<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 5.5

# The Compendium of Suśruta 5.5: pañcamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 5.5

- **Language:** Sanskrit

### pañcamo+adhyāyaḥ/

### [5.5.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.1)

athātaḥ sarpadaṣṭaviṣacikitsitaṃ kalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [5.5.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [5.5.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.3)

sarvairevāditaḥ sarpaiḥ śākhādaṣṭasya dehinaḥ/  
daṃśasyopati badhnīyādariṣṭāścaturaṅgule//

### [5.5.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.4)

plotacarmāntavalkānāṃ mṛdunā+anyatamena vai/  
na gacchati viṣaṃ dehamariṣṭābhirnivāritam//

### [5.5.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.5)

daheddaṃśamathotkṛtya yatra bandho na jāyate/  
ācūṣaṇacchedadāhāḥ sarvatraiva tu pūjitāḥ//

### [5.5.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.6)

pratipūrya mukhaṃ vastrairhitamācūṣaṇaṃ bhavet/  
sa †daṣṭavyo+athavā sarpo loṣṭo vā+api hi tatkṣaṇam//

### [5.5.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.7)

atha maṇḍalinā daṣṭaṃ na kathaṃcana dāhayet/  
sa pittabāhulyaviṣāddaṃśo dāhādvisarpate//

### [5.5.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.8)

ariṣṭāmapi mantraiśca badhnīyānmantrakovidaḥ/  
sā tu rajjvādibhirbaddhā viṣapratikarī matā//

### [5.5.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.9)

devabrahmarṣibhiḥ proktā mantrāḥ satyatapomayāḥ/  
bhavanti nānyathā kṣipraṃ viṣaṃ hanyuḥ sudustaram//

### [5.5.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.10)

viṣaṃ tejomayairmantraiḥ satyabrahmatapomayaiḥ/  
yathā nivāryate kṣipraṃ prayuktairna tathauṣadhaiḥ//

### [5.5.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.11)

mantrāṇāṃ grahaṇaṃ kāryaṃ strīmāṃsamadhuvarjinā/  
†mitāhāreṇa śucinā kuśāstaraṇaśāyinā//

### [5.5.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.12)

gandhamālyopahāraiśca balibhiścāpi devatāḥ/  
pūjayenmantrasiddhyarthaṃ japahomaiśca yatnataḥ//

### [5.5.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.13)

mantrāstvavidhinā proktā hīnā vā svaravarṇataḥ/  
yasmānna siddhimāyānti tasmādyojyo+agadakramaḥ//

### [5.5.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.14)

samantataḥ sirā daṃśādvidhyettu kuśalo bhiṣak/  
śākhāgre vā lalāṭe vā vyadhyāstā viṛte viṣe//

### [5.5.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.15)

rakte nirhriyamāṇe tu kṛtsnaṃ nirhriyate viṣam/  
tasmādvisrāvayedraktaṃ sā hyasya paramā kriyā//

### [5.5.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.16)

samantādagadairdaṃśaṃ pracchayitvā pralepayet/  
candanośīrayuktena vāriṇā pariṣecayet//

### [5.5.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.17)

pāyayetāgadāṃstāṃstān kṣīrakṣaudraghṛtādibhiḥ/  
tadalābhe hitā vā syāt kṛṣṇā valmīkamṛttikā//

### [5.5.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.18)

kovidāraśirīṣārkakaṭabhīrvā+api bhakṣayet/  
na pibettailakaulatthamadyasauvīrakāṇi ca//

### [5.5.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.19)

dravamanyattu yatkiñcit pītvā pītvā tadudvamet/  
prāyo hi vamanenaiva mukhaṃ nirhriyate viṣam//

### [5.5.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.20)

phaṇināṃ viṣavege tu prathame śoṇitaṃ haret/  
dvitīye madhusarpirbhyāṃ pāyayetāgadaṃ bhisak//

### [5.5.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.21)

nasyakarmāñjane yuñjyāttṛtīye viṣanāśane/  
vāntaṃ caturthe pūrvoktāṃ yavāgūmatha dāpayet//

### [5.5.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.22)

śītopacāraṃ kṛtvā++ādau bhiṣak pañcamaṣaṣṭhayoḥ/  
†pāyayecchodhanaṃ tīkṣṇaṃ yavāgūṃ cāpi kīrtitām//

### [5.5.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.23)

saptame tvavapīḍena śirastīkṣṇena śodhayet/  
tīkṣṇamevāñjanaṃ dadyāt tīkṣṇaśastreṇa mūrdhni ca//

### [5.5.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.24)

kṛtvā kākapadaṃ carma sāsṛgvā piśitaṃ† kṣipet/  
pūrve maṇḍalināṃ vege darvīkaravadācaret//

### [5.5.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.25)

agadaṃ madhusarpirbhyāṃ dvitīye pāyayeta ca/  
vāmayitvā yavāgūṃ ca pūrvoktāmatha dāpayet//

### [5.5.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.26)

tṛtīye śodhitaṃ tīkṣṇairvāgūṃ pāyayeddhitām/  
caturthe pañcame cāpi darvīkaravadācaret//

### [5.5.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.27)

kākolyādirhitaḥ ṣaṣṭhe peyaśca †madhuro+agadaḥ/  
hito+avapīḍe tvagadaḥ saptame viṣanāśanaḥ//

### [5.5.28](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.28)

pūrve rājimatāṃ vege+alābudhiḥ śoṇitaṃ haret†/  
agadaṃ madhusarpirbhyāṃ saṃyuktaṃ pāyayeta ca//

### [5.5.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.29)

vāntaṃ dvitīye tvagadaṃ pāyayedviṣanāśanam/  
tṛtīyādiṣu triṣvevaṃ vidhirdārvīkaro hitaḥ//

### [5.5.30](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.30)

ṣaṣṭhe+añjanaṃ tīkṣṇatamamavapīḍaśca saptame/  
garbhiṇībālavṛddhānāṃ sirāvyadhanavarjitam//

### [5.5.31](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.31)

viṣārtānāṃ yathoddiṣṭaṃ vidhānaṃ śasyate mṛdu/  
raktāvasekāñjanāni naratulyānyajāvike//

### [5.5.32](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.32)

triguṇaṃ mahiṣe soṣṭre gavāśve dviguṇaṃ tu tat†/  
caturguṇaṃ tu nāgānāṃ kevalaṃ sarvapakṣiṇām//

### [5.5.33](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.33)

pariṣekān pradehāṃśca suśītānavacārayet/  
māṣakaṃ tvañjanasyeṣṭaṃ dviguṇaṃ nasyato hitam/  
pāne caturguṇaṃ pathyaṃ vamane+aṣṭaguṇaṃ punaḥ//

### [5.5.34](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.34)

deśaprakṛtisātmyartuviṣavegabalābalam/  
pradhārya nipuṇaṃ buddhyā tataḥ karma samācaret//

### [5.5.35](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.35)

vegānupūrvyā karmoktamidaṃ viṣavināśanam†/  
karmāvasthāviśeṣeṇa viṣayorubhayoḥ śṛṇu//

### [5.5.36](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.36)

vivarṇe kaṭhine śūne saruje+aṅge †viṣānvite/  
tūrṇaṃ visravaṇaṃ kāryamuktena vidhinā tataḥ//

### [5.5.37](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.37)

kṣudhārtamanilaprāyaṃ tadviṣārtaṃ† samāhitaḥ/  
pāyayeta rasaṃ sarpiḥ †śuktaṃ kṣaudraṃ tathā dadhi//

### [5.5.38](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.38)

tṛḍdāhadharmasaṃmohe paittaṃ paittaviṣāturam†/  
śītaiḥ saṃvāhanasnānapradehaiḥ samupācaret//

### [5.5.39](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.39)

śīte śītaprasekārtaṃ ślaiṣmikaṃ kaphakṛdviṣam/  
vāmayedvamanaistīkṣṇaistathā mūrcchāmadānvitam//

### [5.5.40](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.40)

koṣṭhadāharujādhmānamūtrasaṅgaruganvitam/  
virecayecchakṛdvāyusaṅgapittāturaṃ naram//

### [5.5.41](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.41)

śūnākṣikūṭaṃ nidrārtaṃ vivarṇāvilalocanam/  
vivarṇaṃ cāpi paśyantamañjanaiḥ samupācaret//

### [5.5.42](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.42)

śiroruggauravālasyahanustambhagalagrahe/  
śiro virecayet kṣipraṃ manyāstambhe ca dāruṇe//

### [5.5.43](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.43)

naṣṭasaṃjñaṃ vivṛttākṣaṃ bhagnagrīvaṃ virecanaiḥ/  
cūrṇaiḥ pradhamanaistīkṣṇairviṣārtaṃ samupācaret//

### [5.5.44](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.44)

tāḍayecca sirāḥ kṣipraṃ tasya śākhālalāṭajāḥ/  
tāsvaprasicyamānāsu mūrdhni śastreṇa śastravit//

### [5.5.45](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.45)

kuryāt kākapadākāraṃ vraṇamevaṃ sravanti tāḥ/  
saraktaṃ carma māṃsaṃ vā nikṣipeccāsya mūrdhani//

### [5.5.46](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.46)

carmavṛkṣakaṣāyaṃ vā †kalkaṃ vā kuśalo bhiṣak/  
vādayeccāgadairliptvā dundubhīṃstasya pārśvayoḥ//

### [5.5.47](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.47)

labdhasaṃjñaṃ punaścainamūrdhvaṃ cādhaśca śodhayet/  
niḥśeṣaṃ nirhareccaivaṃ viṣaṃ paramadurjayam//

### [5.5.48](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.48)

alpamapyavaśiṣṭaṃ hi bhūyo vegāya kalpate/  
kuryādvā sādavaivarṇyajvarakāsaśirorujaḥ//

### [5.5.49](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.49)

śophaśoṣapratiśyāyatimirārucipīnasān/  
teṣu cāpi yathādoṣaṃ pratikarma prayojayet//

### [5.5.50](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.50)

viṣārtopadravāṃścāpi yathāsvaṃ samupācaret/  
athāriṣṭāṃ vimucyāśu† pracchayitvā+aṅkitaṃ tayā†//

### [5.5.51](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.51)

dahyāttatra viṣaṃ skannaṃ bhūyo vegāya kalpate/  
evamauṣadhibhirmantraiḥ kriyāyogaiśca yatnataḥ//

### [5.5.52](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.52)

viṣe hṛtaguṇe dehādyadā doṣaḥ prakupyati/  
tadā pavanamudvṛttaṃ snehādyaiḥ samupācaret//

### [5.5.53](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.53)

tailamatsyakulatthāmlavarjyairviṣaharāyutaiḥ†/  
pittajvraharaiḥ pittaṃ kaṣāyasnehabastibhiḥ//

### [5.5.54](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.54)

kaphamāragvadhādyena sakṣaudreṇa gaṇena tu/  
śleṣmaghnairagadaiścaiva tiktai rūkṣaiśca bhojanaiḥ//

### [5.5.55](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.55)

vṛkṣaprapātaviṣamapatitaṃ mṛtamambhasi/  
udbaddhaṃ ca mṛtaṃ sadyaścikitsennaṣṭasaṃjñavat//

### [5.5.56](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.56)

gāḍhaṃ baddhe+ariṣṭayā pracchite vā tīkṣṇairlepaistadvidhairvā+†avaśiṣṭaiḥ/  
śūne gātre klinnamatyarthapūti jñeyaṃ māṃsaṃ tadviṣāt pūti kaṣṭam//

### [5.5.57](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.57)

sadyo viddhaṃ nisravet kṛṣṇaraktaṃ pākaṃ yāyāddahyate cāpyabhīkṣṇam/  
kṛṣṇībhūtaṃ klinnamatyarthapūti śīrṇaṃ māṃsaṃ yātyajasraṃ kṣatācca//

### [5.5.58](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.58)

tṛṣṇā mūrcchā bhrāntidāhau jvaraśca yasya syustaṃ digdhaviddhaṃ vyavasyet/  
pūrvoddiṣṭaṃ lakṣaṇaṃ sarvametajjuṣṭaṃ yasyālaṃ viṣeṇa vraṇāḥ syuḥ//

### [5.5.59](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.59)

lūtādaṣṭā digdhaviddhā viṣairvā juṣṭā prāyaste vraṇāḥ pūtimāṃsāḥ†/  
teṣāṃ yuktyā pūtimāṃsānyapohya vāryokobhiḥ śoṇitaṃ cāpahṛtya//

### [5.5.60](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.60)

hṛtvā doṣān kṣipramūrdhvaṃ tvadhaśca samyak siñcet kṣīriṇāṃ tvakkaṣāyaiḥ/  
antarvastraṃ dāpayecca pradehān śītairdravyairājyayuktairviṣaghnaiḥ//

### [5.5.61](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.61)

bhinne tvasthnā duṣṭajātena kāryaḥ pūrvo mārgaḥ paittike yo viṣe ca/  
trivṛdviśalye madhukaṃ haridre raktā narendro lavaṇaśca vargaḥ//

### [5.5.62](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.62)

kaṭutrikaṃ caiva sucūrṇitāni śṛṅge nidadhyānmadhusaṃyutāni/  
eṣo+agado hanti viṣaṃ prayuktaḥ pānāñjanābhyañjananasyayogaiḥ//

### [5.5.63](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.63)

avāryavīryo viṣavegahantā† mahāgado nāma mahāprabhāvaḥ/  
viḍaṅgapāṭhātriphalājamodāhiṅgūni vakraṃ trikaṭūni caiva//

### [5.5.64](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.64)

sarvaśca vargo lavaṇaḥ susūkṣmaḥ sacitrakaḥ kṣaudrayuto nidheyaḥ/  
śṛṅge gavāṃ śṛṅgamayena caiva pracchāditaḥ pakṣamupekṣitaśca//

### [5.5.65](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.65)

eṣo+agadaḥ sthāvarajaṅgamānāṃ jetā† viṣāṇāmajito hi nāmnā/  
prapauṇḍarīkaṃ suradāru mustā kālānusāryā kaṭurohiṇī ca//

### [5.5.66](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.66)

sthauṇeyakadhyāmakaguggulūni† punnāgatālīśasuvarcikāśca/  
kuṭannaṭailāsitasindhuvārāḥ śaileyakuṣṭhe tagaraṃ priyaṅguḥ//

### [5.5.67](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.67)

rodhraṃ jalaṃ kāñcanagairikaṃ ca samāgadhaṃ candanasaindhavaṃ ca/  
sūkṣmāṇi cūrṇāni samāni kṛtvā śṛṅge nidadhyānmadhusaṃyutāni//

### [5.5.68](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.68)

eṣo+agadastārkṣya iti pradiṣṭo viṣaṃ nihanyādapi takṣakasya/  
māṃsīhareṇutriphalāmuraṅgīraktālatāyaṣṭikapadmakāni//

### [5.5.69](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.69)

viḍaṅgatālīśasugandhikailātvakkuṣṭhapatrāṇi sacandanāni/  
bhārgī paṭolaṃ kiṇihī sapāṭhā mṛgādanī karkaṭikā puraśca//

### [5.5.70](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.70)

pālindyaśokau kramukaṃ surasyāḥ prasūnamāruṣkarajaṃ ca puṣpam/  
sūkṣmāni cūrṇāni samāni śṛṅge nyaset sapittāni samākṣikāṇi†//

### [5.5.71](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.71)

varāhagodhāśikhiśallakīnāṃ† mārjārajaṃ pārṣatanākule ca/  
yasyāgado+ayaṃ sukṛto gṛhe syānnamnarṣabho nāma nararṣabhasya//

### [5.5.72](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.72)

na tatra sarpāḥ kuta eva kīṭāstyajanti vīryāṇi viṣāṇi caiva/  
etena bheryaḥ paṭahāśca digdhā nānadyamānā viṣamāśu hanyuḥ//

### [5.5.73](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.73)

digdhāḥ patākāśca nirīkṣya sadyo viṣābhibhūtā hyaviṣā bhavanti/  
lākṣā hareṇurnaladaṃ priyaṅguḥ śigrudvayaṃ yaṣṭikapṛthvikāśca//

### [5.5.74](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.74)

cūrṇīkṛto+ayaṃ rajanīvimiśro †sarpirmadhubhyāṃ sahito nidheyaḥ/  
śṛṅge gavāṃ pūrvavadāpidhānastataḥ prayojyo+añjananasyapānaiḥ//

### [5.5.75](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.75)

saṃjīvano nāma gatāsukalpāneṣo+agado jīvayatīha martyān/  
śleṣmātakīkaṭphalamātuluṅgyaḥ śvetā girihvā kiṇihī sitā ca//

### [5.5.76](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.76)

sataṇḍulīyo+agada eṣa mukhyo viṣeṣu darvīkararājilānām/  
drākṣā sugandhā nagavṛttikā ca śvetā †samaṅgā samabhāgayuktā//

### [5.5.77](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.77)

deyo dvibhāgaḥ surasācchadasya kapitthabilvādapi dāḍimācca/  
†tathā+ardhabhāgaḥ sitasindhuvārādaṅkoṭhamūlādapi gairikācca//

### [5.5.78](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.78)

eṣo+agadaḥ kṣaudrayuto nihanti viśeṣato maṇḍalināṃ viṣāṇi/  
vaṃśatvagārdrā++āmalakaṃ kapitthaṃ kaṭutrikaṃ haimavatī sakuṣṭhā//

### [5.5.79](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.79)

karañjabījaṃ tagaraṃ śirīṣapuṣpaṃ ca gopittayutaṃ nihanti/  
viṣāṇi lūtondurapannagānāṃ kaiṭaṃ ca lepāñjananasyapānaiḥ//

### [5.5.80](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.80)

pūrīṣamūtrānilagarbhasaṅgānnihanti vartyañjananābhilepaiḥ/  
kācārmakothān paṭalāṃśca ghorān puṣpaṃ ca hantyañjananasyayogaiḥ//

### [5.5.81](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.81)

samūlapuṣpāṅkuravalkabījāt kvāthaḥ śirīṣāt trikaṭupragāḍhaḥ/  
salāvaṇaḥ kṣaudrayuto+atha pīto viśeṣataḥ kīṭaviṣaṃ nihanti//

### [5.5.82](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.82)

kuṣṭhaṃ trikaṭukaṃ dārvī madhukaṃ lavaṇadvayam/  
mālatī nāgapuṣpaṃ ca sarvāṇi madhurāṇi ca//

### [5.5.83](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.83)

kapittharasapiṣṭo+ayaṃ śarkarākṣaudrasaṃyutaḥ/  
viṣaṃ hantyagadaḥ sarvaṃ mūṣikāṇāṃ viśeṣataḥ//

### [5.5.84](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.84)

†somarājīphalaṃ puṣpaṃ kaṭabhī sindhuvārakaḥ/  
corako varuṇaḥ kuṣṭhaṃ sarpagandhā sasaptalā//

### [5.5.85](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.85)

punarnavā śirīṣasya puṣpamāragvadhārkajam/  
śyāmā+ambaṣṭhā viḍaṅgāni tathā+amrāśmantakāni ca//

### [5.5.86](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.86)

bhūmī kurabakaścaiva gaṇa ekasaraḥ smṛtaḥ/  
ekaśo dvitriśo vā+api prayoktavyo viṣāpahaḥ//

### [5.5.86\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5.86_1)

iti suśrutasaṃhitāyāṃ kalpasthāne sarpadaṣṭaviṣacikitsitaṃ nāma pañcamo+adhyāyaḥ //5//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.128.7) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (3)

- [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya.7508) — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- [Aṣṭāṅgasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha.42.69) — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- [Hastyāyurveda](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.137.p1.7) — Pālakāpya, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.5.5) · Pramāṇa
