Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.23: trayoviṃśatitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.23

Language
Sanskrit

trayoviṃśatitamo+adhyāyaḥ/

6.23.1

athāto nāsāgatarogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.23.2

athovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.23.3

pūrvoddiṣṭe pūtinasye ca jantoḥ snehasvedau chardanaṃ sraṃsanaṃ ca/
yuktaṃ bhaktaṃ tīkṣṇamalpaṃ laghu syāduṣṇaṃ toyaṃ dhūmapānaṃ ca kāle//

6.23.4

hiṅgu vyoṣaṃ vatsakākhyaṃ śivāṭī lākṣā bījaṃ saurabhaṃ kaṭphalaṃ ca/
ugrā kuṣṭhaṃ tīkṣṇagandhā viḍaṅgaṃ śreṣṭhaṃ nityaṃ cāvapīḍe karañjam//

6.23.5

etairdravyaiḥ sārṣapaṃ mūtrayuktaṃ tailaṃ dhīmānnasyahetoḥ paceta/
nāsāpāke pittahṛtsaṃvidhānaṃ kāryaṃ sarvaṃ bāhyamābhyantaraṃ ca//

6.23.6

hṛtvā raktaṃ kṣīravṛkṣatvacaśca sājyāḥ sekā yojanīyāśca lepāḥ/
vakṣyāmyūrdhvaṃ raktapītopaśāntiṃ nāḍīvatsyāt pūyarakte cikitsā//

6.23.7

vānte samyak cāvapīḍaṃ vadanti tīkṣṇaṃ dhūmaṃ śodhanaṃ cātra nasyam/
kṣepyaṃ nasyaṃ mūrdhavairecanīyairnāḍyā cūrṇaṃ kṣavathau bhraṃśathau ca//

6.23.8

kuryāt svedān mūrdhni vātāmayaghnān snigdhān dhūmān yadyanyaddhitaṃ ca/
dīpte roge paittikaṃ saṃvidhānaṃ kuryāt sarvaṃ svādu yacchītalaṃ ca//

6.23.9

nāsānāhe snehapānaṃ pradhānaṃ snigdhā dhūmā mūrdhabastiśca nityam/
balātailaṃ sarvathaivopayojyaṃ vātavyādhāvanyaduktaṃ ca yadyat//

6.23.10

nāsāsrāve ghrāṇataścūrṇamuktaṃ nāḍyā deyaṃ yo+avapīḍaśca tīkṣṇaḥ/
tīkṣṇaṃ dhūmaṃ devadārvagnikābhyāṃ māṃsaṃ vā++ājaṃ yuktamatrādiśanti//

6.23.11

nāsāśoṣe kṣīrasarpiḥ pradhānaṃ siddhaṃ tailaṃ cāṇukalpena nasyam/
sarpiḥpānaṃ bhojanaṃ jāṅgalaiśca snehaḥ svedaḥ snaihikaścāpi dhūmaḥ//

6.23.12

śeṣān rogān ghrāṇajān sanniyaccheduktaṃ teṣāṃ yadyathā saṃvidhānam//

6.23.12_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre nāsāgatarogapratiṣedho nāma trayoviṃśo+adhyāyaḥ //23//

Commentaries (1)