The Compendium of Suśruta 6.27: saptaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.27
- Language
- Sanskrit
saptaviṃśatitamo+adhyāyaḥ/
6.27.1
athāto navagrahākṛtivijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.27.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.27.3
bālagrahāṇāṃ vijñānaṃ sādhanaṃ cāpyanantaram/
utpattiṃ kāraṇaṃ caiva suśrutaikamanāḥ śṛṇu//
6.27.4
skandagrahastu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca/
śakunī revatī caiva pūtanā cāndhapūtanā//
6.27.5
pūtanā śītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā/
navamo naigameṣaśca yaḥ pitṛgrahasaṃjñitaḥ//
6.27.6
dhātrīmātroḥ prākpradiṣṭāpacārācchaucabhraṣṭānmaṅgalācārahīnān/
trastān hṛṣṭāṃtarjitān tāḍitān vā pūjāhetorhiṃsyurete kumārān//
6.27.7
aiśvaryasthāste na śakyā viśanto dehaṃ draṣṭuṃ mānuṣairviśvarūpāḥ/
āptaṃ vākyaṃ tatsamīkṣyābhidhāsye liṅgānyeṣāṃ yāni dehe bhavanti//
6.27.8
śūnākṣaḥ† kṣatajasagandhikaḥ stanadviḍ vakrāsyo hatacalitaikapakṣmanetraḥ/
udvigraḥ sululitacakṣuralparodī skandārto bhavati ca gāḍhamuṣṭivarcāḥ//
6.27.9
niḥsaṃjño bhavati punarbhavetsasaṃjñaḥ saṃrabdhaḥ karacaraṇaiśca nṛtyatīva/
viṇmūtre sṛjati vinadya jṛmbhamāṇaḥ phenaṃ ca prasṛjati tatsakhābhipannaḥ//
6.27.10
srastāṅgo bhayacakito vihaṅgagandhiḥ saṃsrāvivraṇaparipīḍitaḥ samantāt/
sphoṭaiśca pracitatanuḥ sadāhapākairvijñeyo bhavati śiśuḥ kṣataḥ śakunyā//
6.27.11
raktāsyo haritamalo+atipāṇḍudehaḥ śyāvo vā jvaramukhapākavedanātaḥ/
revatyā viyathitatanuśca karṇanāsaṃ mṛdgāti dhruvamabhipīḍitaḥ kumāraḥ//
6.27.12
srastāṅgaḥ svapiti sukhaṃ divā na rātrau viḍ bhinnaṃ sṛjati ca kākatulyagandhiḥ/
chardyā++ārto hṛṣitatanūruhaḥ kumārastṛṣṇālurbhavati ca pūtanāgṛhītaḥ//
6.27.13
yo dveṣṭi stanamatisārakāsahikkācchardībhirjvarasahitābhirardyamānaḥ/
durvarṇaḥ satatamadhaḥśayo+amlagandhistaṃ brūyurbhiṣaja ihāndhapūtanārtam//
6.27.14
udvigro bhṛśamativepate prarudyāt saṃlīnaḥ ssvapiti ca yasya cāntrakūjaḥ/
visrāṅgo bhṛśamatisāryate ca yastaṃ jānīyādbhiṣagiha śītapūtanārtam//
6.27.15
mlānāṅgaḥ surucirapāṇipādavaktro bahvāśī kaluṣasirāvṛtodaro yaḥ/
sodvego bhavati ca mūtratulyagandhiḥ sa jñeyaḥ śiśuriha vaktramaṇḍikārtaḥ//
6.27.16
yaḥ phenaṃ vamati vinamyate ca madhye sodvegaṃ vilapati cordhvamīkṣamāṇaḥ/
jvaryeta pratatamatho vasāsagandhirniḥsaṃjño bhavati hi naigameṣajuṣṭaḥ//
6.27.17
prastabdho yaḥ stanadveṣī muhyate cāviśanmuhuḥ/
taṃ bālamacirāddhanti grahaḥ saṃpūrṇalakṣaṇaḥ//
6.27.18
viparītamataḥ sādhyaṃ cikitsedacirārditam/
gṛhe purāṇahaviṣā+abhyajya bālaṃ śucau śuciḥ//
6.27.19
sarṣapān prakiretteṣāṃ tailairdīpaṃ† ca kārayet/
sadā sannihitaṃ cāpi juhuyāddhavyavāhanam//
6.27.20
sarvagandhauṣadhībījairgandhamālyairalaṅkṛtam/
agnye kṛttikābhyaśca svāhā svāheti saṃtatam//
6.27.21
namaḥ skandāya devāya grahādhipataye namaḥ/
śirasā tvā+abhivande+ahaṃ pratigṛhṇīṣva me balim/
nīrujo nirvikāraśca śiśurme jāyatāṃ drutam//
6.27.21_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre navagrahākṛtivijñānīyo nāma (prathamo+adhyāyaḥ, āditaḥ) saptaviṃśo+adhyāyaḥ //27//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
Linked texts (1)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit