<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 2.14

# The Compendium of Suśruta 2.14: caturdaśo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 2.14

- **Language:** Sanskrit

### caturdaśo+adhyāyaḥ/

### [2.14.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.1)

athātaḥ śūkadoṣanidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ//

### [2.14.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [2.14.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.3)

liṅgavṛddhimicchatāmakramapravṛttānāṁ śūkadoṣanimittā daśa cāṣṭau ca vyādhayo jāyante/ tadyathā sarṣapikā aṣṭhīlikā grathitaṁ kumbhīkā alajī mṛditaṁ saṁmūḍhapiḍakā avamanthaḥ puṣkarikā sparśahāniḥ uttamā śataponakaḥ tvakpākaḥ śoṇitārbudaṁ māṁsārbudaṁ māṁsapākaḥ vidradhiḥ tilakālakaśceti//

### [2.14.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.4)

gaurasarṣapatulyā tu śūkadurbhagnahetukā/ piḍakā kapharaktābhyāṁ jñeyā sarṣapikā budhaiḥ//

### [2.14.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.5)

kaṭhinā viṣamairantairmārutasya prakopataḥ/ śūkaistu †viṣasaṁbhugnaiḥ piḍakā+aṣṭhīlikā bhavet†//

### [2.14.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.6)

śūkairyat pūritaṁ śaśvadgrathitaṁ †tat kaphotthitam/ kumbhīkā raktapittotthā jāmbavāsthinibhā+aśubhā//

### [2.14.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.7)

†alajīlakṣaṇairyuktāmalajīṁ ca vitarkayet/ mṛditaṁ pīḍitaṁ yattu saṁrabdhaṁ vāyukopataḥ//

### [2.14.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.8)

pāṇibhyāṁ bhṛśasaṁmūḍhe saṁmūḍhapiḍakā bhavet/ dīrghā bahvyaśca piḍakā dīryante madhyatastu yāḥ//

### [2.14.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.9)

so+avamanthaḥ kaphāsṛgbhyāṁ vedanāromaharṣakṛt/ pittaśoṇitasaṁbhūtā piḍakā piḍakācitā//

### [2.14.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.10)

†padmapuṣkarasṁsthānā jñeyā puṣkariketi sā/ janayet sparśahāniṁ tu śoṇitaṁ śūkadūpitam//

### [2.14.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.11)

mudgamāṣopamā raktā piḍakā raktapittajā/ †uttamaiṣā tu vijñeyā śūkājīrṇanimittajā//

### [2.14.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.12)

†chidrairaṇumukhairvastu citaṁ yasya samantataḥ/ vātaśoṇitajo vyādhirvijñeyaḥ śataponakaḥ//

### [2.14.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.13)

pittaraktakṛto† jñeyastvakpāko jvaradāhavān/ kṛṣṇaiḥ sphoṭaiḥ saraktaiśca piḍakābhiśca pīḍitam†/ yasya vastu rujaścogrā jñeyaṁ tacchoṇitārbudam//

### [2.14.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.14)

māṁsadoṣeṇa jānīyādarbudaṁ māṁsasaṁbhavam/ śīryante yasya māṁsāni yatra sarvāśca vedanāḥ//

### [2.14.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.15)

vidyāttaṁ māṁsapākaṁ tu sarvadoṣakṛtaṁ bhiṣak/ vidradhiṁ sannipātena yathoktamabhinirdiśet//

### [2.14.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.16)

kṛṣṇāni citrāṇyathavā śūkāni saviṣāṇi ca/ pātitāni pacantyāśu meḍhraṁ niravaśeṣataḥ//

### [2.14.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.17)

kālāni bhūtvā māṁsāni śīryante yasya dehinaḥ/ sannipātasamutthānaṁ taṁ vidyāttilakālakam//

### [2.14.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.18)

tatra māṁsārbudaḥ yacca māṁsapākaśca yaḥ smṛtaḥ/ vidradhiśca na sidhyanti ye ca syustilakālakāḥ//

### [2.14.18\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14.18_1)

iti suśrutasaṁhitāyāṁ nidānasthāne śūkadoṣanidānaṁ nāma caturdaśo+adhyāyaḥ//14//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.72.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (2)

- [Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogaratnakara-mayurapada-bhiksu.160.1-9) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- [Basavarājīya](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.daksina.basavarajiya.p1680) — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.2.14) · Pramāṇa
