Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.59: ūnaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.59

Language
Sanskrit

ūnaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

6.59.1

athāto mūtrakṛcchrapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.59.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.59.3

vātena pittena kaphena sarvaistathā+ābhighātaiḥ śakṛdaśmarībhyām/
tathā+aparaḥ śarkarayā sukaṣṭo mūtropaghātaḥ kathito+aṣṭamastu//

6.59.4

alpamalpaṃ samutpīḍya muṣkamehanabastibhiḥ/
phaladbhiriva kṛcchreṇa vātāghātena mehati//

6.59.5

hāridramuṣṇaṃ raktaṃ vā muṣkamehanabastibhiḥ/
agninā dahyamānābhaiḥ pittāghātena mehati//

6.59.6

snigdhaṃ śuklamanuṣṇaṃ ca muṣkamehanabastibhiḥ/
saṃhṛṣṭaromā gurubhiḥ śleṣmāghātena mehati//

6.59.7

dāhaśītarujāviṣṭo nānāvarṇaṃ muhurmuhuḥ/
tāmyamānastu kṛcchreṇa sannipātena mehati//

6.59.8

mūtravāhiṣu śalyena kṣateṣvabhihateṣu ca/
srotaḥsu mūtrāghātastu jāyate bhṛśavedanaḥ†//

6.59.9

vātabastestu tulyāni tasya liṅgāni lakṣayet/
śakṛtastu pratīghātādvāyurviguṇatāṃ gataḥ//

6.59.10

ādhmānaṃ ca saśūlaṃ ca mūtrasaṅgaṃ karoti hi/
aśmarīhetukaḥ pūrvaṃ mūtraghāta udāhṛtaḥ//

6.59.11

aśmarī śarkarā caiva †tulye saṃbhavalakṣaṇaiḥ/
śarkarāyā viśeṣaṃ tu śṛṇu kīrtayato mama//

6.59.12

pacyamānasya pittena bhidyamānasya vāyunā/
śleṣmaṇo+avayavā bhinnāḥ śarkarā iti saṃjñitāḥ//

6.59.13

hṛtpīḍā vepathuḥ śūlaṃ kukṣau† vahniḥ sudurbalaḥ/
tābhirbhavati mūrcchā ca mūtrāghātaśca dāruṇaḥ//

6.59.14

mūtraveganirastāsu tāsu śāmyati vedanā/
†yāvadanyā punarnaiti guḍikā srotaso mukham//

6.59.15

śarkarāsaṃbhavasyaitanmūtrāghātasya lakṣaṇam/
cikitsitamathaiteṣāmaṣṭānāmapi vakṣyate//

6.59.16

aśmarīṃ ca samāśritya yaduktaṃ prasamīkṣya tat/
yathādoṣaṃ prayuñjīta snehādimapi ca kramam//

6.59.17

śvadaṃṣṭrāśmabhidau kumbhīṃ hapuṣāṃ kaṇṭakārikām/
balāṃ śatāvarīṃ rāsnāṃ varuṇaṃ girikarṇikām//

6.59.18

tathā vidārigandhādiṃ saṃhṛtya traivṛtaṃ pacet/
tailaṃ ghṛtaṃ vā tat peyaṃ tena vā+apyanuvāsanam//

6.59.19

dadyāduttarabastiṃ ca vātakṛcchropaśāntaye/
śvadaṃṣṭrāsvarase tailaṃ saguḍakṣīranāgaram//

6.59.20

paktvā tat pūrvavadyojyaṃ tatrānilarujāpaham/
tṛṇotpalādikākolīnyagrodhādigaṇaiḥ kṛtam(śṛtam)//

6.59.21

pītaṃ ghṛtaṃ pittakṛcchraṃ nāśayet kṣīrameva vā/
dadyāduttarabastiṃ ca pittakṛcchropaśāntaye//

6.59.22

ebhireva kṛtaḥ snehastrividheṣvapi bastiṣu/
hitaṃ virecanaṃ cekṣukṣīradrākṣārasairyutam//

6.59.23

surasoṣakamustādau varuṇādau ca †yat kṛtam/
tailaṃ tathā yavāgvādi †kaphāghāte praśasyate//

6.59.24

yathādoṣocchrayaṃ kuryādetāneva ca sarvaje/
phalguvṛścīradarbhāśmasāracūrṇaṃ ca vāriṇā//

6.59.25

surekṣurasadarbhāmbupītaṃ kṛcchrarujāpaham/
tathā+abhighātaje kuryāt sadyovraṇacikitsitam//

6.59.26

mūtrakṛcchre śakṛjjāte kāryā vātaharī kriyā/
svedāvagāhāvabhyaṅgabasticūrṇakriyāstathā//

6.59.27

ye tvanye tu tathā kṛcchre tayoḥ proktaḥ kriyāvidhiḥ//

6.59.27_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kāyacikitsātantre mūtrakṛcchrapratiṣedho nāma (ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ, āditaḥ) ekonaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ //59//

Commentaries (1)

Linked texts (1)