The Compendium of Suśruta 6.37: saptatriṃśattamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.37
- Language
- Sanskrit
saptatriṃśattamo+adhyāyaḥ/
6.37.1
athāto grahotpattimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.37.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.37.3
nava skandādayaḥ proktā bālānāṃ ya ime grahāḥ/
śrīmanto divyavapuṣo nārīpuruṣavigrahāḥ//
6.37.4
ete guhasya rakṣārthaṃ kṛttikomāgniśūlibhiḥ/
sṛṣṭāḥ śaravaṇasthasya rakṣitasyātmatejasā//
6.37.5
strīvigrahā grahā ye tu nānārūpā mayeritāḥ/
gaṅgomākṛttikānāṃ te bhāgā rājasatāmasāḥ//
6.37.6
naigameṣastu pārvatyā sṛṣṭo meṣānano grahaḥ/
kumāradhārī devasya guhasyātmasamaḥ sakhā//
6.37.7
skandāpasmārasaṃjño yaḥ so+agninā+agnisamadyutiḥ/
sa ca skandasakhā nāma viśākha iti cocyate//
6.37.8
skandaḥ sṛṣṭo bhagavatā devena tripurāriṇā/
bibharti cāparāṃ saṃjñāṃ kumāra iti sa grahaḥ//
6.37.9
bālalīlādharo yo+ayaṃ devo rudrāgnisṃbhavaḥ/
mithyācāreṣu† bhagavān svayaṃ naiṣa pravartate//
6.37.10
kumāraḥ skandasāmānyādatra kecidapaṇḍitāḥ/
gṛhṇātītyalpavijñānā bruvate dehacintakāḥ//
6.37.11
tato bhagavati skande surasenāpatau kṛte/
upatasthurgrahāḥ sarve dīptaśaktidharaṃ guham//
6.37.12
ūcuḥ prāñjalayaścainaṃ vṛttiṃ naḥ saṃvidhatsva vai/
teṣāmarthe tataḥ skandaḥ śivaṃ devamacodayat//
6.37.13
tato grahāṃstānuvāca bhagavān bhaganetrahṛt/
tiryagyoniṃ mānuṣaṃ ca tritayaṃ jagat//
6.37.14
parasparopakāreṇa vartate dhāryate+api ca/
devā manuṣyān prīṇanti tairyagyonīṃstathaiva ca//
6.37.15
vartamānairyathākālaṃ śītavarṣoṣṇamārutaiḥ/
ijyāñjalinamaskārajapahomavratādibhiḥ//
6.37.16
narāḥ samyak prayuktaiśca prīṇanti tridiveśvarān/
bhāgadheyaṃ vibhaktaṃ ca śeṣaṃ kiñcinna vidyate//
6.37.17
tadyuṣmākaṃ śubhā vṛttirbāleṣveva bhaviṣyati/
kuleṣu yeṣu nejyante devāḥ pitara eva ca//
6.37.18
brāhmaṇāḥ sādhavaścaiva guravo+atithayastathā/
nivṛttācāraśauceṣu parapākopajīviṣu//
6.37.19
utsannabalibhikṣeṣu bhinnakāṃsyopabhojiṣu/
gṛheṣu teṣu ye bālāstān gṛhṇīdhvamaśaṅkitāḥ//
6.37.20
tatra vo vipulā vṛttiḥ pūjā caiva bhaviṣyati/
evaṃ grahāḥ samutpannā bālān gṛhṇanti cāpyataḥ//
6.37.21
grahopasṛṣṭā bālāstu duścikitsyatamā matāḥ/
vaikalyaṃ maraṇaṃ cāpi dhruvaṃ skandagrahe matam//
6.37.22
skandagraho+atyugratamaḥ sarveṣveva yataḥ smṛtaḥ/
anyo vā sarvarūpastu na sādhyo graha ucyate//
6.37.22_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre grahotpattyadhyāyo nāma (ekādaśo+adhyāyaḥ, āditaḥ) saptatriṃśattamo+adhyāyaḥ //37//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit