Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 2.7: saptamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 2.7

Language
Sanskrit

saptamo+adhyāyaḥ/

2.7.1

athāta udarāṇāṁ nidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ//

2.7.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

2.7.3

dhanvantarirdharmabhṛtāṁ variṣṭho rājarṣirindrapratimo+abhavadyaḥ†/ brahmarṣiputraṁ vinayopapannaṁ śiṣyaṁ śubhaṁ suśrutamanvaśāt saḥ//

2.7.4

pṛthak samastairapi ceha doṣaiḥ plīhodaraṁ baddhagudaṁ tathaiva/ āgantukaṁ saptamamaṣṭamaṁ ca dakodaraṁ ceti vadanti tāni//

2.7.5

sudurbalāgnerahitāśanasya saṁśuṣkapūtyannaniṣevaṇādvā/ snehādimithyācaraṇācca jantorvṛddhiṁ gatāḥ koṣṭhamabhiprapannāḥ//

2.7.6

gulmākṛtivyañjitalakṣaṇāni kurvanti ghorāṇyudarāṇi doṣāḥ/ koṣṭhādupasnehavadannasāro niḥsṛtya duṣṭo+anilaveganunnaḥ//

2.7.7

tvacaḥ samunnamya śanaiḥ samantādvivardhamāno jaṭharaṁ karoti/ tatpūrvarūpaṁ balavarṇakāṅkṣāvalīvināśo jaṭhare hi rājyaḥ//

2.7.8

jīrṇāparijñānavidāhavatyo bastau rujaḥ pādagataśca śophaḥ/ saṁgṛhya pārśvodarapṛṣṭhanābhīryadvardhate kṛṣṇasirāvanaddham//

2.7.9

saśūlamānāhavadugraśabdaṁ satodabhedaṁ pavanātmakaṁ tat/ yaccoṣatṛṣṇājvaradāhayuktaṁ pītaṁ sirā bhānti ca yatra pītāḥ//

2.7.10

pītākṣiviṇmūtranakhānanasya pittodaraṁ tattvacirābhivṛddhi/ yacchītalaṁ śuklasirāvanaddhaṁ guru sthiraṁ śuklanakhānanasya//

2.7.11

snigdhaṁ mahacchophayutaṁ sasādaṁ kaphodaraṁ tattu cirābhivṛddhi/ striyo+annapānaṁ nakharomamūtraviḍārtavairyuktamasādhuvṛttāḥ//

2.7.12

yasmai prayacchantyarayo garāṁśca duṣṭāmbudūṣīviṣasevanādvā/ tenāśu raktaṁ kupitāśca doṣāḥ kurvanti ghoraṁ jaṭharaṁ triliṅgam//

2.7.13

viśeṣataḥ kupyati dahyate ca sa cāturo mūrcchati saṁprasaktaṁ pāṇḍuḥ kṛśaḥ śuṣyati tṛṣṇayā ca//

2.7.14

†prakīrtitaṁ dūṣyudaraṁ tu ghoraṁ plīhodaraṁ kīrtayato nibodha/ vidāhyabhiṣyandiratasya jantoḥ praduṣṭamatyarthamasṛk kaphaśca//

2.7.15

plīhābhivṛddhiṁ satataṁ karoti plīhodaraṁ tat pravadanti tajjñāḥ/ vāme ca pārśve parivṛddhimeti viśeṣataḥ sīdati cāturo+atra//

2.7.16

mandajvarāgniḥ kaphapittaliṅgairupadrutaḥ kṣīṇabalo+atipāṇḍuḥ/ savyetarasmin yakṛti praduṣṭe jñeyaṁ yakṛddālyudaraṁ tadeva//

2.7.17

yasyāntramannairupalepibhirvā bālāśmabhirvā †sahitaiḥ pṛthagvā/ saṁcīyate tatra malaḥ sadoṣaḥ krameṇa nāḍyāmiva saṁkaro hi//

2.7.18

nirudhyate cāsya gude purīṣaṁ nireti kṛcchrādapi cālpamalpam/ hṛnnābhimadhye parivṛddhimeti ta(ya)ccodaraṁ viṭsamagandhikaṁ ca//

2.7.19

pracchardayan baddhagudī vibhāvyaḥ tataḥ parisrāvyudaraṁ nibodha/ śalyaṁ yadannopahitaṁ tadantraṁ bhinatti yasyāgatamanyathā vā//

2.7.20

tasmāt sruto+antrāt salilaprakāśaḥ srāvaḥ sravedvai gudatastu bhūyaḥ/nābheradhaścodarameti vṛddhiṁ nistudyate+atīva vidahyate ca//

2.7.21

etat parisrāvyudaraṁ pradiṣṭaṁ dakodaraṁ kīrtayato nibodha/ yaḥ snehapīto+apyanuvāsito vā vānto virikto+apyathavā nirūḍhaḥ//

2.7.22

pibejjalaṁ śītalamāśu tasya srotāṁsi duṣyanti hi tadvahāni/ snehopalipteṣvathavā+api teṣu dakodaraṁ pūrvavadabhyupaiti//

2.7.23

snigdhaṁ mahat saṁparivṛttanābhi bhṛśonnataṁ pūrṇamivāmbunā ca/ yathā dṛtiḥ kṣubhyati kampate ca śabdāyate cāpi †dakodaraṁ tat//

2.7.24

ādhmānaṁ gamane+aśaktirdaurbalyaṁ durbalāgnitā/ śophaḥ sadanamaṅgānāṁ saṅgo vātapurīṣayoḥ/ dāhastṛṣṇā ca sarveṣu jaṭhareṣu bhavanti hi//

2.7.25

ante salilabhāvaṁ hi bhajante jaṭharāṇi tu/ sarvāṇyeva parīpākāttadā †tāni vivarjayet//

2.7.25_1

iti suśrutasaṁhitāyāṁ nidānasthāne udaranidānaṁ nāma saptamo+adhyāyaḥ //7//

Commentaries (1)

Linked texts (7)