<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.27

# The Compendium of Suśruta 1.27: saptaviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.27

- **Language:** Sanskrit

### saptaviṃśatitamo+adhyāyaḥ /

### [1.27.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.1)

athātaḥ śalyāpanayanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsayāmaḥ //

### [1.27.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.27.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.3)

śalyaṃ dvividhamavabaddhamanavabaddhaṃ ca //

### [1.27.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.4)

tatra samāsenānavabaddhaśalyoddharaṇārthaṃ pañcadaśa hetūn vakṣyāmaḥ / tadyathā svabhāvaḥ pācanaṃ bhedanaṃ dāraṇaṃ pīḍanaṃ pramārjanaṃ nirdhmāpanaṃ vamanaṃ virecanaṃ prakṣālanaṃ pratimarśaḥ pravāhaṇaṃ ācūṣaṇaṃ ayaskānto harṣaśceti //

### [1.27.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.5)

tatrāśrukṣavathūdgārakāsamūtrapurīṣānilaiḥ svabhāvabalapravṛttairnayanādibhyaḥ patati māṃsāvagāḍhaṃ śalyamavidahyamānaṃ pācayitvā prakothā(ā.pā)ttasya pūyaśoṇitavegādgauravādvā patati / pakvamabhidyamānaṃ bhedayeddārayedvā / bhinnamanirasyamānaṃ pīḍanīyaiḥ pīḍayet pāṇibhirvā / aṇūnyakṣaśalyāni pariṣecanādhmāpanairbālavastrapāṇibhiḥ pramārjayet / āhāraśeṣaśleṣmahīnāṇuśalyāni śvasanotkāsanapradhamanairnirdhamet / annaśalyāni vamanāṅgulipratimarśaprabhṛtibhiḥ / virecanaiḥ pakvāśayagatāni / vraṇadoṣāśayagatāni prakṣālanaiḥ / vātamūtrapurīṣagarbhasaṅgeṣu pravāhaṇamuktaṃ / mārutodakasaviṣarudhiraduṣṭastanyeṣvācūṣaṇamāsyena viṣāṇairvā / anulomamanavabaddhamakarṇamanalpavraṇamukhamayaskāntena / hṛdyavasthitamanekakāraṇotpannaṃ śokaśalyaṃ harṣeṇeti //

### [1.27.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.6)

sarvaśalyānāṃ tu mahatāmaṇūnāṃ vā dvāvevāharaṇahetū bhavataḥ pratilomo+anulomaśca //

### [1.27.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.7)

tatra pratilomamarvācīnamānayet anulomaṃ parācīnam //

### [1.27.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.8)

uttuṇḍitaṃ chitvā nirghātayecchedanīyamukham //

### [1.27.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.9)

chedanīyamukhānyapi kukṣivakṣaḥkakṣāvaṃkṣaṇaparśukāntarapatitāni ca hastaśakyaṃ yathāmārgeṇa hastenaivāpahartuṃ prayateta //

### [1.27.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.10)

hastenāpahartumaśakyaṃ viśasya śastreṇa yantreṇāpaharet //

### [1.27.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.11)

bhavati cātra /

### [1.27.11\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.11_2)

śītalena jalenainaṃ mūrcchantamavasecayet /

### [1.27.11\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.11_3)

saṃrakṣedasya marmāṇi muhurāśvāsayecca tam //

### [1.27.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.12)

tataḥ śalyamuddhṛtya nirlohitaṃ vraṇaṃ kṛtvā svedārhamagnigh;rtaprabhṛtibhiḥ saṃsvedya vidahya pradihya sarpirmadhubhyāṃ baddhvā+ācārikamupadiśet / (? sirāsnāyuvilagnaṃ śalākādibhirvimocyāpanayet śvayathugrastavāraṅgaṃ samavapīḍya śvayathuṃ durbalavāraṅgaṃ kuśādibhirbaddhvā /)

### [1.27.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.13)

hṛdayamabhito vartamānaṃ śalyaṃ śītajalādibhirudvejitasyāpaharedyathāmārgaṃ durupaharamanyato+apabādhyamānaṃ pāṭayitvoddharet //

### [1.27.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.14)

asthivivarapraviṣṭamasthividaṣṭaṃ vā+avagṛhya pādābhyāṃ yantreṇāpaharet aśakyamevaṃ vā balavadbhiḥ suparigṛhītasya yantreṇa grāhayitvā śalyavāraṅgaṃ pravibhujya dhanurguṇairbaddhaikataścāsya pañcāṅgyāmupasaṃyatasyāśvasya vaktrakavike badhnīyāt athainaṃ kaśayā tāḍayedyathonnamayan śiro vegena śalyamuddharati dṛḍhāṃ vā vṛkṣaśākhāmavanamya tasyāṃ pūrvavadbaddhvoddharet //

### [1.27.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.15)

adeśottuṇḍitamaṣṭhīlāśmamudgarāṇāmnyatamasya prahāreṇa vicālya yathāmārgameva yantreṇa //

### [1.27.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.16)

(? yantreṇa ) vimṛditakarṇāni karṇavantyanābādhakaradeśottuṇḍitāni purastādeva //

### [1.27.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.17)

jātuṣe kaṇṭhāsakte kaṇṭhe nāḍīṃ praveśyāgnitaptāṃ ca śalākāṃ tayā+avagṛhya śītābhiradbhiḥ pariṣicya sthirībhūtāmuddharet //

### [1.27.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.18)

ajātuṣaṃ jatumadhūcchiṣṭapraliptayā śalākayā pūrvakalpenetyeke //

### [1.27.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.19)

asthiśalyamanyadvā tiryakkaṇṭhāsaktamavekṣya keśoṇḍukaṃ dṛḍhaikasūtrabaddhaṃ dravabhaktopahitaṃ pāyayedākaṇṭhāt pūrṇakoṣṭhaṃ ca vāmayet vamataśca śalyaikadeśasaktaṃ jñātvā sūtraṃ sahasā tvākṣipet mṛdunā vā dantadhāvanakūrcakenāpaharet praṇudedvā+antaḥ / kṣatakaṇṭhāya ca madhusarpiṣī leḍhuṃ prayacchettriphalācūrṇaṃ vā madhuśarkarāvimiśram //

### [1.27.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.20)

udakapūrṇodaramavākśirasamavapīḍayeddhunīyādvāmayedvā bhasmarāśau vā nikhanedāmukhāt //

### [1.27.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.21)

grāsaśalye tu kaṇṭhāsakte niḥśaṅkamanavabuddhaṃ skandhe muṣṭinā+abhihanyāt snehaṃ madyaṃ pānīyaṃ vā pāyayet //

### [1.27.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.22)

bāhurajjulatāpāśaiḥ kaṇṭhapīḍanādvāyuḥ prakupitaḥ śleṣmāṇaṃ kopayitvā sroto niruṇaddhi lālāsrāvaṃ phenāgamanaṃ saṃjñānāśaṃ cāpādayati tamabhyajya saṃsvedya śirovirecanaṃ tasmai tīkṣṇaṃ dadyādrasaṃ ca vātaghnaṃ vidadhyāditi //

### [1.27.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.23)

bhavanti cātra /

### [1.27.23\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.23_2)

śalyākṛtiviśeṣāṃśca sthānānyāvekṣya buddhimān /

### [1.27.23\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.23_3)

tathā yantrapṛthaktvaṃ ca samyak śalyamathāharet //

### [1.27.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.24)

karṇavanti tu śalyāni duḥkhāhāryāṇi yāni ca /

### [1.27.24\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.24_2)

ādadīta bhiṣak tasmāttāni yuktyā samāhitaḥ //

### [1.27.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.25)

etairupāyaiḥ śalyaṃ tu naiva niryātyate yadi /

### [1.27.25\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.25_2)

matyā nipuṇayā vaidyo yantrayogaiśca nirharet //

### [1.27.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.26)

śothapākau rujaścogrāḥ kuryācchalyamanirhṛtam /

### [1.27.26\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.26_2)

vaikalyaṃ maraṇaṃ cā+api tasmādyatnādvinirharet //

### [1.27.26\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27.26_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne śalyāpanayanīyo nāma saptaviṃśatitamo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.30.3) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.28.2) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.27) · Pramāṇa
