<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 6.38

# The Compendium of Suśruta 6.38: aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.38

- **Language:** Sanskrit

### aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ/

### [6.38.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.1)

athāto yonivyāpatpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [6.38.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [6.38.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.3)

pravṛddhaliṅgaṃ puruṣaṃ yā+atyarthamupasevate/  
rūkṣadurbalabālā yā tasyā vāyuḥ prakupyati//

### [6.38.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.4)

sa duṣṭo yonimāsādya yonirogāya kalpate/  
trayāṇāmapi doṣāṇāṃ yathāsvaṃ lakṣaṇena tu//

### [6.38.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.5)

viṃśatirvyāpado yonernirdiṣṭā rogasaṃgrahe/  
mithyācāreṇa yāḥ strīṇāṃ praduṣṭenārtavena ca//

### [6.38.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.6)

jāyante bījadoṣācca daivācca śṛṇu tāḥ pṛthak/  
udāvartā tathā vandhyā viplutā ca pariplutā//

### [6.38.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.7)

vātalā ceti vātotthāḥ pittotthā rudhirakṣarā/  
vāminī snāṃsinī cāpi putraghnī pittalā ca yā//

### [6.38.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.8)

atyānandā ca yā yoniḥ karṇinī caraṇādvayam†/  
śleṣmalā† ca kaphājjñeyā ṣaṇḍākhyā phalinī tathā//

### [6.38.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.9)

†mahatī sūcivaktrā ca sarvajeti tridoṣajā/  
saphenilamudāvartā rajaḥ kṛcchreṇa muñcati//

### [6.38.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.10)

vandhyāṃ naṣṭārtavāṃ vidyādviplutāṃ nityavedanām/  
pariplutāyāṃ bhavati grāmyadharme rujā bhṛśam//

### [6.38.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.11)

vātalā karkaśā stabdhā śūlanistodapīḍitā/  
catasṛṣvapi cādyāsu bhavantyanilavedanāḥ//

### [6.38.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.12)

sadāhaṃ prakṣaratyasraṃ yasyāṃ sā lohitakṣarā/  
savātamudgiredbījaṃ vāminī rajasā yutam//

### [6.38.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.13)

prasraṃsinī syandate tu kṣobhitā duḥprasūśca yā/  
sthitaṃ sthitaṃ hanti garbhaṃ putraghnī raktasaṃsravāt//

### [6.38.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.14)

atyarthaṃ pittalā yonirdāhapākajvarānvitā/  
catasṛṣvapi cādyāsu pittaliṅgocchrayo bhavet//

### [6.38.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.15)

atyānandā na santoṣaṃ grāmyadharmeṇa gacchati/  
karṇinyāṃ karṇikā yonau śleṣmāsṛgbhyāṃ prajāyate//

### [6.38.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.16)

maithune+acaraṇā† pūrvaṃ puruṣādatiricyate/  
bahuśaścāticaraṇādanyā bījaṃ na vindati//

### [6.38.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.17)

śleṣmalā picchilā yoniḥ kaṇḍūyuktā+atiśītalā/  
catasṛṣvapi cādyāsu śleṣmaliṅgocchritirbhavet//

### [6.38.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.18)

anārtavastanā ṣaṇḍī kharasparśā ca maithune/  
atikāyagṛhītāyāstaruṇyāḥ phalinī bhavet//

### [6.38.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.19)

vivṛtā+atimahāyoniḥ sūcīvaktrā+atisaṃvṛtā/  
sarvaliṅgasamutthānā sarvadoṣaprakopajā//

### [6.38.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.20)

catasṛṣvapi cādyāsu sarvaliṅgocchritirbhavet/  
pañcāsādhyā bhavantīmā yonayaḥ sarvadoṣajāḥ//

### [6.38.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.21)

pratidoṣaṃ tu sādhyāsu snehādikrama iṣyate/  
dadyāduttarabastīṃśca viśeṣeṇa yathoditān//

### [6.38.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.22)

karkaśāṃ śītalāṃ stabdhāmalpasparśāṃ ca maithune/  
kumbhīsvedairupacaret sānūpaudakasṃayutaiḥ//

### [6.38.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.23)

madhurauṣadhasaṃyuktān veśavārāṃśca yoniṣu/  
nikṣipeddhārayeccāpi picutailamatandritaḥ//

### [6.38.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.24)

dhāvanāni ca pathyāni kurvītāpūraṇāni ca/  
oṣacoṣānvitāsūktaṃ kuryācchītaṃ vidhiṃ bhiṣak//

### [6.38.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.25)

durgandhāṃ picchilāṃ cāpi cūrṇaiḥ pañcakaṣāyajaiḥ/  
pūrayedrājavṛkṣādikaṣāyaiścāpi dhāvanam//

### [6.38.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.26)

yonyāṃ tu pūyasrāviṇyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtaiḥ/  
sagomūtraiḥ salavaṇaiḥ śodhanaṃ hitamiṣyate†//

### [6.38.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.27)

bṛhatīphalakalkasya dviharidrāyutasya ca/  
kaṇḍūmatīmalpasparśāṃ pūrayeddhūpayettathā//

### [6.38.28](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.28)

vartiṃ pradadyāt karṇinyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtām/  
prasraṃsinīṃ ghṛtābhyāktāṃ kṣīrasvinnāṃ praveśayet//

### [6.38.29](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.29)

pidhāya veśavāreṇa tato bandhaṃ samācaret/  
pratidoṣaṃ vidadhyācca surāriṣṭāsavān bhiṣak//

### [6.38.30](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.30)

prātaḥ prātarniṣeveta rasonāduddhṛtaṃ rasam/  
kṣīramāṃsarasaprāyamāhāraṃ vidadhīta ca//

### [6.38.31](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.31)

śukrārtavādayo doṣāḥ stanarogāśca kīrtitāḥ/  
klaibyasthānāni† mūḍhasya garbhasya vidhireva ca//

### [6.38.32](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.32)

garbhiṇīpratirogeṣu cikitsā cāpyudāhṛtā/  
sarvathā tāṃ prayuñjīta yonivyāpatsu buddhimān/  
apaprajātārogāṃśca cikitseduttarādbhiṣak//

### [6.38.32\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.32_1)

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre yonivyāpatpratiṣedho nāma (dvādaśo+adhyāyaḥ, ādito+)aṣṭatriṃśattamo+adhyāyaḥ//38//

### [6.38.32\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38.32_2)

uttaratantre dvitīyaṃ kaumāratantraṃ samāptam //2//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.171.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (3)

- [Mādhavanidāna (Rugviniścaya)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.madhavanidana.67.1) — Mādhavakara, Sanskrit
- [Mādhavacikitsā](https://indike.org/pramana/in.med.nidana.madhavacikitsa.74.1) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- [Vīrasiṃha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.karmavipaka.virasimha.31.p4) — Bhoja, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.38) · Pramāṇa
