The Compendium of Suśruta 2.14: caturdaśo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 2.14
- Language
- Sanskrit
caturdaśo+adhyāyaḥ/
2.14.1
athātaḥ śūkadoṣanidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ//
2.14.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
2.14.3
liṅgavṛddhimicchatāmakramapravṛttānāṁ śūkadoṣanimittā daśa cāṣṭau ca vyādhayo jāyante/ tadyathā sarṣapikā aṣṭhīlikā grathitaṁ kumbhīkā alajī mṛditaṁ saṁmūḍhapiḍakā avamanthaḥ puṣkarikā sparśahāniḥ uttamā śataponakaḥ tvakpākaḥ śoṇitārbudaṁ māṁsārbudaṁ māṁsapākaḥ vidradhiḥ tilakālakaśceti//
2.14.4
gaurasarṣapatulyā tu śūkadurbhagnahetukā/ piḍakā kapharaktābhyāṁ jñeyā sarṣapikā budhaiḥ//
2.14.5
kaṭhinā viṣamairantairmārutasya prakopataḥ/ śūkaistu †viṣasaṁbhugnaiḥ piḍakā+aṣṭhīlikā bhavet†//
2.14.6
śūkairyat pūritaṁ śaśvadgrathitaṁ †tat kaphotthitam/ kumbhīkā raktapittotthā jāmbavāsthinibhā+aśubhā//
2.14.7
†alajīlakṣaṇairyuktāmalajīṁ ca vitarkayet/ mṛditaṁ pīḍitaṁ yattu saṁrabdhaṁ vāyukopataḥ//
2.14.8
pāṇibhyāṁ bhṛśasaṁmūḍhe saṁmūḍhapiḍakā bhavet/ dīrghā bahvyaśca piḍakā dīryante madhyatastu yāḥ//
2.14.9
so+avamanthaḥ kaphāsṛgbhyāṁ vedanāromaharṣakṛt/ pittaśoṇitasaṁbhūtā piḍakā piḍakācitā//
2.14.10
†padmapuṣkarasṁsthānā jñeyā puṣkariketi sā/ janayet sparśahāniṁ tu śoṇitaṁ śūkadūpitam//
2.14.11
mudgamāṣopamā raktā piḍakā raktapittajā/ †uttamaiṣā tu vijñeyā śūkājīrṇanimittajā//
2.14.12
†chidrairaṇumukhairvastu citaṁ yasya samantataḥ/ vātaśoṇitajo vyādhirvijñeyaḥ śataponakaḥ//
2.14.13
pittaraktakṛto† jñeyastvakpāko jvaradāhavān/ kṛṣṇaiḥ sphoṭaiḥ saraktaiśca piḍakābhiśca pīḍitam†/ yasya vastu rujaścogrā jñeyaṁ tacchoṇitārbudam//
2.14.14
māṁsadoṣeṇa jānīyādarbudaṁ māṁsasaṁbhavam/ śīryante yasya māṁsāni yatra sarvāśca vedanāḥ//
2.14.15
vidyāttaṁ māṁsapākaṁ tu sarvadoṣakṛtaṁ bhiṣak/ vidradhiṁ sannipātena yathoktamabhinirdiśet//
2.14.16
kṛṣṇāni citrāṇyathavā śūkāni saviṣāṇi ca/ pātitāni pacantyāśu meḍhraṁ niravaśeṣataḥ//
2.14.17
kālāni bhūtvā māṁsāni śīryante yasya dehinaḥ/ sannipātasamutthānaṁ taṁ vidyāttilakālakam//
2.14.18
tatra māṁsārbudaḥ yacca māṁsapākaśca yaḥ smṛtaḥ/ vidradhiśca na sidhyanti ye ca syustilakālakāḥ//
2.14.18_1
iti suśrutasaṁhitāyāṁ nidānasthāne śūkadoṣanidānaṁ nāma caturdaśo+adhyāyaḥ//14//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- Basavarājīya — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit