Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 4.21: ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 4.21

Language
Sanskrit

ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/

4.21.1

athātaḥ śūkadoṣacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

4.21.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

4.21.3

saṃlikhya sarṣapīṃ samyak kaṣāyairavacūrṇayet/ kaṣāyeṣveva tailaṃ ca kurvīta vraṇaropaṇam//

4.21.4

aṣṭhīlikāṃ jalaukobhirgrāhayecca† punaḥ punaḥ/ tathā cānupaśāmyantīṃ kaphagranthivaduddharet//

4.21.5

svedayedgrathitaṃ śaśvannāḍīsvedena buddhimān/ sukhoṣṇairupanāhaiśca susnigdhairupanāhayet//

4.21.6

kumbhīkāṃ pākamāpannāṃ bhindyācchuddhāṃ tu ropayet/ tailena triphalālodhratindukāmrātakena tu//

4.21.7

grāhayitvā jalaukobhiralajīṃ secayettataḥ/ kaṣāyaisteṣu siddhaṃ ca tailaṃ ropaṇamiṣyate//

4.21.8

balātailena koṣṇena mṛditaṃ pariṣecayet/ bhadhuraiḥ sarpiṣā snigdhaiḥ sukhoṣṇairupanāhayet//

4.21.9

saṃmūḍhapiḍakāṃ kṣipraṃ jalaukobhirupācaret/ bhittvā paryāgatāṃ cāpi lepayet kṣaudrasarpiṣā//

4.21.10

avamanthe gate pākaṃ bhinne tailaṃ vidhīyate/ dhavāśvakarṇapattaṅgasallakītindukīkṛtam//

4.21.11

kriyāṃ puṣkarikāyāṃ tu śītāṃ sarvāṃ prayojayet/ jalaukobhirhareccāsṛk sarpiṣā cāvasecayet//

4.21.12

sparśahānyāṃ haredraktaṃ pradihyānmadhurairapi/ kṣīrekṣurasarpirbhir secayecca suśītalaiḥ//

4.21.13

piḍakāmuttamākhyāṃ ca baḍiśenoddharedbhiṣak/ uddhṛtya madhusaṃyuktaiḥ kaṣāyairavacūrṇayet//

4.21.14

rasakriyā vidhātavyā likhite śataponake/ pṛthakparṇyādisiddhaṃ ca deyaṃ tailamanantaram//

4.21.15

kriyāṃ kuryādbhiṣak prājñastvakpākasya visarpavat/ raktavidradhivaccāpi kriyā śoṇitaje+arbude//

4.21.16

kaṣāyakalkasarpīṃṣi tailaṃ cūrṇaṃ rasakriyām/ śodhanaṃ ropaṇaṃ caiva vīkṣya vīkṣyāvacārayet//

4.21.17

hitaṃ ca sarpiṣaḥ pānaṃ pathyaṃ cāpi cirecanam/ hitaḥ śoṇitamokṣaśca yaccāpi laghu bhojanam//

4.21.18

arbudaṃ māṃsapākaṃ ca vidradhiṃ tilakālakam/ pratyākhyāya prakurvīta bhiṣak samyak pratikriyām//

4.21.18_1

iti suśrutasaṃhitāyāṃ cikitsāsthāne śūkarogacikitsitaṃ nāmaikaviṃśo+adhyāyaḥ //21//