Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.22: dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ//

Suśrutasaṃhitā 6.22

Language
Sanskrit

dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ//

6.22.1

athāto nāsāgatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.22.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.22.3

apīnasaḥ pūtinasyaṃ† nāsāpākastathaiva ca/
tathā śoṇitapittaṃ ca pūyaśoṇitameva ca//

6.22.4

kṣavathurbhraṃśathurdīpto nāsānāhaḥ parisravaḥ/
nāsāśoṣeṇa sahitā daśaikāśceritā gadāḥ//

6.22.5

catvāryarśāṃsi catvāraḥ śophāḥ saptārbudāni ca/
pratiśyāyāśca ye pañca vakṣyante sacikitsitāḥ/
†ekatriṃśanmitāste tu nāsārogāḥ prakīrtitāḥ//

6.22.6

ānahyate yasya vidhūpyate ca praklidyate śuṣyati† cāpi nāsā/
na vetti yo gandharasāṃśca janturjuṣṭaṃ vyavasyettamapīnasena//

6.22.7

taṃ cānilaśleṣmabhavaṃ vikāraṃ brūyāt pratiśyāyasamānaliṅgam/
doṣairvidagdhairlatālumūle saṃvāsito yasya samīraṇastu//

6.22.8

nireti pūtirmukhanāsikābhyāṃ taṃ pūtināsaṃ pravadanti rogam/
vrāṇāśritaṃ pittamarūṃṣi kuryādyasmin vikāre balavāṃśca pākaḥ//

6.22.9

taṃ nāsikāpākamiti vyavasyedvikledakothāvapi yatra dṛṣṭau/
caturvidhaṃ dviprabhavaṃ vakṣyāmi bhūyaḥ khalu raktapittam//

6.22.10

doṣairvidagdhairathavā+api jantorlalāṭadeśe+abhihatasya taistu/
nāsā sravet pūyamasṛgvimiśraṃ taṃ pūyaraktaṃ pravadanti rogam//

6.22.11

ghrāṇāśrite marmaṇi saṃpraduṣṭe† yasyānilo nāsikayā nireti//

6.22.12

kaphānuyāto bahuśaḥ saśabdastaṃ rogamāhuḥ kṣavathuṃ vidhijñāḥ/
tīkṣṇopayogādatijighrato vā bhāvān kaṭūnarkanirīkṣaṇādvā//

6.22.13

sūtrādibhirvā taruṇāsthimarmaṇyudghāṭite+anyaḥ kṣavathurnireti/
prabhraśyate nāsikayaiva yaśca† sāndro vidagdho lavaṇaḥ kaphastu//

6.22.14

prāk saṃcito mūrdhani pittataptastaṃ bhraṃśathuṃ vyādhimudāharanti/
ghrāṇe bhṛśaṃ dāhasamanvite tu viniḥsareddhūma iveha vāyuḥ//

6.22.15

nāsā pradīpteva ca yasya jantorvyādhiṃ tu taṃ dīptamudāharanti/
kaphāvṛto vāyurudānasaṃjño yadā svamārge viguṇaḥ sthitaḥ syāt//

6.22.16

ghrāṇaṃ vṛṇotīva tadā sa rogo nāsāpratīnāha iti pradiṣṭaḥ/
ajasramacchaṃ salilaprakāśaṃ yasyāvivarṇe sravatīha nāsā//

6.22.17

rātrau viśeṣeṇa hi taṃ vikāraṃ nāsāparisrāvamiti vyavasyet/
ghrāṇāśrite śleṣmaṇi mārutena pittena gāḍhaṃ pariśoṣite ca//

6.22.18

samucchvasityūrdhvamadhaśca kṛcchrādyastasya nāsāpariśoṣa uktaḥ/
doṣaiśtribhistaiḥ pṛthagekaśaśca brūyāttathā+arśāṃsi tathaiva śophān//

6.22.19

śālākyasiddhāntamavekṣya cāpi sarvātmakaṃ saptamamarbudaṃ tu/
rogaḥ pratiśyāya ihopadiṣṭaḥ sa vakṣyate pañcavidhaḥ purastāt//

6.22.20

(nāsāsrotogatā rogāstriṃśadekaśca kīrtitāḥ/
srotaḥpathe yadvipulaṃ kośavaccārbudaṃ bhavet†//)

6.22.21

śophāstu śophavijñānā nāsāsrotovyavasthitāḥ/
nidāne+arśāṃsi nirdiṣṭānyevaṃ tāni vibhāvayet//

6.22.21_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre nāsāgatarogavijñānīyo nāma dvāviṃśo+adhyāyaḥ //22//

Commentaries (1)

Linked texts (2)