<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 4.2

# The Compendium of Suśruta 4.2: dvitīyo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 4.2

- **Language:** Sanskrit

### dvitīyo+adhyāyaḥ/

### [4.2.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.1)

athātaḥ sadyovraṇacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [4.2.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [4.2.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.3)

dhanvantarirdharmabhṛtāṃ variṣṭho vāgviśāradaḥ/ †viśvāmitrasutaṃ śiṣyamṛṣiṃ suśrutamanvaśāt//

### [4.2.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.4)

nānādhārāmukhaiḥ śastrairnānāsthānanipātitaiḥ/ nānārūpā vraṇā ye syusteṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam//

### [4.2.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.5)

āyatāścaturasrāśca tryasrā maṇḍalinastathā/ ardhacandrapratīkāśā viśālāḥ kuṭilāstathā//

### [4.2.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.6)

†śarāvanimnamadhyāśca yavamadhyāstathā+apare/ evaṃprakārākṛtayo bhavantyāgantavo vraṇāḥ//

### [4.2.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.7)

doṣajā vā svayaṃ bhinnā na tu vaidyanimittajāḥ/ bhiṣagvraṇākṛtijño hi na mohamadhigacchati//

### [4.2.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.8)

bhṛśaṃ durdarśarūpeṣu vraṇeṣu vikṛteṣvapi/ †anantākṛtirāgantuḥ sa bhiṣagbhiḥ purātanaiḥ//

### [4.2.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.9)

samāsato lakṣaṇataḥ ṣaṅvidhaḥ parikīrtitaḥ/ chinnaṃ bhinnaṃ tathā viddhaṃ kṣataṃ piccitameva ca//

### [4.2.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.10)

ghṛṣṭamāhustathā ṣaṣṭhaṃ teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam/ tiraścīna ṛjurvā+api yo vraṇaścāyato bhavet//

### [4.2.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.11)

gātrasya pātanaṃ cāpi chinnamityupadiśyate/ kuntaśaktyṛṣṭikhaṅgāgraviṣāṇādibhirāśayaḥ//

### [4.2.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.12)

†hataḥ kiñcit sravettaddhi bhinnalakṣaṇamucyate/ sthānānyāmāgnipakvānāṃ mūtrasya rudhirasya ca//

### [4.2.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.13)

hṛduṇḍukaḥ phupphusaśca koṣṭha ityabhidhīyate/ tasmin bhinne raktapūrṇe jvaro dāhaśca jāyate//

### [4.2.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.14)

mūtramārgagudāsyebhyo raktaṃ ghrāṇācca gacchati/ mūrcchāśvāsatṛḍādhmānamabhaktacchanda eva ca//

### [4.2.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.15)

viṇmūtravātasaṅgaśca svedāsrāvo+akṣiraktatā/ lohagandhitvamāsyasya gātradaurgandhyameva ca//

### [4.2.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.16)

hṛcchūlaṃ pārśvayoścāpi viśeṣaṃ cātra me śṛṇu/ āmāśayasthe rudhire rudhiraṃ †chardayet punaḥ//

### [4.2.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.17)

ādhmānamatimātraṃ ca śūlaṃ ca bhṛśadāruṇam/ pakvāśayagate cāpi rujo gauravameva ca//

### [4.2.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.18)

śītatā cāpyadho nāmeḥ khebhyo raktasya cāgamaḥ/ abhinne+apyāśaye+antrāṇāṃ khaiḥ sūkṣmairantrapūraṇam//

### [4.2.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.19)

pihitāsye ghaṭe yadvallakṣyate tasya gauravam/ sūkṣmāsyaśalyābhihataṃ yadaṅgaṃ tvāśayādvinā//

### [4.2.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.20)

uttuṇḍitaṃ nirgataṃ vā tadviddhamiti nirdiśet/ nāticchinnaṃ nātibhinnamubhayorlakṣaṇānvitam//

### [4.2.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.21)

viṣamaṃ vraṇamaṅge yattat kṣataṃ tvabhinirdiśet/ prahārapīḍanābhyāṃ tu yadaṅgaṃ pṛthutāṃ gatam//

### [4.2.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.22)

sāsthi tat piccitaṃ vidyānmajjaraktapariplutam/ vigatatvagyadaṅgaṃ hi saṃgharṣādanyathā+api vā//

### [4.2.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.23)

uṣāsrāvānvitaṃ tattu ghṛṣṭamityupadiśyate/ chinne bhinne tathā viddhe kṣate vā+asṛgatisravet//

### [4.2.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.24)

raktakṣayādrujastatra karoti pavano bhṛśam/ snehapānaṃ hitaṃ tatra tatseko vihitastathā//

### [4.2.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.25)

veśavāraiḥ sakṛśaraiḥ susnigdhaiścopanāhanam/ dhānyasvedāṃśca kurvīta snigdhānyālepanāni ca//

### [4.2.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.26)

vātaghnauṣadhasiddhaiśca snehairbastirvidhīyate/ piccite ca vighṛṣṭe ca nātisravapi śoṇitam//

### [4.2.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.27)

agacchati bhṛśaṃ tasmin dāhaḥ pākaśca jāyate/ tatroṣmaṇo nigrahārthaṃ tathā dāhaprapākayoḥ//

### [4.2.28](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.28)

śītamālepanaṃ kāryaṃ pariṣekaśca śītalaḥ/ ṣaṭsveteṣu yathokteṣu chinnādiṣu samāsataḥ//

### [4.2.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.29)

jñeyaṃ samarpitaṃ sarvaṃ sadyovraṇacikitsitam/ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi chinnānāṃ tu cikitsitam//

### [4.2.30](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.30)

ye vraṇā vivṛtāḥ kecicchiraḥpārśvāvalambinaḥ/ tān sīvyedvidhinoktena badhnīyādgāḍhameva ca//

### [4.2.31](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.31)

karṇaṃ sthānādapahṛtaṃ sthāpayitvā yathāsthitam/ sīvyedyathoktaṃ tailena srotaścābhipratarpayet//

### [4.2.32](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.32)

kṛkāṭikānte chinne tu gacchatyapi samīraṇe/ samyaṅniveśya badhnīyāt sīvyeccāpi nirantaram//

### [4.2.33](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.33)

ājena sapiṣā caivaṃ pariṣekaṃ tu kārayet/ uttāno+annaṃ samaśnīyācchayīta ca suyantritaḥ//

### [4.2.34](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.34)

śākhāsu patitāṃstiryak prahārān vivṛtān bhṛśam/ sīvyet samyaṅniveśyāśu sandhyasthīnyanupūrvaśaḥ//

### [4.2.35](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.35)

baddhvā vellitakenāśu tatastailena secayet/ carmaṇā gophaṇābandhaḥ kāryo yo vā hito bhavet//

### [4.2.36](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.36)

pṛṣṭhe vraṇo yasya bhaveduttānaṃ śāyayettu tam/ ato+anyathā corasije śāyayet puruṣaṃ vraṇe//

### [4.2.37](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.37)

chinnāṃ niḥśeṣataḥ śākhāṃ dagdhvā tailena buddhimān/ badhnīyāt kośabandhena prāptaṃ kāryaṃ ca ropaṇam//

### [4.2.38](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.38)

candanaṃ padmakaṃ rodhramutpalāni priyaṅgavaḥ/ haridrā madhukaṃ caiva payaḥ syādatra cāṣṭamam//

### [4.2.39](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.39)

tailamebhirvipakvaṃ tu pradhānaṃ vraṇaropaṇam/ candanaṃ karkaṭākhyā ca sahe māṃsyāhvayā+amṛtā//

### [4.2.40](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.40)

hareṇavo mṛṇālaṃ ca triphalā padmakotpale/ trayodaśāṅgaṃ trivṛtametadvā payasā+anvitam//

### [4.2.41](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.41)

tailaṃ vipakvaṃ sekārthe hitaṃ tu vraṇaropaṇe/ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi bhinnānāṃ tu cikitsitam//

### [4.2.42](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.42)

bhinnaṃ netramakarmaṇyamabhinnaṃ lambate tu yat/ tanniveśya yathāsthānamavyāviddhasiraṃ śanaiḥ//

### [4.2.43](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.43)

pīḍayet pāṇinā samyak padmapattrāntareṇa tu/ tato+asya tarpaṇaṃ kāryaṃ nasyaṃ cānena sarpiṣā//

### [4.2.44](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.44)

ājaṃ ghṛtaṃ kṣīrapātraṃ madhukaṃ cotpalāni ca/ jīvakarṣabhakau caiva piṣṭvā sarpirvipācayet//

### [4.2.45](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.45)

sarvanetrābhighāte tu sarpiretat praśasyate/ udarānmedaso vartirnirgatā yasya dehinaḥ//

### [4.2.46](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.46)

kaṣāyabhasmamṛtkīrṇāṃ baddhvā sūtreṇa sūtravit/ agnitaptena śastreṇa chindyānmadhusamāyutam//

### [4.2.47](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.47)

baddhvā vraṇaṃ sujīrṇe+anne sarpiṣaḥ pānamiṣyate/ snehapānādṛte cāpi payaḥpānaṃ vidhīyate//

### [4.2.48](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.48)

śarkarāmadhuyaṣṭibhyāṃ lākṣayā vā śvadaṃṣṭrayā/ citrāsamanvitaṃ caiva rujādāhavināśanam//

### [4.2.49](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.49)

āṭopo maraṇaṃ vā syācchūlo vā+acchidyamānayā/ medogranthau tu yattailaṃ vakṣyate tacca yojayet//

### [4.2.50](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.50)

tvaco+atītya sirādīni bhittvā vā parihṛtya vā/ koṣṭhe pratiṣṭhitaṃ śalyaṃ kuryāduktānupadravān//

### [4.2.51](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.51)

tatrāntarlohitaṃ pāṇḍuṃ śītapādakarānanam/ śītocchvāsaṃ raktanetramānaddhaṃ ca vivarjayet//

### [4.2.52](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.52)

āmāśayasthe rudhire vamanaṃ pathyamucyate/ pakvāśayasthe deyaṃ ca virecanamasaṃśayam//

### [4.2.53](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.53)

āsthāpanaṃ ca niḥshehaṃ kāryamuṣṇairviśodhanaiḥ/ yavakolakulatthānāṃ niḥsnehena rasena ca//

### [4.2.54](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.54)

bhuñjītānnaṃ yavāgūṃ vā pibet saindhavasaṃyutām/ atiniḥsrutarakto vā bhinnakoṣṭhaḥ pibedasṛk//

### [4.2.55](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.55)

svamārgapratipannāstu yasya viṇmūtramārutāḥ/ vyupadravaḥ sa bhinne+api koṣṭhe jīvati mānavaḥ//

### [4.2.56](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.56)

abhinnamantraṃ niṣkrāntaṃ praveśyaṃ nānyathā bhavet/ pipīlikāśirograstaṃ tadapyeke vadanti tu//

### [4.2.57](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.57)

prakṣālya payasā digdhaṃ tṛṇśoṇitapāṃśubhiḥ/ praveśayet kṛttanakho ghṛtenāktaṃ śanaiḥ śanaiḥ//

### [4.2.58](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.58)

praveśayet kṣīrasiktaṃ śuṣkamatraṃ ghṛtāplutam/ aṅgulyā+abhimṛśet kaṇṭhaṃ jalenodvejayedapi//

### [4.2.59](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.59)

hastapādeṣu† saṃgṛhya samutthāpya† mahābalāḥ/ bhavatyantaḥpraveśastu yathā nirdhunuyustathā//

### [4.2.60](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.60)

tathā+antrāṇi viśantyantaḥ svāṃ kalāṃ pīḍayanti ca/ vraṇālpatvādbahutvādvā duṣpraveśaṃ bhavettu yat//

### [4.2.61](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.61)

tadāpāṭhya pramāṇena bhiṣagantraṃ parveśayet/ yathāsthānaṃ niveṣṭe ca vraṇaṃ sīvyedatandriyaḥ//

### [4.2.62](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.62)

sthānādapetamādatte prāṇān gupitameva vā/ veṣṭayitvā tu paṭṭena ghṛtasekaṃ pradāpayet//

### [4.2.63](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.63)

ghṛtaṃ pibet sukhoṣṇaṃ ca citrātailasamanvitam/ mṛdukriyārthaṃ śakṛto vāyoścādhaḥpravṛttaye//

### [4.2.64](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.64)

tatastailamidaṃ kuryādropaṇārthaṃ cikitsakaḥ/ tvaco+aśvakarṇadhavayormocakīmeṣaśṛṅgayoḥ//

### [4.2.65](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.65)

śallakyarjunayoścāpi vidāryāḥ kṣīriṇāṃ tathā/ balāmūlāni cāhṛtya tailametairvipācayet//

### [4.2.66](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.66)

vraṇaṃ saṃropayettena varṣamātraṃ yateta ca/ pādau nirastamuṣkasya jalena prokṣya cākṣiṇī//

### [4.2.67](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.67)

praveśya tunnasevanyā muṣkau sīvyettataḥ param/ kāryo gophaṇikābandhaḥ kaṭhyāmāveśya† yantrakam//

### [4.2.68](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.68)

na kuryāt snehasekaṃ ca tena klidyati hi vraṇaḥ/ kālānusāryāgurvelājātīcandanapadmakaiḥ//

### [4.2.69](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.69)

śilādārvyamṛtātutthaistailaṃ kurvīta ropaṇam/ śiraso+apahṛte śalye bālavartiṃ niveśayet//

### [4.2.70](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.70)

bālavartyāmadattāyāṃ mastuluṅgaṃ vraṇāt sravet/ hanyādenaṃ tato vāyustasmādevamupācaret//

### [4.2.71](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.71)

vraṇe rohati caikaikaṃ śanairbālamapakṣipet/ gātrādapahṛte+anyasmāt snehavartiṃ praveśayet//

### [4.2.72](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.72)

kṛte niḥśoṇite cāpi vidhiḥ sadyaḥkṣate hitaḥ/ dūrābagāḍhāḥ sūkṣmāḥ syurye vraṇāstān viśoṇitān//

### [4.2.73](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.73)

kṛtvā sūkṣmeṇa netreṇa cakratailena tarpayet/ samaṅgāṃ rajanīṃ padmāṃ trivargaṃ tutthameva ca//

### [4.2.74](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.74)

viḍaṅgaṃ kaṭukāṃ pathyāṃ guḍūcīṃ sakarañjikām/ saṃhṛtya vipacet kāle tailaṃ ropaṇamuttamam//

### [4.2.75](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.75)

tālīśaṃ padmakaṃ māṃsī hareṇvagurucandanam/ haridre padmabījāni sośīraṃ madhukaṃ ca taiḥ//

### [4.2.76](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.76)

pakvaṃ sadyovraṇeṣūktaṃ tailaṃ ropaṇamuttamam/ kṣate kṣatavidhiḥ kāryaḥ piccite bhagnavadvidhiḥ//

### [4.2.77](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.77)

ghṛṣṭe rujo nigṛhyāśu cūrṇairupacaredvraṇam/ viśliṣṭadehaṃ patitaṃ mathitaṃ hatameva ca//

### [4.2.78](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.78)

vāsayettailapūrṇāyāṃ droṇyāṃ māṃsarasāśanam/ ayameva vidhiḥ kāryaḥ kṣīṇe marmahate tathā//

### [4.2.79](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.79)

ropaṇe saparīṣeke pāne ca vraṇināṃ sadā/ tailaṃ ghṛtaṃ vā saṃyojyaṃ śarīrartūnavekṣya hi//

### [4.2.80](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.80)

ghṛtāni yāni vakṣyāmi yatnataḥ pittavidradhau/ sadyovraṇeṣu deyāni tāni vaidyena jānatā//

### [4.2.81](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.81)

sadyaḥkṣatavraṇaṃ vaidyaḥ saśūlaṃ pariṣecayet/ sarpiṣā nātiśītena balātailena vā punaḥ//

### [4.2.82](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.82)

samaṅgāṃ rajanīṃ padmāṃ pathyāṃ tutthaṃ suvarcalām/ padmakaṃ rodhramadhukaṃ viḍaṅgāni hareṇukām//

### [4.2.83](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.83)

tālīśapatraṃ naladaṃ candanaṃ padmakeśaram/ mañjiṣṭhośīralākṣāśca kṣīriṇāṃ cāpi pallavān//

### [4.2.84](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.84)

priyālabījaṃ tindukyāstaruṇāni phalāni ca/ yathālābhaṃ samāhṛtya tailamebhirvipācayet//

### [4.2.85](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.85)

sadyovraṇānāṃ sarveṣāmaduṣṭānāṃ tu ropaṇam/ kaṣāyamadhurāḥ śītāḥ kriyāḥ snigdhāśca yojayet//

### [4.2.86](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.86)

sadyovraṇānāṃ saptāhaṃ paścāt pūrvoktamācaret/ duṣṭavraṇeṣu kartavyamūrdhvaṃ cādhaśca śodhanam//

### [4.2.87](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.87)

viśoṣaṇaṃ tathā++āhāraḥ śoṇitasya ca mokṣaṇam/ kaṣāyaṃ rājavṛkṣādau surasādau ca dhāvanam//

### [4.2.88](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.88)

tayoreva kaṣāyeṇa tailaṃ śodhanamiṣyate/ †kṣārakalpena vā tailaṃ kṣāradravyeṣu sādhitam//

### [4.2.89](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.89)

dravantī cirabilvaśca dantī citrakameva ca/ pṛthvīkā nimbapatrāṇi kāsīsaṃ tutthameva ca//

### [4.2.90](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.90)

trivṛttejovatī nīlī haridre saindhavaṃ tilāḥ/ bhūmikadambaḥ suvahā śukākhyā lāṅgalāhvayā//

### [4.2.91](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.91)

naipālī jālinī caiva madayantī mṛgādanī/ sudhāmūrvārkakīṭāriharitālakarañjikāḥ//

### [4.2.92](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.92)

yathopapatti kartavyaṃ tailametaistu śodhanam/ ghṛtaṃ vā yadi vā prāptaṃ kalkāḥ saṃśodhanāstathā//

### [4.2.93](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.93)

saindhavatrivṛderaṇḍapatrakalkastu vātike/ trivṛddharidrāmadhukakalkaḥ paitte tilairyutaḥ//

### [4.2.94](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.94)

kaphaje tilatejohvādantīsvarjikacitrakāḥ/ duṣṭavraṇavidhiḥ kāryo †mehakuṣṭhavraṇeṣvapi//

### [4.2.95](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.95)

ṣaḍvidhaḥ prāk pradiṣṭo yaḥ sadyovraṇaviniścayaḥ/ nātaḥ śakyaṃ paraṃ vaktumapi niścitavādibhiḥ//

### [4.2.96](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.96)

upasargairnipātaiśca tattu paṇḍitamāninaḥ/ kecit saṃyojya bhāṣante bahudhā mānagarvitāḥ//

### [4.2.97](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.97)

bahu tadbhāṣitaṃ teṣāṃ ṣaṭsveṣvevāvatiṣṭhate/ viśeṣā iva sāmānye ṣaṭtvaṃ tu paramaṃ matam//

### [4.2.97\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2.97_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ cikitsāsthāne sadyocraṇacikitsitaṃ nāma dvitīyo+adhyāyaḥ //2//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.85.138) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (7)

- [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya.6953) — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- [Aṣṭāṅgasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha.31.37) — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.3.3-19.87) — Sanskrit
- [Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.vangasena.60.2) — Vaṅgasena, Sanskrit
- [Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogaratnakara-mayurapada-bhiksu.176.4-2) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- [Yogaratnasamuccaya (Anantakumāra)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogaratnasamuccaya-anantakumara.8.155) — Anantakumāra, Sanskrit
- [Parahitasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.samhitasara.parahitasamhita.2.160) — Śrīnātha Paṇḍita, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.2) · Pramāṇa
