Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.30: triṃśattamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.30

Language
Sanskrit

triṃśattamo+adhyāyaḥ /

1.30.1

athātaḥ pañcendriyārthavipratipattimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

1.30.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

1.30.3

śarīraśīlayoryasya prakṛtervikṛtirbhavet /

1.30.3_2

tattvariṣṭaṃ samāsena vyāsatastu nibodha me //

1.30.4

śṛṇoti vividhān śabdān yo divyānāmabhāvataḥ /

1.30.4_2

samudrapurameghānāmasaṃpattau ca niḥsvanān //

1.30.5

tān svanānnāvagṛhṇāti manyate cānyaśabdavat /

1.30.5_2

grāmyāraṇyasvanāṃścāpi viparītān śṛṇoti ca //

1.30.6

dviṣacchabdeṣu ramate suhṛcchabdeṣu kupyati /

1.30.6_2

na śṛṇoti ca yo+akasmāttaṃ bruvanti gatāyuṣam //

1.30.7

yastūṣṇamiva gṛhṇāti śītamuṣṇaṃ ca śītavat /

1.30.7_2

saṃjātaśītapiḍako yaśca dāhena pīḍyate //

1.30.8

uṣṇagātro+atimātraṃ ca yaḥ śītena pravepate /

1.30.8_2

prahārānnābhijānāti yo+aṅgacchedamathāpi vā //

1.30.9

pāṃśunevāvakīrṇāni yaśca gātrāṇi manyate /

1.30.9_2

varṇānyatā vā rājyo vā yasya gātre bhavanti hi //

1.30.10

snātānuliptaṃ yaṃ cāpi bhajante nīlamakṣikāḥ /

1.30.10_2

sugandhirvā+ati yo+akasmāttaṃ bruvanti gatāyuṣam //

1.30.11

viparītena gṛhṇāti rasān yaścopayojitān /

1.30.11_2

upayuktāḥ kramādyasya rasā doṣābhivṛddhaye //

1.30.12

yasya doṣāgnisāmyaṃ ca kuryurmithyopayojitāḥ /

1.30.12_2

yo vā rasānna saṃvetti gatāsuṃ taṃ pracakṣate //

1.30.13

sugandhaṃ vetti durgandhaṃ durgandhasya sugandhitām /

1.30.13_2

gṛhṇīte vā+anyathā gandhaṃ śānte dīpe ca nīrujaḥ //

1.30.14

yo vā gandhānna jānāti gatāsuṃ taṃ vinirdiśet /

1.30.14_2

dvandvānyuṣṇahimādīni kālāvasthā diśastathā //

1.30.15

viparītena gṛhṇāti bhāvānanyāṃśca yo naraḥ /

1.30.15_2

divā jyotīṃṣi yaścāpi jvalitānīva paśyati //

1.30.16

rātrau sūryaṃ jvalantaṃ vā divā vā candravarcasam /

1.30.16_2

ameghopaplave yaśca śakracāpataḍidguṇān //

1.30.17

taḍittvato+asitān yo vā nirmale gagane ghanān /

1.30.17_2

vimānayānaprāsādairyaśca saṃkulamambaram //

1.30.18

yaścānilaṃ mūrtimantamantarikṣaṃ ca paśyati /

1.30.18_2

dhūmanīhāravāsobhirāvṛtāmiva medinīm //

1.30.19

pradīptamiva lokaṃ ca yo vā plutamivāmbhasā /

1.30.19_2

bhūmimaṣṭāpadākārāṃ lekhābhiryaśca paśyati //

1.30.20

na paśyati sanakṣatrāṃ yaścā devīmarundhatīm /

1.30.20_2

dhruvamākāśagaṅgāṃ vā taṃ vadanti gatāyuṣam //

1.30.21

jyotsnādarśoṣṇatoyeṣu chāyāṃ yaśca na paśyati /

1.30.21_2

paśyatyekāṅgahīnāṃ vā vikṛtāṃ vā+anyasattvajām //

1.30.22

śvakākakaṅkagṛdhṛāṇāṃ pretānāṃ yakṣarakṣasām /

1.30.22_2

piśācoraganāgānāṃ bhūtānāṃ vikṛtāmapi //

1.30.23

yo vā mayūrakaṇṭhābhaṃ vidhūmaṃ vahnimīkṣate /

1.30.23_2

āturasya bhavenmṛtyuḥ svastho vyādhimāvāpnuyāt //

1.30.23_1

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne pañcendriyārthavipratipattirnāma triṃśo+adhyāyaḥ //

Commentaries (2)

Linked texts (2)