<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 4.32

# The Compendium of Suśruta 4.32: dvātriṃśattamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 4.32

- **Language:** Sanskrit

### dvātriṃśattamo+adhyāyaḥ/

### [4.32.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.1)

athātaḥ svedāvacāraṇīyaṃ cikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [4.32.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [4.32.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.3)

caturvidhaḥ svedaḥ tadyathā tāpasveda, ūṣmasveda, upanāhasvedo, dravasveda iti atra sarvasvedavikalpāvarodhaḥ//

### [4.32.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.4)

tatra tāpasvedaḥ pāṇikāṃsyakandukakapālavālukāvastraiḥ prayujyate, śayānasya cāṅgatāpo bahuśaḥ khādirāṅgārairiti†//

### [4.32.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.5)

ūṣmasvedastu kapālapāṣāśeṣṭakālohapiṇḍānagnivarṇānadbhirāsiñcedamladravyairvā, tairārdrālaktakapariveṣṭitairaṅgapradeśaṃ† svedayet/ māṃsarasapayodadhisnehadhānyāmlavātaharapatrabhaṅgakvāthapūrṇāṃ vā kumbhīmanutaptāṃ prāvṛtyoṣmāṇaṃ gṛhṇīyāt/ pārśvacchidreṇa vā kumbhenādhomukhena tasyā mukhamabhisandhāya tasmiñchidrehastiśuṇḍākārāṃ nāḍīṃ praṇidhāya taṃ svedayet//

### [4.32.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.6)

sukhopaviṣṭaṃ svabhyaktaṃ guruprāvaraṇāvṛtam/ hastiśuṇḍikayā nāḍyā svedayedvātarogiṇam/ sukhā sarvāṅgagā hyeṣā na ca kliśnāti mānavam//

### [4.32.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.7)

vyāmārdhamātrā trirvakrā hastihastasamākṛtiḥ/ svedanārthe hitā nāḍī kailiñjī hastiśuṇḍikā//

### [4.32.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.8)

puruṣāyāmamātrāṃ ca bhūmimutkīrya khādiraiḥ/ kāṣṭhairdagdhvā tathā+abhyukṣya kṣīradhānyāmlavāribhiḥ//

### [4.32.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.9)

patrabhaṅgairavacchādya śayānaṃ svedayettataḥ/ pūrvavat svedayeddagdhvā bhasmāpohyāpi vā śilām//

### [4.32.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.10)

pūrvavat kuṭīṃ vā caturdvārāṃ kṛtvā tasyāmupaviṣṭasyāntaścaturdvāre+aṅgārānupasandhāya taṃ svedayet//

### [4.32.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.11)

†kośadhānyāni vā samyagupasvedyāstīrya kiliñje+anyasmin vā tatpratirūpake śayānaṃ prāvṛtya svedayet; evaṃ pāṃśugośakṛttuṣabusapalāloṣmabhiḥ svedayet//

### [4.32.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.12)

upanāhasvedastu vātaharamūlakalkairamlapiṣṭairlavaṇapragāḍhaiḥ susnigdhaiḥ sukhoṣṇaiḥ pradihya svedayet/ evaṃ kākolyādibhirelādibhiḥ surasādibhistilātasīsarṣapakalkaiḥ kṛśarāpāyasotkārikābhirveśavāraiḥ sālvaṇairvā tanuvastrāvanaddhaiḥ svedayet//

### [4.32.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.13)

dravasvedastu vātaharadravyakvāthapūrṇe koṣṇakaṭāhe† droṇyāṃ vā+avagāhya svedayet, evaṃ payomāṃsarasayūṣatailadhānyāmlaghṛtavasāmūtreṣvavagāheta; etaireva †sukhoṣṇaiḥ kaṣāyaiśca pariṣiñcediti//

### [4.32.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.14)

tatra tāpoṣmasvedau viśeṣataḥ śleṣmaghnau, upanāhasvedo vātaghnaḥ, anyatarasmin pittasaṃsṛṣṭe dravasveda iti//

### [4.32.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.15)

kaphamedonvite vāyau nivātātapaguruprāvaraṇaniyuddhādhvavyāyāmabhāraharaṇāmarṣaiḥ svedamutpādayediti//

### [4.32.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.16)

bhavanti cātra caturvidho yo+abhihito dvidhā svedaḥ prayujyate/ sarvasminneva dehe tu dehasyāvayave tathā//

### [4.32.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.17)

yeṣāṃ nasyaṃ vidhātavyaṃ bastiścaiva hi dehinām/ śodhanīyāśca ye kecit pūrvaṃ svedyāstu te matāḥ//

### [4.32.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.18)

paścāt svedyā hṛte śalye mūḍhagarbhā+anupadravā/ samyak prajātā kāle yā paścāt svedyā vijānatā//

### [4.32.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.19)

svedyaḥ pūrvaṃ ca paścācca bhagandaryarśasastathā/ aśmaryā cāturo jantuḥ śeṣāñchāstre pracakṣmahe//

### [4.32.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.20)

nānabhyakte nāpi cāsnigdhadehe svedo yojyaḥ svedavidbhiḥ kathañcit/ dṛṣṭaṃ loke kāṣṭhamasnigdhamāśu gacchedbhaṅgaṃ svedayogairgṛhītam//

### [4.32.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.21)

snehaklinnā dhātusaṃsthāśca doṣāḥ svasthānasthā ye ca mārgeṣu līnāḥ/ samyak svedairyojitaiste dravatvaṃ prāptāḥ koṣṭhaṃ †śodhanairyāntyaśeṣam//

### [4.32.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.22)

agnerdīptiṃ mārdavaṃ tvakprasādaṃ bhaktaśraddhāṃ srotasāṃ nirmalatvam/ kuryāt svedo hanti nidrāṃ satandrāṃ sandhīn stabdhāṃśceṣṭayedāśu yuktaḥ//

### [4.32.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.23)

svedāsrāvo vyādhihānirlaghutvaṃ śītārthitvaṃ mārdavaṃ cāturasya/ samyaksvinne lakṣaṇaṃ prāhuretanmithyāsvinne vyatyayenaitadeva//

### [4.32.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.24)

svinne+atyarthaṃ sandhipīḍā vidāhaḥ sphoṭotpattiḥ pittaraktaprakopaḥ/ mūrcchā bhrāntirdāhatṛṣṇe klamaśca kuryāttūrṇaṃ tatra śītaṃ vidhānam//

### [4.32.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.25)

pāṇḍurmehī pittaraktī kṣayārtaḥ kṣāmo+ajīrṇī †codarārto viṣārtaḥ/ tṛḍcchardyārto garbhiṇī pītamadyo †naite svedyā yaśca martyo†atisārī/ svedādeṣāṃ yānti dehā vināśaṃ nosādhyatvaṃ yānti caiṣāṃ vikārāḥ//

### [4.32.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.26)

svedaiḥ sādhyo durbalo+ajīrṇabhaktaḥ syātāṃ ceddvau svedanīyau tatastau/ eteṣāṃ svedasādhyā ye vyādhayasteṣu buddhimān/ mṛdūn svedān prayuñjīta tathā hṛnmuṣkadṛṣṭiṣu//

### [4.32.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.27)

sarvān svedānnivāte ca jīrṇānnasyāvacārayet/ snehābhyaktaśarīrasya śītairācchādya cakṣuṣī//

### [4.32.28](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.28)

svidyamānasya ca muhurhṛdayaṃ śītalaiḥ spṛśet/ samyaksvinnaṃ vimṛditaṃ snātamuṣṇāmbubhiḥ śanaiḥ//

### [4.32.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.29)

svabhyaktaṃ prāvṛtāṅgaṃ ca nivātaśaraṇasthitam/ bhojayedanabhiṣyandi sarvaṃ cācāramādiśet//

### [4.32.29\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32.29_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ cikitsāsthāne svedāvacāraṇīyaṃ cikitsitaṃ nāma dvātriṃśo+adhyāyaḥ //32//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.116.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (7)

- [Siddhayoga (Vṛndamādhava)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.siddhayoga.72.3) — Vṛnda, Sanskrit
- [Śārṅgadharasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.3.4.19) — Śārṅgadhara (physician), Sanskrit
- [Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.cakradatta.68.12) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- [Bṛhadyogataraṅgiṇī](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.brhadyogatarangini.10.15) — Trimalla, Sanskrit
- [Yogataraṅgiṇī (Trimalla)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogatarangini-trimalla-bhatta.10.15) — Trimalla, Sanskrit
- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.114.33) — Soḍhala, Sanskrit
- [Vīrasiṃhāvaloka](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.karmavipaka.virasimhavaloka.33.p4.2) — Vīrasiṃha, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.4.32) · Pramāṇa
