The Compendium of Suśruta 6.20: viṃśatitamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.20
- Language
- Sanskrit
viṃśatitamo+adhyāyaḥ/
6.20.1
athātaḥ karṇagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.20.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.20.3
karṇaśūlaṃ praṇādaśca bādhiryaṃ kṣveḍa eva ca/
karṇasrāvaḥ karṇakaṇḍūḥ karṇavarcastathaiva ca//
6.20.4
kṛmikarṇapratināhau vidradhirdvividhastathā/
karṇapākaḥ pūtikarṇastathaivārśaścaturvidham//
6.20.5
karṇārbudaṃ saptavidhaṃ śophaścāpi caturvidhaḥ/
ete karṇagatā rogā aṣṭāviṃśatirīritāḥ//
6.20.6
samīraṇaḥ śrotragato+anyathācaraḥ samantataḥ śūlamatīva karṇayoḥ/
karoti doṣaiśca yathāsvamāvṛtaḥ sa karṇaśūlaḥ kathito durācaraḥ//
6.20.7
yadā tu nāḍīṣu vimārgamāgataḥ sa eva śabdābhivahāsu tiṣṭhati/
śrṇoti śabdān vividhāṃstadā naraḥ praṇādamenaṃ kathayanti cāmayam//
6.20.8
sa eva śabdānuvahā yadā sirāḥ kaphānuyāto vyanusṛtya tiṣṭhati/
tadā narasyāpratikārasevino bhavettu bādhiryamasaṃśayaṃ khalu//
6.20.9
śramāt kṣayādrūkṣakaṣāyabhojanāt samīraṇaḥ śabdapathe pratiṣṭhitaḥ/
viriktaśīrṣasya ca śītasevinaḥ karoti hi kṣveḍamatīva karṇayoḥ//
6.20.10
śirobhighātādathavā nimajjato jale prapākādayavā+api vidradheḥ/
sravettu pūyaṃ śravaṇo+anilāvṛtaḥ sa karṇasaṃsrāva iti prakīrtitaḥ//
6.20.11
kaphena kaṇḍūḥ pracitena karṇayorbhṛśaṃ bhavet srotasi karṇasaṃjñite/
viśoṣite śleṣmaṇi pittatejasā nṛṇāṃ bhavet srotasi karṇagūthakaḥ//
6.20.12
sa karṇaviṭko dravatāṃ yadā gato vilāyito ghrāṇamukhaṃ prapadyate/
tadā sa karṇapratināhasaṃjñito bhavedvikāraḥ śiraso+abhitāpanaḥ//
6.20.13
yadā tu mūrcchantyathavā+api jantavaḥ sṛjantyapatyānyathavā+api makṣikāḥ/
tadañjanatvācchravaṇo nirucyate bhiṣagbhirādyaiḥ kṛmikarṇako gadaḥ//
6.20.14
kṣatābhighātaprabhavastu vidradhirbhavettathā doṣakṛto+aparaḥ punaḥ/
saraktapītāruṇamasramāsravet pratodadhūmāyanadāhacopavān//
6.20.15
bhavet prapākaḥ khalu pittakopato vikothavikledakaraśca karṇayoḥ/
sthite kaphe srotasi pittatejasaḥ vilāyyamāne bhṛśasaṃpratāpavān//
6.20.16
avedano vā+apyathavā savedano ghanaṃ sravet pūti ca pūtikarṇakaḥ/
pradiṣṭaliṅgānyaraśāṃsi tattvatastathaiva śophārbudaliṅgamīritam/
mayā purastāt prasamīkṣya yojayedihaiva tāvat prayato bhiṣagvaraḥ//
6.20.16_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre karṇagatarogavijñānīyo nāma viṃśatitamo+adhyāyaḥ //20//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit