuḥ /

1.25.36_2

karoti rogān vividhān yathoktāṃśchinnāsu bhinnāsvathavā sirāsu //

1.25.37

kaubjyaṃ śarīrāvyavāvasādaḥ kriyāsvaśaktistumulā rujaśca /

1.25.37_2

cirāddraṇo rohati yasya cāpi taṃ snāyuviddhaṃ manujaṃ vyavasyet //

1.25.38

śophātivṛddhistumulā rujaśca balakṣayaḥ parvasu bhedaśophau /

1.25.38_2

kṣateṣu sandhiṣvacalācaleṣu syāt sandhikarmoparatiśca liṅgam //

1.25.39

ghorā rujo yasya niśādineṣu sarvāsvavasthāsu na śāntirasti /

1.25.39_2

tṛṣṇā+aṅgasādau śvayathuśca rukṣaḥ tamasthividdhaṃ manujaṃ vyavasyet //

1.25.40

yathāsvametāni vibhāvayeyurliṅgāni marmasvabhitāḍiteṣu /

1.25.40_2

sparśaṃ na jānāti vipāṇḍuvarṇo yo māṃsamarmaṇyabhitāḍitaḥ syāt //

1.25.41

ātmānamevātha jaghanyakārī śastreṇa yo hanti hi karma kurvan /

1.25.41_2

tamātmāvānātmahanaṃ kuvaidyaṃ vivarjayedāyurabhīpsamānaḥ //

1.25.42

tiryakpraṇihite śastre doṣāḥ purvamudāhṛtāḥ /

1.25.42_2

tasmāt pariharan doṣān kuruyācchastranipātanam //

1.25.43

mātaraṃ pitaraṃ putrān bāndhavānapi cāturaḥ /

1.25.43_2

apyetānabhiśaṅketa vaidye viśvāsameti ca //

1.25.44

visṛjatyātmanā+ātmānaṃ na cainaṃ pariśaṅkate /

1.25.44_2

tasmāt putravadevainaṃ pālayedāturaṃ bhiṣak //

1.25.45

dharmārthau kīrtimityarthaṃ satāṃ grahaṇamuttamam /

1.25.45_2

prāpnuyāt svargavāsaṃ ca hitamārabhya karmaṇā //

1.25.46

karmaṇā kaścidekena dvābhyāṃ kaścittribhistathā /

1.25.46_2

vikāraḥ sādhyate kaściccaturbhirapi karmabhiḥ //

1.25.46_1

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne+aṣṭavidhaśastrakarmaṇyo nāma pañcaviṃśo+adhyāyaḥ //

Commentaries (2)