The Compendium of Suśruta 6.22: dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ//
Suśrutasaṃhitā 6.22
- Language
- Sanskrit
dvāviṃśatitamo+adhyāyaḥ//
6.22.1
athāto nāsāgatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.22.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.22.3
apīnasaḥ pūtinasyaṃ† nāsāpākastathaiva ca/
tathā śoṇitapittaṃ ca pūyaśoṇitameva ca//
6.22.4
kṣavathurbhraṃśathurdīpto nāsānāhaḥ parisravaḥ/
nāsāśoṣeṇa sahitā daśaikāśceritā gadāḥ//
6.22.5
catvāryarśāṃsi catvāraḥ śophāḥ saptārbudāni ca/
pratiśyāyāśca ye pañca vakṣyante sacikitsitāḥ/
†ekatriṃśanmitāste tu nāsārogāḥ prakīrtitāḥ//
6.22.6
ānahyate yasya vidhūpyate ca praklidyate śuṣyati† cāpi nāsā/
na vetti yo gandharasāṃśca janturjuṣṭaṃ vyavasyettamapīnasena//
6.22.7
taṃ cānilaśleṣmabhavaṃ vikāraṃ brūyāt pratiśyāyasamānaliṅgam/
doṣairvidagdhairlatālumūle saṃvāsito yasya samīraṇastu//
6.22.8
nireti pūtirmukhanāsikābhyāṃ taṃ pūtināsaṃ pravadanti rogam/
vrāṇāśritaṃ pittamarūṃṣi kuryādyasmin vikāre balavāṃśca pākaḥ//
6.22.9
taṃ nāsikāpākamiti vyavasyedvikledakothāvapi yatra dṛṣṭau/
caturvidhaṃ dviprabhavaṃ vakṣyāmi bhūyaḥ khalu raktapittam//
6.22.10
doṣairvidagdhairathavā+api jantorlalāṭadeśe+abhihatasya taistu/
nāsā sravet pūyamasṛgvimiśraṃ taṃ pūyaraktaṃ pravadanti rogam//
6.22.11
ghrāṇāśrite marmaṇi saṃpraduṣṭe† yasyānilo nāsikayā nireti//
6.22.12
kaphānuyāto bahuśaḥ saśabdastaṃ rogamāhuḥ kṣavathuṃ vidhijñāḥ/
tīkṣṇopayogādatijighrato vā bhāvān kaṭūnarkanirīkṣaṇādvā//
6.22.13
sūtrādibhirvā taruṇāsthimarmaṇyudghāṭite+anyaḥ kṣavathurnireti/
prabhraśyate nāsikayaiva yaśca† sāndro vidagdho lavaṇaḥ kaphastu//
6.22.14
prāk saṃcito mūrdhani pittataptastaṃ bhraṃśathuṃ vyādhimudāharanti/
ghrāṇe bhṛśaṃ dāhasamanvite tu viniḥsareddhūma iveha vāyuḥ//
6.22.15
nāsā pradīpteva ca yasya jantorvyādhiṃ tu taṃ dīptamudāharanti/
kaphāvṛto vāyurudānasaṃjño yadā svamārge viguṇaḥ sthitaḥ syāt//
6.22.16
ghrāṇaṃ vṛṇotīva tadā sa rogo nāsāpratīnāha iti pradiṣṭaḥ/
ajasramacchaṃ salilaprakāśaṃ yasyāvivarṇe sravatīha nāsā//
6.22.17
rātrau viśeṣeṇa hi taṃ vikāraṃ nāsāparisrāvamiti vyavasyet/
ghrāṇāśrite śleṣmaṇi mārutena pittena gāḍhaṃ pariśoṣite ca//
6.22.18
samucchvasityūrdhvamadhaśca kṛcchrādyastasya nāsāpariśoṣa uktaḥ/
doṣaiśtribhistaiḥ pṛthagekaśaśca brūyāttathā+arśāṃsi tathaiva śophān//
6.22.19
śālākyasiddhāntamavekṣya cāpi sarvātmakaṃ saptamamarbudaṃ tu/
rogaḥ pratiśyāya ihopadiṣṭaḥ sa vakṣyate pañcavidhaḥ purastāt//
6.22.20
(nāsāsrotogatā rogāstriṃśadekaśca kīrtitāḥ/
srotaḥpathe yadvipulaṃ kośavaccārbudaṃ bhavet†//)
6.22.21
śophāstu śophavijñānā nāsāsrotovyavasthitāḥ/
nidāne+arśāṃsi nirdiṣṭānyevaṃ tāni vibhāvayet//
6.22.21_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre nāsāgatarogavijñānīyo nāma dvāviṃśo+adhyāyaḥ //22//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Basavarājīya — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit