<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.29

# The Compendium of Suśruta 1.29: ekonatriṃśattamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.29

- **Language:** Sanskrit

### ekonatriṃśattamo+adhyāyaḥ /

### [1.29.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.1)

athāto viparītāviparītasvapnanidarśanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

### [1.29.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.29.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.3)

dūtadarśanasaṃbhāṣā veṣāśceṣṭitameva ca /

### [1.29.3\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.3_2)

ṛkṣaṃ velā tithiścaiva nimittaṃ śakuno+anilaḥ //

### [1.29.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.4)

deśo vaidyasya vāgdehamanasāṃ ca viceṣṭitam /

### [1.29.4\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.4_2)

kathayantyāturagataṃ śubhaṃ vā yadi vā+aśubham //

### [1.29.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.5)

pākhaṇḍāśramavarṇānāṃ sapakṣāḥ karmasiddhaye /

### [1.29.5\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.5_2)

ta eva viparītāḥ syurdūtāḥ karmavipattaye //

### [1.29.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.6)

napuṃsakaṃ strī bahavo naikakāryā asūyakāḥ /

### [1.29.6\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.6_2)

gardabhoṣṭrarathaprāptāḥ prāptā vā syuḥ paramparāḥ //

### [1.29.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.7)

vaidyaṃ ya upasarpanti dūtāste cāpi garhitāḥ /

### [1.29.7\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.7_2)

pāśadaṇḍāyudhadharāḥ pāṇḍuretaravāsasaḥ //

### [1.29.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.8)

ārdrajīrṇāpasavyaikamalinoddhvastavāsasaḥ /

### [1.29.8\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.8_2)

nyūnādhikāṅgā udvignā vikṛtā raudrarūpiṇaḥ //

### [1.29.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.9)

rūkṣaniṣṭhuravādāścāpyamāṅgalyābhidhāyinaḥ /

### [1.29.9\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.9_2)

chindantastṛṇakāṣṭhāni spṛśanto nāsikāṃ stanam //

### [1.29.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.10)

vastrāntānāmikākeśanakharomadaśāspṛśaḥ /

### [1.29.10\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.10_2)

srotovarodhahṛdgaṇḍamūrdhoraḥkukṣipāṇayaḥ //

### [1.29.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.11)

kapālopalabhasmāsthituṣāṅgārakarāśca ye /

### [1.29.11\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.11_2)

vilikhanto mahīṃ kiṃcinmuñcanto loṣṭabhedinaḥ //

### [1.29.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.12)

tailakardamadigdhāṅgā raktasraganulepanāḥ /

### [1.29.12\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.12_2)

phalaṃ pakvamasāraṃ vā gṛhītvā+anyacca tadvidham //

### [1.29.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.13)

nakhairnakhāntaraṃ vā+api kareṇa caraṇaṃ tathā /

### [1.29.13\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.13_2)

upānaccarmahastā vā vikṛtavyādhipīḍitāḥ //

### [1.29.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.14)

vāmācārā rudantaśca śvāsino vikṛtekṣaṇāḥ /

### [1.29.14\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.14_2)

yāmyāṃ diśaṃ prāñjalayo viṣamaikapade sthitāḥ //

### [1.29.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.15)

vaidyaṃ ya upasarpanti dūtāste cāpi garhitāḥ /

### [1.29.15\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.15_2)

dakṣiṇābhimukhaṃ deśe tvaśucau vā hutāśanam / ^

### [1.29.15\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.15_3)

jvalayantaṃ pacantaṃ vā krūrakarmaṇi codyatam //

### [1.29.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.16)

nagnaṃ bhūmau śayānaṃ vā vegotsargeṣu vā+aśucim /

### [1.29.16\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.16_2)

prakīrnākeśamabhyaktaṃ svinnaṃ viklavameva vā //

### [1.29.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.17)

vaidyaṃ ya upasarpanti dūtāste cāpi garhitāḥ /

### [1.29.17\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.17_2)

vaidyasya paitrye daive vā kārye cotpātadarśane //

### [1.29.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.18)

madhyāhne cārdharātre vā sandhyayoḥ kṛttikāsu ca /

### [1.29.18\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.18_2)

ārdrāśleṣāmaghāmūlapūrvāsu bharaṇīṣu ca //

### [1.29.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.19)

caturthyāṃ vā navamyāṃ vā ṣaṣṭhyāṃ sandhidineṣu ca /

### [1.29.19\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.19_2)

vaidyaṃ ya upasarpanti dūtāste cāpi garhitāḥ //

### [1.29.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.20)

svinnābhitaptā madhyāhne jvalanasya samīpataḥ /

### [1.29.20\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.20_2)

garhitāḥ pittarogeṣu dūtā vaidyamupāgatāḥ //

### [1.29.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.21)

ta eva kapharogeṣu karmasiddhikarāḥ smṛtāḥ /

### [1.29.21\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.21_2)

etena śeṣaṃ vyākhyātaṃ buddhvā saṃvibhajettu tat //

### [1.29.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.22)

raktapittātisāreṣu prameheṣu tathaiva ca /

### [1.29.22\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.22_2)

praśasto jalarodheṣu dūtavaidyasamāgamaḥ //

### [1.29.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.23)

vijñāyaivaṃ vibhāgaṃ tu śeṣaṃ budhyeta paṇḍitaḥ /

### [1.29.23\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.23_2)

śuklavāsāḥ śucirgauraḥ śyāmo vā priyadarśanaḥ //

### [1.29.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.24)

svasyām jātau svagotro vā dūtaḥ kāryakaraḥ smṛtaḥ /

### [1.29.24\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.24_2)

goyānenāgatastuṣṭaḥ pādābhyāṃ śubhaceṣṭitaḥ //

### [1.29.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.25)

smṛtimān vidhikālajñaḥ svatantraḥ pratipattimān /

### [1.29.25\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.25_2)

alaṅkṛto maṅgalavān dūtaḥ kāryakaraḥ smṛtaḥ //

### [1.29.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.26)

svasthaṃ prāṅnukhamāsīnaṃ same deśe śucau śucim /

### [1.29.26\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.26_2)

upasarpati yo vaidyaṃ sa ca kāryakaraḥ smṛtaḥ //

### [1.29.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.27)

māṃsodakumbhātapatravipravāraṇagovṛṣāḥ /

### [1.29.27\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.27_2)

śuklavarṇāśca pūjyante prasthāne darśanaṃ gatāḥ //

### [1.29.28](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.28)

strī putriṇī savatsā gaurvardhamānamalaṅkṛtā /

### [1.29.28\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.28_2)

kanyā matsyāḥ phalaṃ cāmaṃ svastikaṃ modakā dadhi //

### [1.29.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.29)

hiraṇyākṣatapātraṃ vā ratnāni sumano nṛpaḥ /

### [1.29.29\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.29_2)

apraśānto+analo vājī haṃsaścāṣaḥ śikhī tathā //

### [1.29.30](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.30)

brahmadundubhijīmūtaśaṅkhaveṇurathasvanāḥ /

### [1.29.30\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.30_2)

siṃhagovṛṣanādāśca hreṣitaṃ gajabṛṃhitam //

### [1.29.31](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.31)

śastaṃ haṃsarutaṃ nṇṇāṃ kauśikaṃ caiva vāmataḥ /

### [1.29.31\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.31_2)

prasthāne yāyinaḥ śreṣṭhā vācaśca hṛdayaṅgamāḥ //

### [1.29.32](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.32)

patrapuṣpaphalopetān sakṣīrānnīrujo drumān /

### [1.29.32\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.32_2)

āśritā vā nabhoveśmadhvajatoraṇavedikāḥ //

### [1.29.33](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.33)

dikṣu śāntāsu vaktāro madhuraṃ pṛṣṭhato+anugāḥ /

### [1.29.33\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.33_2)

vāmā vā dakṣīṇā vā+api śakunāḥ karmasiddhaye //

### [1.29.34](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.34)

śuṣke+aśanihate+apatre vallīnaddhe sakaṇṭake /

### [1.29.34\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.34_2)

vṛkṣe+athavā+aśmabhasmāsthiviṭtuṣāṅgārapāṃśuṣu //

### [1.29.35](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.35)

caityavalmīkaviṣamasthitā dīptakharasvarāḥ /

### [1.29.35\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.35_2)

purato dikṣu dīptāsu vaktāro nārthasādhakāḥ //

### [1.29.36](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.36)

punnāmānaḥ khagā vāmāḥ strīsaṃjñā dakṣiṇāḥ śubhāḥ /

### [1.29.36\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.36_2)

dakṣiṇādvāmagamanaṃ praśastaṃ śvaśṛgālayoḥ / ^

### [1.29.36\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.36_3)

vāmaṃ nakulacāṣāṇāṃ nobhayaṃ śaśasarpayoḥ //

### [1.29.37](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.37)

bhāsakauśikayoścaiva na praśastaṃ kilobhayam /

### [1.29.37\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.37_2)

darśanaṃ vā rutaṃ cāpi na godhākṛkalāsayoḥ //

### [1.29.38](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.38)

dūtairaniṣṭaistulyānāmaścastaṃ darśanaṃ nṛṇām /

### [1.29.38\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.38_2)

kulatthatilakārpāsatuṣapāṣāṇabhasmanām //

### [1.29.39](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.39)

pātraṃ neṣṭaṃ tathā+aṅgāratailakardamapūritam /

### [1.29.39\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.39_2)

prasannetaramadyānāṃ pūrṇaṃ vā raktasarṣapaiḥ //

### [1.29.40](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.40)

śavakāṣṭhapalāśānāṃ śuṣkāṇāṃ pathi saṅgamāḥ /

### [1.29.40\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.40_2)

neṣyante patitāntasthadīnāndharipavastathā //

### [1.29.41](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.41)

mṛduḥ śīto+anukūlaśca sugandhiścānilaḥ śubhaḥ /

### [1.29.41\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.41_2)

kharoṣṇo+aniṣṭagandhaśca pratilomaśca garhitaḥ //

### [1.29.42](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.42)

granthyarbudādiṣu sadā chedaśabdastu pūjitaḥ /

### [1.29.42\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.42_2)

vidradhyudaragulmeṣu bhedaśabdastathaiva ca //

### [1.29.43](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.43)

raktapittātisāreṣu ruddhaśabdaḥ praśasyate /

### [1.29.43\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.43_2)

evaṃ vyādhiviśeṣeṇa nimittamupadhārayet //

### [1.29.44](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.44)

tathaivākruṣṭahākaṣṭamākrandaruditasvanāḥ /

### [1.29.44\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.44_2)

chardyāṃ vātapurīṣāṇāṃ śabdo vai gardabhoṣṭrayoḥ //

### [1.29.45](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.45)

pratiṣiddhaṃ tathā bhagnaṃ kṣutaṃ skhalitamāhatam /

### [1.29.45\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.45_2)

daurmanasyaṃ ca vaidyasya yātrāyāṃ na praśasyate //

### [1.29.46](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.46)

praveśe+apyetaduddeśādavekṣyaṃ ca tathā+āture /

### [1.29.46\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.46_2)

pratidvāraṃ gṛhe vā+asya punaretanna gaṇyate //

### [1.29.47](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.47)

keśabhasmāsthikāṣṭhāśmatuṣakārpāsakaṇṭakāḥ /

### [1.29.47\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.47_2)

khaṭvordhvapādā madyāpo vasā tailaṃ tilāstṛṇam //

### [1.29.48](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.48)

napuṃsakavyaṅgabhagnanagnamuṇḍāsitāmbarāḥ /

### [1.29.48\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.48_2)

prasthāne vā praveśe vā neṣyante darśanaṃ gatāḥ //

### [1.29.49](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.49)

bhāṇḍānāṃ saṃkarasthānāṃ sthānāt saṃcaraṇaṃ tathā /

### [1.29.49\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.49_2)

nikhātotpāṭanaṃ bhaṅgaḥ patanaṃ nirgamastathā //

### [1.29.50](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.50)

vaidyāsanāvasādo vā rogī vā syādadhomukhaḥ /

### [1.29.50\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.50_2)

vaidyaṃ saṃbhāṣamāṇo+aṅgaṃ kuḍyamāstaraṇāni vā //

### [1.29.51](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.51)

pramṛjyādvā dhunīyādvā karau pṛṣṭhaṃ śirastathā /

### [1.29.51\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.51_2)

hastaṃ cākṛṣya vaidyasya nyasecchirasi corasi //

### [1.29.52](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.52)

yo vaidyamunmukhaḥ pṛcchedunmārṣṭi svāṅgamāturaḥ /

### [1.29.52\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.52_2)

na sa sidhyati vaidyo vā gṛhe yasya na pūjyate //

### [1.29.53](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.53)

bhavane pūjyate vā+api yasya vaidyaḥ sa sidhyati /

### [1.29.53\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.53_2)

śubhaṃ śubheṣu dūtādiṣvaśubhaṃ hyaśubheṣu ca //

### [1.29.54](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.54)

āturasya dhruvaṃ tasmāddūtādīn lakṣayedbhiṣak /

### [1.29.54\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.54_2)

svapnānataḥ pravakṣyāmi maraṇāya śubhāya ca //

### [1.29.55](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.55)

suhṛdo yāṃ śca paśyanti vyādhito vā svayaṃ tathā /

### [1.29.55\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.55_2)

snehābhyaktaśarīrastu karabhavyālagardabhaiḥ //

### [1.29.56](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.56)

varāhairmahiṣairvā+api yo yāyāddakṣiṇāmukhaḥ /

### [1.29.56\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.56_2)

raktāmbaradharā kṛṣṇā hasantī muktamūrdhajā //

### [1.29.57](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.57)

yaṃ vā karṣati baddhvā strī nṛtyantī dakṣiṇāmukham /

### [1.29.57\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.57_2)

antāvasāyibhiryo vā+ākṛṣyate dakṣiṇāmukhaḥ //

### [1.29.58](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.58)

pariṣvajeran yaṃ vā+api pretāḥ pravrajitāstathā /

### [1.29.58\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.58_2)

muhurāghrāyate yastu śvāpadairvikṛtānanaiḥ //

### [1.29.59](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.59)

pibenmadhu ca tailaṃ ca yo vā paṅke+avasīdati /

### [1.29.59\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.59_2)

paṅkapradigdhagātro vā pranṛtyet prahasettathā //

### [1.29.60](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.60)

nirambaraśca yo raktāṃ dhārayecchirasi srajam /

### [1.29.60\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.60_2)

yasya vaṃśo nalo vā+api tālo vorasi jāyate //

### [1.29.61](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.61)

yaṃ vā matsyo grasedyo vā jananīṃ praviśennaraḥ /

### [1.29.61\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.61_2)

parvatāgrāt patedyo vā śvabhre vā tamasā+āvṛte //

### [1.29.62](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.62)

hriyate srotasā yo vā yo vā mauṇḍyamavāpnuyāt /

### [1.29.62\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.62_2)

parājīyeta badhyeta kākādyairvā+abhibhūyate //

### [1.29.63](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.63)

patanaṃ tārakādīnāṃ praṇāśaṃ dīpacakṣuṣoḥ /

### [1.29.63\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.63_2)

yaḥ paśyeddevatānāṃ ca (ā.vā) prakampamavanestathā //

### [1.29.64](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.64)

yasya chardirvireko vā daśanāḥ prapatanti vā /

### [1.29.64\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.64_2)

śālmalīṃ kiṃśukaṃ yūpaṃ valmīkaṃ pāribhadrakam //

### [1.29.65](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.65)

puṣpāḍhyaṃ kovidāraṃ vā citāṃ vā yo+adhirohati /

### [1.29.65\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.65_2)

kārpāsatailapiṇyākalohāni lavaṇaṃ tilān //

### [1.29.66](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.66)

labhetāśnīta vā pakvamannaṃ yaśca pibet surām /

### [1.29.66\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.66_2)

svasthaḥ sa labhate vyādhiṃ vyādhito mṛtyumṛcchati //

### [1.29.67](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.67)

yathāsvaṃ prakṛtisvapno vismṛto vihatastathā /

### [1.29.67\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.67_2)

cintākṛto divā dṛṣto bhavantyaphaladāstu te //

### [1.29.68](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.68)

jvaritānāṃ śunā sakhyaṃ kapisakhyaṃ tu śoṣiṇām /

### [1.29.68\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.68_2)

unmāde rākṣasaiḥ pretairapasmāre pravartanam //

### [1.29.69](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.69)

mehātisāriṇāṃ toyapānaṃ snehasya kuṣṭhinām /

### [1.29.69\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.69_2)

gulmeṣu sthāvarotpattiḥ koṣṭhe mūrdhni śiroruji //

### [1.29.70](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.70)

śaṣkulībhakṣaṇaṃ chardyāmadhvā śvāsapipāsayoḥ /

### [1.29.70\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.70_2)

haridraṃ bhojanaṃ vā+api yasya syāt pāṇḍurogiṇaḥ //

### [1.29.71](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.71)

raktapittī pibedyastu śoṇitaṃ sa vinaśyati /

### [1.29.71\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.71_2)

svapnānevaṃvidhān dṛṣṭvā prātarutthāya yatnavān //

### [1.29.72](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.72)

dadyānmāṣāṃstilāṃllohaṃ viprebhyaḥ kāñcanaṃ tathā /

### [1.29.72\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.72_2)

japeccāpi śubhān mantrān gāyatrīṃ tripadāṃ tathā //

### [1.29.73](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.73)

dṛṣṭvā tu prathame yāme svapyād dhyātvā punaḥ śubham /

### [1.29.73\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.73_2)

japedvā+anyatamaṃ vede brahmacārī samāhitaḥ //

### [1.29.74](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.74)

devatāyatane caiva vasedrātritrayaṃ tathā /

### [1.29.74\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.74_2)

viprāṃśca pūjayennityaṃ duḥsvapnāt pravimucyate //

### [1.29.75](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.75)

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi praśastaṃ svapnadarśanam /

### [1.29.75\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.75_2)

devān dvijāngovṛṣabhān jīvataḥ suhṛdo nṛpān //

### [1.29.76](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.76)

samiddhamagniṃ sādhūṃśca nirmalāni jalāni ca /

### [1.29.76\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.76_2)

paśyet kalyāṇalābhāya vyādherapagamāya ca //

### [1.29.77](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.77)

māṃsaṃ matsyān srajaḥ śvetā vāsāṃsi ca phalāni ca /

### [1.29.77\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.77_2)

labhante dhanalābhāya vyādherapagamāya ca //

### [1.29.78](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.78)

mahāprāsādasaphalavṛkṣavāraṇaparvatān /

### [1.29.78\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.78_2)

āroheddravyalābhāya vyādherapagamāya ca //

### [1.29.79](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.79)

nadīnadasamudrāṃśca kṣubhitān kaluṣodakān /

### [1.29.79\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.79_2)

taret kalyāṇalābhāya vyādherapagamāya ca //

### [1.29.80](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.80)

urago vā jalauko vā bhramaro vā+api yaṃ daśet /

### [1.29.80\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.80_2)

ārogyaṃ nirdiśettasya dhanalābhaṃ ca buddhimān //

### [1.29.81](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.81)

evaṃrūpān śubhān svapnān yaḥ paśyedvyādhito naraḥ /

### [1.29.81\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.81_2)

sa dīrghāyuriti jñeyastasmai karma samācaret //

### [1.29.81\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29.81_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne viparītāviparītasvapnanidarśanīyo nāmaikonatriṃśattamo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.32.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.30.2) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

## Linked texts (2)

- [Adbhutasāgara](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.adbhuta.adbhutasagara.48.80) — Ballālasena & Lakṣmaṇasena, Sanskrit
- [Svapnaprakāśikā (Dattarāma)](https://indike.org/pramana/in.astro.sakuna.svapna.svapnaprakasika.47) — Dattarāma, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.29) · Pramāṇa
