Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.20: viṃśatitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.20

Language
Sanskrit

viṃśatitamo+adhyāyaḥ/

6.20.1

athātaḥ karṇagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.20.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.20.3

karṇaśūlaṃ praṇādaśca bādhiryaṃ kṣveḍa eva ca/
karṇasrāvaḥ karṇakaṇḍūḥ karṇavarcastathaiva ca//

6.20.4

kṛmikarṇapratināhau vidradhirdvividhastathā/
karṇapākaḥ pūtikarṇastathaivārśaścaturvidham//

6.20.5

karṇārbudaṃ saptavidhaṃ śophaścāpi caturvidhaḥ/
ete karṇagatā rogā aṣṭāviṃśatirīritāḥ//

6.20.6

samīraṇaḥ śrotragato+anyathācaraḥ samantataḥ śūlamatīva karṇayoḥ/
karoti doṣaiśca yathāsvamāvṛtaḥ sa karṇaśūlaḥ kathito durācaraḥ//

6.20.7

yadā tu nāḍīṣu vimārgamāgataḥ sa eva śabdābhivahāsu tiṣṭhati/
śrṇoti śabdān vividhāṃstadā naraḥ praṇādamenaṃ kathayanti cāmayam//

6.20.8

sa eva śabdānuvahā yadā sirāḥ kaphānuyāto vyanusṛtya tiṣṭhati/
tadā narasyāpratikārasevino bhavettu bādhiryamasaṃśayaṃ khalu//

6.20.9

śramāt kṣayādrūkṣakaṣāyabhojanāt samīraṇaḥ śabdapathe pratiṣṭhitaḥ/
viriktaśīrṣasya ca śītasevinaḥ karoti hi kṣveḍamatīva karṇayoḥ//

6.20.10

śirobhighātādathavā nimajjato jale prapākādayavā+api vidradheḥ/
sravettu pūyaṃ śravaṇo+anilāvṛtaḥ sa karṇasaṃsrāva iti prakīrtitaḥ//

6.20.11

kaphena kaṇḍūḥ pracitena karṇayorbhṛśaṃ bhavet srotasi karṇasaṃjñite/
viśoṣite śleṣmaṇi pittatejasā nṛṇāṃ bhavet srotasi karṇagūthakaḥ//

6.20.12

sa karṇaviṭko dravatāṃ yadā gato vilāyito ghrāṇamukhaṃ prapadyate/
tadā sa karṇapratināhasaṃjñito bhavedvikāraḥ śiraso+abhitāpanaḥ//

6.20.13

yadā tu mūrcchantyathavā+api jantavaḥ sṛjantyapatyānyathavā+api makṣikāḥ/
tadañjanatvācchravaṇo nirucyate bhiṣagbhirādyaiḥ kṛmikarṇako gadaḥ//

6.20.14

kṣatābhighātaprabhavastu vidradhirbhavettathā doṣakṛto+aparaḥ punaḥ/
saraktapītāruṇamasramāsravet pratodadhūmāyanadāhacopavān//

6.20.15

bhavet prapākaḥ khalu pittakopato vikothavikledakaraśca karṇayoḥ/
sthite kaphe srotasi pittatejasaḥ vilāyyamāne bhṛśasaṃpratāpavān//

6.20.16

avedano vā+apyathavā savedano ghanaṃ sravet pūti ca pūtikarṇakaḥ/
pradiṣṭaliṅgānyaraśāṃsi tattvatastathaiva śophārbudaliṅgamīritam/
mayā purastāt prasamīkṣya yojayedihaiva tāvat prayato bhiṣagvaraḥ//

6.20.16_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre karṇagatarogavijñānīyo nāma viṃśatitamo+adhyāyaḥ //20//

Commentaries (1)