The Compendium of Suśruta 4.21: ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 4.21
- Language
- Sanskrit
ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/
4.21.1
athātaḥ śūkadoṣacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
4.21.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
4.21.3
saṃlikhya sarṣapīṃ samyak kaṣāyairavacūrṇayet/ kaṣāyeṣveva tailaṃ ca kurvīta vraṇaropaṇam//
4.21.4
aṣṭhīlikāṃ jalaukobhirgrāhayecca† punaḥ punaḥ/ tathā cānupaśāmyantīṃ kaphagranthivaduddharet//
4.21.5
svedayedgrathitaṃ śaśvannāḍīsvedena buddhimān/ sukhoṣṇairupanāhaiśca susnigdhairupanāhayet//
4.21.6
kumbhīkāṃ pākamāpannāṃ bhindyācchuddhāṃ tu ropayet/ tailena triphalālodhratindukāmrātakena tu//
4.21.7
grāhayitvā jalaukobhiralajīṃ secayettataḥ/ kaṣāyaisteṣu siddhaṃ ca tailaṃ ropaṇamiṣyate//
4.21.8
balātailena koṣṇena mṛditaṃ pariṣecayet/ bhadhuraiḥ sarpiṣā snigdhaiḥ sukhoṣṇairupanāhayet//
4.21.9
saṃmūḍhapiḍakāṃ kṣipraṃ jalaukobhirupācaret/ bhittvā paryāgatāṃ cāpi lepayet kṣaudrasarpiṣā//
4.21.10
avamanthe gate pākaṃ bhinne tailaṃ vidhīyate/ dhavāśvakarṇapattaṅgasallakītindukīkṛtam//
4.21.11
kriyāṃ puṣkarikāyāṃ tu śītāṃ sarvāṃ prayojayet/ jalaukobhirhareccāsṛk sarpiṣā cāvasecayet//
4.21.12
sparśahānyāṃ haredraktaṃ pradihyānmadhurairapi/ kṣīrekṣurasarpirbhir secayecca suśītalaiḥ//
4.21.13
piḍakāmuttamākhyāṃ ca baḍiśenoddharedbhiṣak/ uddhṛtya madhusaṃyuktaiḥ kaṣāyairavacūrṇayet//
4.21.14
rasakriyā vidhātavyā likhite śataponake/ pṛthakparṇyādisiddhaṃ ca deyaṃ tailamanantaram//
4.21.15
kriyāṃ kuryādbhiṣak prājñastvakpākasya visarpavat/ raktavidradhivaccāpi kriyā śoṇitaje+arbude//
4.21.16
kaṣāyakalkasarpīṃṣi tailaṃ cūrṇaṃ rasakriyām/ śodhanaṃ ropaṇaṃ caiva vīkṣya vīkṣyāvacārayet//
4.21.17
hitaṃ ca sarpiṣaḥ pānaṃ pathyaṃ cāpi cirecanam/ hitaḥ śoṇitamokṣaśca yaccāpi laghu bhojanam//
4.21.18
arbudaṃ māṃsapākaṃ ca vidradhiṃ tilakālakam/ pratyākhyāya prakurvīta bhiṣak samyak pratikriyām//
4.21.18_1
iti suśrutasaṃhitāyāṃ cikitsāsthāne śūkarogacikitsitaṃ nāmaikaviṃśo+adhyāyaḥ //21//