The Compendium of Suśruta 6.10: daśamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.10
- Language
- Sanskrit
daśamo+adhyāyaḥ/
6.10.1
athātaḥ pittābhiṣyandapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.10.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.10.3
pittasyande paittike cādhimanthe raktāsrāvaḥ sraṃsanaṃ cāpi kāryam/
akṣṇoḥ sekālepanasyāñjanāni paitte ca syādyadvisarpe vidhānam//
6.10.4
gundrāṃ śāliṃ śaivalaṃ śailabhedaṃ dārvīmelāmutpalaṃ rodhramabhram/
padmātpatraṃ śarkarā darbhamikṣuṃ tālaṃ rodhraṃ vetasaṃ padmakaṃ ca//
6.10.5
drākṣāṃ kṣaudraṃ candanaṃ yaṣṭikāhvaṃ yoṣitkṣīraṃ rātryanante ca piṣṭvā/
sarpiḥsiddhaṃ tarpaṇe sekanasye† śastaṃ kṣīraṃ siddhameteṣu cājam//
6.10.6
yojyo vargo vyasta eṣo+anyathā vā samyaṅnasye+aṣṭārdhasaṃkhye+api nityam/
kriyāḥ sarvāḥ pittaharyaḥ praśastāstryahāccordhvaṃ kṣīrasarpiśca †nasyam//
6.10.7
pālāśaṃ syācchoṇitaṃ cāñjanārthe śallakyā vā śarkarākṣaudrayuktam/
rasakriyāṃ śarkarākṣaudrayuktāṃ pālindyāṃ vā madhuke vā+api kuryāt//
6.10.8
mustā phenaḥ sāgarasyotpalaṃ ca kṛmighnailādhātribījādrasaśca/
tālīśailāgairikośīraśaṅkhairevaṃ yuñjyādañjanaṃ stanyapiṣṭaiḥ//
6.10.9
cūrṇaṃ kuryādañjanārthe raso vā stanyopeto dhātakīsyandanābhyām/
yoṣitstanyaṃ śātakumbhaṃ vighṛṣṭaṃ kṣaudropetaṃ kaiśukaṃ cāpi puṣpam//
6.10.10
rodhraṃ drākṣāṃ śarkarāmutpalaṃ ca nāryāḥ kṣīre yaṣṭikāhvaṃ vacāṃ ca/
piṣṭvā kṣīre varṇakasya tvacaṃ ca toyonmiśre candanodumbare ca//
6.10.11
kāryaḥ phenaḥ sāgarasyāñjanārthe nārīstanye mākṣike cāpi ghṛṣṭaḥ/
yoṣitstanye sthāpitaṃ yaṣṭikāhvaṃ rodhraṃ drākṣāṃ śarkarāmutpalaṃ ca//
6.10.12
kṣaumābaddhaṃ pathyamāścyotane vā †sarpirghṛṣṭaṃ yaṣṭikāhvaṃ sarodhram/
toyonmiśrāḥ kāśmarīdhātripathyāstadvaccāhuḥ kaṭphalaṃ cāmbunaiva//
6.10.13
eṣo+amlākhye+anukramaścāpi śuktau kāryaḥ sarvaḥ syātsirāmokṣavarjyaḥ//
6.10.14
sarpiḥ peyaṃ traiphalaṃ tailvakaṃ vā peyaṃ vā syāt kevalaṃ yat purāṇam/
doṣe+adhastācchuktikāyāmapāste śītairdravyairañjanaṃ kāryamāśu//
6.10.15
vaidūryaṃ yat sphāṭikaṃ vaidrumaṃ ca mauktaṃ śāṅkhaṃ rājataṃ śātakumbham/
cūrṇaṃ sūkṣmaṃ śarkarākṣaudrayuktaṃ śuktiṃ hanyādañjanaṃ caitadāśu//
6.10.16
yuñjyāt sarpirdhūmadarśī narastu śeṣaṃ kuryādraktapitte vidhānam/
yaccaivānyat pittahṛccāpi sarvaṃ yadvīsarpe paittike vai vidhānam//
6.10.16_1
iti śrīsuśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre pittābhiṣyandapratiṣedho nāma daśamo+adhyāyaḥ //10//
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit