<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 1.7

# The Compendium of Suśruta 1.7: saptamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.7

- **Language:** Sanskrit

### saptamo+adhyāyaḥ /

### [1.7.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.1)

athāto yantravidhimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

### [1.7.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

### [1.7.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.3)

yantraśatamekottaraṃ atrahastameva pradhānatamaṃ yantrāṇāmavagaccha (?.kiṃ kāraṇaṃ yasmāddhastādṛte yantrāṇāmapravṛttireva ) tadadhīnatvādyantrakarmaṇām //

### [1.7.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.4)

tatra manaḥśarīrābādhakarāṇi śalyāni teṣāmāharaṇopāyo yantrāṇi //

### [1.7.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.5)

tāni ṣaṭprakārāṇi tadyathā svastikayantrāṇi saṃdaṃśayantrāṇi tālayantrāṇi nāḍīyantrāṇi śalākāyantrāṇi upayantrāṇi ceti //

### [1.7.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.6)

tatra caturviṃśatiḥ svastikayantrāṇi dve saṃdaṃśayantre dve eva tālayantre viṃśatirnāḍyaḥ aṣṭāviṃśatiḥ śalākāḥ panñcaviṃśatirupayantrāṇi //

### [1.7.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.7)

tāni prāyaśo lauhāni bhavanti tatpratirūpakāṇi vā tadalābhe //

### [1.7.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.8)

tatra nānāprakārāṇāṃ vyālānāṃ mṛgapakṣiṇāṃ mukhairmukhāni yantrāṇāṃ prāyaśaḥ sadṛśāni tasmāttatsārūpyādāgamādupadeśādanyayantradarśanādyuktitaśca kārayet //

### [1.7.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.9)

samāhitāni yantrāṇi kharaślakṣṇamukhāni ca /

### [1.7.9\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.9_2)

sudṛḍhāni surūpāṇi sugrahāṇi ca kārayet //

### [1.7.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.10)

tatra svastikayantrāṇi aṣṭādaśāṅgulapramāṇāni siṃhavyāghravṛkatarakṣvṛkṣadvīpimārjāraśṛgālamṛgairivārukakākakaṅkakuraracāsabhāsaśaśaghātyulūkacilliśyenagṛdhrakrauñcabhṛṅgarājāñjalikarṇāvabhañjananandi(ā.ndī)mukhamukhāni masūrākṛtibhiḥ kīlairavabaddhāni mūle+aṅkuśavadāvṛttavāraṅgāṇi asthividaṣṭaśalyoddharaṇārthamupadiśyante //

### [1.7.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.11)

sanigraho+anigrahaśca saṃdaṃśau ṣoḍaśāṅgulau bhvataḥ tau svaṅnāṃsasirāsnāyugataśalyoddharaṇārthamupadiśyete //

### [1.7.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.12)

tālayantre dvādaśāṅgule matsyatālavadekatāladvitālake karṇanāsānāḍīśalyānāmāharaṇārtham //

### [1.7.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.13)

nāḍīyantrāṇi apyanekaprakārāṇi anekaprayojanāni ekatomukhānyubhayatomukhāni ca tāni srotogataśalyoddharaṇārthaṃ rogadarśanārthaṃ ācūṣaṇārthaṃ kriyāsaukaryārthaṃ ceti tāni srotodvārapariṇāhāni yathāyogadīrghāṇi ca / tatra bhagandarārśovraṇabastyuttarabastimūtravṛddhidakodaradhūmaniruddhaprakaśasanniruddhagudayantrāṇyalābūśṛṅgayantrāṇi coprariṣṭādvakṣyāmaḥ //

### [1.7.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.14)

śalākāyantrāṇyapi nānāprakārāṇi nānāprayojanāni yathāyogapariṇāhadīrghāṇi ca teṣāṃ gaṇḍūpadasarpaphaṇaśarapuṅkhabaḍiśamukhe dve dve eṣaṇavyūhanacālanāharaṇārthamupadiśyete masūradalamātramukhe dve kiṃcidānatāgre srotogataśalyoddharaṇārthaṃ ṣaṭ kārpāsakṛtoṣṇīṣāṇi pramārjanakriyāsu trīṇi darvyākṛtīni khallamukhāni kṣārauṣadhapraṇidhānārthaṃ trīṇyanyāni jāmbavavadanāni trīṇyaṅkuśavadanāni ṣaḍevāgnikarmasvabhipretāni nāsārbudaharaṇārthamekaṃ kolāsthidalamātramukhaṃ khallatīkṣṇoṣṭhaṃ añjanārthamekaṃ kalāyaparimaṇḍalamubhuyato mukulāgraṃ mūtramārgaviśodhanārthamekaṃ mālatīpuṣpavṛntāgrapramāṇaparimaṇḍalamiti //

### [1.7.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.15)

upayantrāṇyapi-rajjuveṇikāpaṭṭacarmāntavalkalalatāvastrāṣṭhīlāśmamudgarapāṇipādatalāṅgulijihvādantanakhamukhabālāśvakaṭakaśākhāṣṭhīvanapravāhaṇaharṣāyaskāntamayāni kṣārāgnibheṣajāni ceti //

### [1.7.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.16)

etāni dehe sarvasmin dehasyāvayave tathā /

### [1.7.16\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.16_2)

saṃdhau koṣṭhe dhamanyāṃ ca yathāyogaṃ prayojayet //

### [1.7.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.17)

yantrakarmāṇi tu nirghātanapūraṇabandhanavyūhanavartanacālanavivartanavivaraṇapīḍanamārgaviśodhanavikarṣaṇāharaṇāñchanonnamanavinamanabhañjanonmathanācūṣaṇaiṣaṇadāraṇarjūkaraṇaprakṣālanapradhamanapramārjanāni caturviṃśatiḥ //

### [1.7.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.18)

svabuddhyā cāpi vibhajedyantrakarmāṇi buddhimān /

### [1.7.18\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.18_2)

asaṃkhyeyavikalpatvācchalyānāmiti niścayaḥ //

### [1.7.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.19)

tatra atisthūlaṃ asāraṃ atidīrghaṃ atihrasvaṃ agrāhi viṣamagrāhi vakraṃ śithilaṃ atyunnataṃ mṛdukīlaṃ mṛdumukhaṃ mṛdupāśamiti dvādaśa yantradoṣāḥ //

### [1.7.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.20)

etairdoṣairvinirmuktaṃ yantramaṣṭādaśāṅgulam /

### [1.7.20\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.20_2)

praśastaṃ bhiṣajā jñeyaṃ taddhi karmasu yojayet //

### [1.7.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.21)

dṛśyaṃ siṃhamukhādyaistu gūḍhaṃ kaṅkamukhādibhiḥ /

### [1.7.21\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.21_2)

nirharettu śanaiḥ śalyaṃ śa(ā.śā)strayuktivyapekṣayā //

### [1.7.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.22)

ni(ā.vi)vartate sādhvavagāhate ca śalyaṃ nigṛhyoddharate ca yasmāt //

### [1.7.22\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.22_2)

yantreṣvataḥ kaṅkamukhaṃ pradhānaṃ sthāneṣu sarveṣvadhi(ā.vi)kāri caiva //

### [1.7.22\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7.22_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne yantravidhirnāma saptamo+adhyāyaḥ //

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.9.3) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani.7.2) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.7) · Pramāṇa
