The Compendium of Suśruta 6.13: trayodaśo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.13
- Language
- Sanskrit
trayodaśo+adhyāyaḥ/
6.13.1
athāto lekhyarogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.13.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.13.3
nava ye+abhihitā lekhyāḥ sāmānyasteṣvayaṃ vidhiḥ/
snigdhavāntaviriktasya nivātātapasadmani//
6.13.4
(āptairdṛḍhaṃ gṛhītasya veśmanyuttānaśāyinaḥ/
) sukhodakaprataptena vāsasā susamāhitaḥ/
svedayedvartma nirbhujya vāmāṅguṣṭhāṅgulishtitam//
6.13.5
aṅgulyaṅguṣṭhakābhyāṃ tu nirbhugnaṃ vartma yatnataḥ/
†plotāntarābhyāṃ na yathā calati sraṃsate+api vā//
6.13.6
tataḥ pramṛjya plotena vartma śastrapadāṅkitam/
likhecchastreṇa patrairvā tato rakte sthite punaḥ//
6.13.7
svinnaṃ manohvākāsīsavyoṣārdrāñjanasaindhavaiḥ†/
ślakṣṇapiṣṭaiḥ samākṣīkaiḥ pratisāryoṣṇavāriṇā//
6.13.8
prakṣālya haviṣā siktaṃ vraṇavat samupācaret/
svedāvapīḍaprabhṛtīṃstryahādūrdhvaṃ prayojayet//
6.13.9
vyāsataste samuddiṣṭaṃ vidhānaṃ lekhyakarmaṇi/
asṛgāsrāvarahitaṃ kaṇḍūśophavivarjitam//
6.13.10
samaṃ nakhanibhaṃ vartma likhitaṃ samyagiṣyate/
raktamakṣi sravet skannaṃ kṣatācchastrakṛtāddhruvam//
6.13.11
rāgaśophaparisrāvāstimiraṃ vyādhyanirjayaḥ/
vartma śyāvaṃ guru stabdhaṃ kaṇḍūharṣopadehavat//
6.13.12
netrapākamudīrṇaṃ vā kurvītāpratikāriṇaḥ/
etaddurlikhitaṃ jñeyaṃ snehayitvā punarlikhet//
6.13.13
vyāvartate yadā vartma pakṣma cāpi †vimuhyati/
syāt saruk srāvabahulaṃ tadatisrāvitaṃ viduḥ//
6.13.14
snehasvedādiriṣṭaḥ syāt kramastatrānilāpahaḥ/
vartmāvabandhaṃ kliṣṭaṃ ca bahalaṃ yacca kīrtitam//
6.13.15
pothakīścāpyavalikhet pracchayitvā+agrataḥ śanaiḥ/
samaṃ likhettu medhāvī śyāvakardamavartmanī//
6.13.16
kumbhīkinīṃ śarkarāṃ ca tathaivotsaṅginīmapi/
†kalpayitvā tu śastreṇa likhet paścādatandritaḥ//
6.13.17
bhaveyurvartmasu ca yāḥ piḍakāḥ kaṭhinā bhṛśam/
hrasvāstāmrāśca tāḥ pakvā bhindyādbhinnā likhedapi//
6.13.18
taruṇīścālpasaṃrambhā piḍakā bāhyavartmajāḥ/
viditvaitāḥ praśamayet svedālepanaśodhanaiḥ//
6.13.18_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre lekhyarogapratiṣedho nāma trayodaśo+adhyāyaḥ //13//
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit