<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.2

# The Compendium of Suśruta 1.2: dvitīyo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.2

- **Language:** Sanskrit

### dvitīyo+adhyāyaḥ /

### [1.2.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.1)

athātaḥ śiṣyopanayanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

### [1.2.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.2.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.3)

brāhmaṇakṣatriyavaiśyānāmanyatamamanvayavayaḥśīlaśauryaśaucācāravinayaśaktibalamedhādhṛtismṛtimatipratipattiyuktaṃ tanujihvauṣṭhadantākramṛjuvaktrākṣināsaṃprasannacittavākceṣṭaṃ kleśasaḥaṃ ca bhiṣak śiṣyamupanayet ato viparītaguṇaṃ noapanayet //

### [1.2.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.4)

upanayanīyaṃ tu brāhmaṇaṃ praśasteṣu tithikaraṇamuhūrtanakṣatreṣu praśastāyāṃ diśi śucau same deśe caturhastaṃ caturasraṃ sthaṇḍilamupalipya gomayena darbhaiḥ saṃstīrya puṣpairlājabhaktai ratnaiśca devatāḥ pūjayitvā viprān bhiṣajaśca tatrollikhyābhyukṣya ca dakṣiṇato brahmāṇaṃ sthāpayitvā+agnimupasamādhāya khadirapalāśadevadārubilvānāṃ samidbhiścaturṇāṃ vā kṣīravṛkṣāṇāṃ (? nyagrodhodumbarāśvatthamadhūkānāṃ ) dadhimadhughṛtāktābhirdārvīhaumikena vidhinā sruveṇājyāhutīrjuhuyāt sapraṇavābhirmahāvyahṛtibhiḥ tataḥ pratidaivatamṛṣīṃśca svāhākāraṃ kuryāt śiṣyamapi kārayet //

### [1.2.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.5)

brāhmaṇastrayāṇāṃ varṇānāmupanayanaṃ kartumarhati rājanyo dvayasya vaiśyo vaiśyasyaiveti śūdramapi kulaguṇasaṃpannaṃ mantravarjamanupanītamadhyāpayedityeke //

### [1.2.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.6)

tato+agniṃ triḥ pariṇīyāgnisākṣikaṃ śiṣyaṃ brūyāt kāmakrodhalobhamohamānāhaṇkārerṣyāpāruṣyapaiśunyānṛtālasyāyaśasyāni hitvā nīcanakharomṇā śucinā kaṣāyavāsasā satyavratabrahmacaryābhivādanatatpareṇā+avaśyaṃ bhavitavyaṃ madanumatasthānagamanaśayanāsanabhojanādhyayanapareṇa bhūtvā matpriyahiteṣu vartitavyaṃ ato+anyathā te vartamānasyādharmo bhavati aphalā ca vidyā na ca prākāśyaṃ prāpnoti //

### [1.2.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.7)

ahaṃ vā tvayi samyagvartamāne yadyanyathādarśī syāmenobhāgbhaveyamaphalavidyaśca //

### [1.2.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.8)

dvijagurudaridramitrapravrajitopanatasādhvanāthābhyupagatānāṃ cātmabāndhavānāmiva svabhaiṣajaiḥ pratikartavyamevaṃ sādhu bhavati vyādhaśākunikapatitapāpakāriṇāṃ ca na pratikartavyaṃ evaṃ vidyā prakāśate mitrayaśodharmārthakāmāṃśca prāpnoti //

### [1.2.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.9)

bhavataścātra /

### [1.2.9\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.9_2)

kṛṣṇe+aṣṭamī tannidhane+ahanī dve śukle tathā+apyevamahardvisandhyam /

### [1.2.9\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.9_3)

akālavidyutstanayitnughoṣe svatantrarāṣṭrakṣitipavyathāsu //

### [1.2.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.10)

śmaśānayānādyatanāhaveṣu mahotsavautpātikadarśaneṣu /

### [1.2.10\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.10_2)

nādhyeyamanyeṣu ca yeṣu vaprā nādhīyate nāśucinā ca nityam //

### [1.2.10\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2.10_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne śiṣyopanayanīyo nāma dvitīyo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.3.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.2.2) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.2) · Pramāṇa
