The Compendium of Suśruta 6.38: aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ/
Suśrutasaṃhitā 6.38
- Language
- Sanskrit
aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ/
6.38.1
athāto yonivyāpatpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
6.38.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
6.38.3
pravṛddhaliṅgaṃ puruṣaṃ yā+atyarthamupasevate/
rūkṣadurbalabālā yā tasyā vāyuḥ prakupyati//
6.38.4
sa duṣṭo yonimāsādya yonirogāya kalpate/
trayāṇāmapi doṣāṇāṃ yathāsvaṃ lakṣaṇena tu//
6.38.5
viṃśatirvyāpado yonernirdiṣṭā rogasaṃgrahe/
mithyācāreṇa yāḥ strīṇāṃ praduṣṭenārtavena ca//
6.38.6
jāyante bījadoṣācca daivācca śṛṇu tāḥ pṛthak/
udāvartā tathā vandhyā viplutā ca pariplutā//
6.38.7
vātalā ceti vātotthāḥ pittotthā rudhirakṣarā/
vāminī snāṃsinī cāpi putraghnī pittalā ca yā//
6.38.8
atyānandā ca yā yoniḥ karṇinī caraṇādvayam†/
śleṣmal↠ca kaphājjñeyā ṣaṇḍākhyā phalinī tathā//
6.38.9
†mahatī sūcivaktrā ca sarvajeti tridoṣajā/
saphenilamudāvartā rajaḥ kṛcchreṇa muñcati//
6.38.10
vandhyāṃ naṣṭārtavāṃ vidyādviplutāṃ nityavedanām/
pariplutāyāṃ bhavati grāmyadharme rujā bhṛśam//
6.38.11
vātalā karkaśā stabdhā śūlanistodapīḍitā/
catasṛṣvapi cādyāsu bhavantyanilavedanāḥ//
6.38.12
sadāhaṃ prakṣaratyasraṃ yasyāṃ sā lohitakṣarā/
savātamudgiredbījaṃ vāminī rajasā yutam//
6.38.13
prasraṃsinī syandate tu kṣobhitā duḥprasūśca yā/
sthitaṃ sthitaṃ hanti garbhaṃ putraghnī raktasaṃsravāt//
6.38.14
atyarthaṃ pittalā yonirdāhapākajvarānvitā/
catasṛṣvapi cādyāsu pittaliṅgocchrayo bhavet//
6.38.15
atyānandā na santoṣaṃ grāmyadharmeṇa gacchati/
karṇinyāṃ karṇikā yonau śleṣmāsṛgbhyāṃ prajāyate//
6.38.16
maithune+acaraṇ↠pūrvaṃ puruṣādatiricyate/
bahuśaścāticaraṇādanyā bījaṃ na vindati//
6.38.17
śleṣmalā picchilā yoniḥ kaṇḍūyuktā+atiśītalā/
catasṛṣvapi cādyāsu śleṣmaliṅgocchritirbhavet//
6.38.18
anārtavastanā ṣaṇḍī kharasparśā ca maithune/
atikāyagṛhītāyāstaruṇyāḥ phalinī bhavet//
6.38.19
vivṛtā+atimahāyoniḥ sūcīvaktrā+atisaṃvṛtā/
sarvaliṅgasamutthānā sarvadoṣaprakopajā//
6.38.20
catasṛṣvapi cādyāsu sarvaliṅgocchritirbhavet/
pañcāsādhyā bhavantīmā yonayaḥ sarvadoṣajāḥ//
6.38.21
pratidoṣaṃ tu sādhyāsu snehādikrama iṣyate/
dadyāduttarabastīṃśca viśeṣeṇa yathoditān//
6.38.22
karkaśāṃ śītalāṃ stabdhāmalpasparśāṃ ca maithune/
kumbhīsvedairupacaret sānūpaudakasṃayutaiḥ//
6.38.23
madhurauṣadhasaṃyuktān veśavārāṃśca yoniṣu/
nikṣipeddhārayeccāpi picutailamatandritaḥ//
6.38.24
dhāvanāni ca pathyāni kurvītāpūraṇāni ca/
oṣacoṣānvitāsūktaṃ kuryācchītaṃ vidhiṃ bhiṣak//
6.38.25
durgandhāṃ picchilāṃ cāpi cūrṇaiḥ pañcakaṣāyajaiḥ/
pūrayedrājavṛkṣādikaṣāyaiścāpi dhāvanam//
6.38.26
yonyāṃ tu pūyasrāviṇyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtaiḥ/
sagomūtraiḥ salavaṇaiḥ śodhanaṃ hitamiṣyate†//
6.38.27
bṛhatīphalakalkasya dviharidrāyutasya ca/
kaṇḍūmatīmalpasparśāṃ pūrayeddhūpayettathā//
6.38.28
vartiṃ pradadyāt karṇinyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtām/
prasraṃsinīṃ ghṛtābhyāktāṃ kṣīrasvinnāṃ praveśayet//
6.38.29
pidhāya veśavāreṇa tato bandhaṃ samācaret/
pratidoṣaṃ vidadhyācca surāriṣṭāsavān bhiṣak//
6.38.30
prātaḥ prātarniṣeveta rasonāduddhṛtaṃ rasam/
kṣīramāṃsarasaprāyamāhāraṃ vidadhīta ca//
6.38.31
śukrārtavādayo doṣāḥ stanarogāśca kīrtitāḥ/
klaibyasthānāni† mūḍhasya garbhasya vidhireva ca//
6.38.32
garbhiṇīpratirogeṣu cikitsā cāpyudāhṛtā/
sarvathā tāṃ prayuñjīta yonivyāpatsu buddhimān/
apaprajātārogāṃśca cikitseduttarādbhiṣak//
6.38.32_1
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre yonivyāpatpratiṣedho nāma (dvādaśo+adhyāyaḥ, ādito+)aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ//38//
6.38.32_2
uttaratantre dvitīyaṃ kaumāratantraṃ samāptam //2//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit