The Compendium of Suśruta 6.16: ṣoḍaśo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.16
- Language
- Sanskrit
ṣoḍaśo+adhyāyaḥ/
6.16.1
athātaḥ †pakṣmakopapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.16.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.16.3
yāpyastu yo vartmabhavo vikāraḥ pakṣmaprakopo+abhihitaḥ purastāt/
tatropaviṣṭasya narasya carma vartmopariṣṭādanutiryageva//
6.16.4
bhruvoradhastāt parimucya bhāgau pakṣmāśritaṃ caikamato+avakṛntet/
kanīnakāpāṅgasamaṃ samantādyavākṛti snigdhatanornarasya//
6.16.5
utkṛtya śastreṇa yavapramāṇaṃ bālena sīvyodbhiṣagapramattaḥ/
dattvā ca sarpirmadhunā+avaśeṣaṃ kuryādvidhānaṃ† vihitaṃ vraṇe yat//
6.16.6
lalāṭadeśe ca nibaddhapaṭṭaṃ† prāksyūtamatrāpyaparaṃ ca baddhvā/
sthairyaṃ gate cāpyatha śastramārge bālān vimuñcet kuśalo+abhivīkṣya//
6.16.7
evaṃ na cecchāmyati tasya vartma nirbhujya doṣopahatāṃ valiṃ ca/
tato+agninā vā pratisārayettāṃ kṣāreṇa vā samyagavekṣya dhīraḥ//
6.16.8
chittvā samaṃ vā+apyupapakṣmamālāṃ samyaggṛhītvā baḍiśaistribhistu/
pathyāphalena pratisārayettu ghṛṣṭena vā tauvarakeṇa samyak//
6.16.9
catvāra ete vidhayo vihantuṃ pakṣmoparodhaṃ pṛthageva śastāḥ/
virecanāścyotanadhūmanasyalepāñjanasneharasakriyāśca//
6.16.9_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre pakṣmagatarogapratiṣedho nāma ṣoḍaśo+adhyāyaḥ //16//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit