<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.34

# The Compendium of Suśruta 1.34: catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.34

- **Language:** Sanskrit

### catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /

### [1.34.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.1)

athāto yuktasenīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

### [1.34.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.34.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.3)

yuktasenasya nṛpateḥ parānabhijigīṣataḥ /

### [1.34.3\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.3_2)

bhiṣajā rakṣaṇaṃ kāryaṃ yathā tadupadekṣyate //

### [1.34.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.4)

vijigīṣuḥ sahāmātyairyātrāyuktaḥ prayatnataḥ /

### [1.34.4\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.4_2)

rakṣitavyo viśeṣeṇa viṣādeva narādhipaḥ //

### [1.34.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.5)

panthānamudakaṃ chāyāṃ bhaktaṃ yavasamindhanam /

### [1.34.5\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.5_2)

dūṣayantyarayastacca jānīyācchodhayettathā / ^

### [1.34.5\_3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.5_3)

tasya liṅgaṃ cikitsā ca kalpasthāne pravakṣyate //

### [1.34.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.6)

ekottaraṃ mṛtyuśatamatharvāṇaḥ pracakṣate /

### [1.34.6\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.6_2)

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣā āgantavaḥ smṛtāḥ //

### [1.34.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.7)

doṣāgantujamṛtyubhyo rasamantraviśāradau /

### [1.34.7\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.7_2)

rakṣetāṃ nṛpatiṃ nityaṃ yattau vaidyapurohitau //

### [1.34.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.8)

brahmā vedāṅgamaṣṭāṅgamāyurvedamabhāṣata /

### [1.34.8\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.8_2)

purohitamate tasmādvarteta bhiṣagātmavān //

### [1.34.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.9)

saṃkaraḥ sarvavarṇānāṃ praṇāśo dharmakarmaṇām /

### [1.34.9\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.9_2)

prajānāmapi cocchittirnṛpavyasanahetutaḥ //

### [1.34.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.10)

puruṣāṇāṃ nṛpāṇāṃ ca kevalaṃ tulyamūrtitā /

### [1.34.10\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.10_2)

ājñā tyāgaḥ kṣamā dhairyaṃ vikramaścāpyamānuṣaḥ //

### [1.34.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.11)

tasmāddevamivābhīkṣṇaṃ vāṅnanaḥkarmabhiḥ śubhaiḥ /

### [1.34.11\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.11_2)

cintayennṛpatiṃ vaidyaḥ śreyāṃsīcchan vicakṣaṇaḥ //

### [1.34.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.12)

skandhāvāre ca mahati rājagehādanantaram /

### [1.34.12\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.12_2)

bhavetsannihito nityaṃ sarvopakaraṇānvitaḥ //

### [1.34.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.13)

tatrasthamenaṃ dhvajavadyaśaḥkhyātisamucchritam /

### [1.34.13\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.13_2)

upasarpantyamohena viṣaśalyāmayārditāḥ //

### [1.34.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.14)

svatantrakuśalo+anyeṣu śāstrārtheṣvabahiṣkṛtaḥ /

### [1.34.14\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.14_2)

vaidyo dhvaja ivābhāti nṛpatadvidyapūjitaḥ //

### [1.34.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.15)

vaidyo vyādhyupasṛṣṭaśca bheṣajaṃ paricārakaḥ /

### [1.34.15\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.15_2)

ete pādāścikitsāyāḥ karmasādhanahetavaḥ //

### [1.34.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.16)

guṇavadbhistribhiḥ pādaiścaturtho guṇavān bhiṣak /

### [1.34.16\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.16_2)

vyādhimalpena kālena mahāntamapi sādhayet //

### [1.34.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.17)

vaidyahīnāstrayaḥ pādā guṇavanto+apyapārthakāḥ /

### [1.34.17\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.17_2)

udgātṛhotṛbrahmāṇo yathā+adhvaryuṃ vinā+adhvare //

### [1.34.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.18)

vaidyastu guṇavānekastārayedāturān sadā /

### [1.34.18\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.18_2)

plavaṃ pratitarairhīnaṃ karṇadhāra ivāmbhasi //

### [1.34.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.19)

tattvādhigataśāstrārtho dṛṣṭakarmā svayaṃkṛtī /

### [1.34.19\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.19_2)

laghuhastaḥ śuciḥ śūraḥ sajjopaskarabheṣajaḥ //

### [1.34.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.20)

pratyutpannamadtirdhīmān vyavasāyī viśāradaḥ /

### [1.34.20\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.20_2)

satyadharmaparo yaśca sa bhiṣak pāda ucyate //

### [1.34.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.21)

āyuṣmān sattvavān sādhyo dravyavānātmavānapi /

### [1.34.21\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.21_2)

āstiko vaidyavākyastho vyādhitaḥ pāda ucyate //

### [1.34.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.22)

praśastadeśasaṃbhūtaṃ praśaste+ahani coddhṛtam /

### [1.34.22\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.22_2)

yuktamātraṃ manaskāntaṃ gandhavarṇarasānvitam //

### [1.34.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.23)

doṣaghnamaglānikaramavikāri viparyaye /

### [1.34.23\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.23_2)

samīkṣya dattaṃ kāle ca bheṣajaṃ pāda ucyate //

### [1.34.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.24)

snigdho+ajugupsurbalavān yukto vyādhitarakṣaṇe /

### [1.34.24\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.24_2)

vaidyavākyakṛdaśrāntaḥ pādaḥ paricaraḥ smṛtaḥ //

### [1.34.24\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34.24_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne yuktasenīyo nāma catustriṃśattamo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.36.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.35.15) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

## Linked texts (2)

- [Śivatattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.sivatattvaratnakara.41.1) — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- [Śivattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.sivattvaratnakara.41.1) — Basava, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.34) · Pramāṇa
