<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.33

# The Compendium of Suśruta 1.33: trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.33

- **Language:** Sanskrit

### trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ /

### [1.33.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.1)

athāto+avāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

### [1.33.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.33.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.3)

upadravaistu ye juṣṭā vyādhayo yāntyavāryatām /

### [1.33.3\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.3_2)

rasāyanādvinā vatsa tān śṛṇvekamanā mama //

### [1.33.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.4)

vātavyādhiḥ pramehaśca kuṣṭhamarśo bhagandaram /

### [1.33.4\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.4_2)

aśmarī mūḍhagarbhaśca tathaivodaramaṣṭamam //

### [1.33.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.5)

aṣṭāvete prakṛtyaiva duścikitsyā mahāgadāḥ /

### [1.33.5\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.5_2)

prāṇamāṃsakṣayaśvāsatṛṣnāśoṣavamījvaraiḥ //

### [1.33.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.6)

mūrcchātisārahikkābhiḥ punaścaitairupadrutāḥ /

### [1.33.6\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.6_2)

varjanīyā viśeṣeṇa bhiṣajā siddhimicchatā //

### [1.33.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.7)

śūnaṃ suptatvacaṃ bhagnaṃ kampādhmānanipīḍitam /

### [1.33.7\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.7_2)

naraṃ rujārtamantaśca vātavyādhirvināśayet //

### [1.33.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.8)

yathoktopadravāviṣṭamatiprasrutameva vā /

### [1.33.8\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.8_2)

piḍakāpīḍitaṃ gāḍhaṃ prameho hanti mānavam //

### [1.33.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.9)

prabhinnaṃ prasrutāṅgaṃ ca raktanetraṃ hatasvaram /

### [1.33.9\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.9_2)

pañcakarmaguṇātītaṃ kuṣṭhaṃ hantīha kuṣṭhinam //

### [1.33.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.10)

tṛṣṇārocakaśūlārtamatiprasrutaśoṇitam /

### [1.33.10\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.10_2)

śophātīsārasaṃyuktamarśovyādhirvināśayet //

### [1.33.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.11)

vātamūtrapurīṣāṇi krimayaḥ śukrameva ca /

### [1.33.11\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.11_2)

bhagandarāt prasravanti yasya taṃ parivarjayet //

### [1.33.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.12)

praśūnanābhivṛṣaṇaṃ ruddhamūtraṃ ruganvitam /

### [1.33.12\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.12_2)

aśmarī kṣapayatyāśu sikatāśarkarānvitā //

### [1.33.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.13)

garbhakoṣaparāsaṅgo makkallo yonisaṃvṛtiḥ /

### [1.33.13\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.13_2)

hanyāt striyaṃ mūḍhagarbhe yathoktāścāpyupadravāḥ //

### [1.33.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.14)

pārśvabhaṅgānnavidveṣaśophātīsārapīḍitam /

### [1.33.14\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.14_2)

viriktaṃ pūryamāṇaṃ ca varjayedudarārditam //

### [1.33.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.15)

yastāmyati visaṃjñaśca śete nipatito+api vā /

### [1.33.15\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.15_2)

śītārdito+antaruṣṇaśca jvareṇa mriyate naraḥ //

### [1.33.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.16)

yo hṛṣṭaromā raktākṣo hṛdi saṃghātaśūlavān /

### [1.33.16\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.16_2)

nityaṃ vaktreṇa cocchvasyāttaṃ jvaro hanti mānavam //

### [1.33.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.17)

hikkāśvāsapipāsārtaṃ mūḍhaṃ vibhrāntalocanam /

### [1.33.17\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.17_2)

santatocchvāsinaṃ kṣīṇaṃ naraṃ kṣapayati jvaraḥ //

### [1.33.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.18)

āvilākṣaṃ pratāmyantaṃ nidrāyuktamatīva ca /

### [1.33.18\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.18_2)

kṣīṇaśoṇitamāṃsaṃ ca naraṃ nāśayati jvaraḥ //

### [1.33.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.19)

śvāsaśūlapipāsārtaṃ kṣīṇaṃ jvaranipīḍitam /

### [1.33.19\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.19_2)

viśeṣeṇa naraṃ vṛddhamatīsāro vināśayet //

### [1.33.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.20)

śuklākṣamannadveṣṭāramūrdhvaśvāsanipīḍitam /

### [1.33.20\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.20_2)

kṛcchreṇa bahu mehantaṃ yakṣmā hantīha mānavam //

### [1.33.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.21)

śvāsaśūlapipāsānnavidveṣagranthimūḍhatāḥ /

### [1.33.21\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.21_2)

bhavanti durbalatvaṃ ca gulmino mṛtyumeṣyataḥ //

### [1.33.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.22)

ādhmātaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛḍanvitam /

### [1.33.22\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.22_2)

rujāśvāsasamāviṣṭaṃ vidradhirnāśayennaram //

### [1.33.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.23)

pāṇḍudantanakho yaśca pāṇḍunetraśca mānavaḥ /

### [1.33.23\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.23_2)

pāṇḍusaṃghātadarśī ca pāṇḍurogī vinaśyati //

### [1.33.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.24)

lohitaṃ chardayedyastu bahuśo lohitekṣaṇaḥ /

### [1.33.24\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.24_2)

raktānāṃ ca diśāṃ draṣṭā raktapittī vinaśyati //

### [1.33.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.25)

avāṅnukhastūnmukho vā kṣīṇamāṃsabalo naraḥ /

### [1.33.25\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.25_2)

jāgariṣṇurasandehamunmādena vinaśyati //

### [1.33.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.26)

bahuśo+apasmarantaṃ tu prakṣīṇaṃ calitabhruvam /

### [1.33.26\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.26_2)

netrābhyāṃ ca vikurvāṇamapasmāro vināśayet //

### [1.33.26\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33.26_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne+avāraṇīyo nāma trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.35.4) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.34.3) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

## Linked texts (3)

- [Hārītasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.haritasamhita.2.2.4.2) — Hārīta, Sanskrit
- [Mādhavanidāna (Rugviniścaya)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.madhavanidana.25.7) — Mādhavakara, Sanskrit
- [Mādhavacikitsā](https://indike.org/pramana/in.med.nidana.madhavacikitsa.27.7) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.33) · Pramāṇa
