<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 6.59

# The Compendium of Suśruta 6.59: ūnaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.59

- **Language:** Sanskrit

### ūnaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

### [6.59.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.1)

athāto mūtrakṛcchrapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [6.59.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [6.59.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.3)

vātena pittena kaphena sarvaistathā+ābhighātaiḥ śakṛdaśmarībhyām/  
tathā+aparaḥ śarkarayā sukaṣṭo mūtropaghātaḥ kathito+aṣṭamastu//

### [6.59.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.4)

alpamalpaṃ samutpīḍya muṣkamehanabastibhiḥ/  
phaladbhiriva kṛcchreṇa vātāghātena mehati//

### [6.59.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.5)

hāridramuṣṇaṃ raktaṃ vā muṣkamehanabastibhiḥ/  
agninā dahyamānābhaiḥ pittāghātena mehati//

### [6.59.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.6)

snigdhaṃ śuklamanuṣṇaṃ ca muṣkamehanabastibhiḥ/  
saṃhṛṣṭaromā gurubhiḥ śleṣmāghātena mehati//

### [6.59.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.7)

dāhaśītarujāviṣṭo nānāvarṇaṃ muhurmuhuḥ/  
tāmyamānastu kṛcchreṇa sannipātena mehati//

### [6.59.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.8)

mūtravāhiṣu śalyena kṣateṣvabhihateṣu ca/  
srotaḥsu mūtrāghātastu jāyate bhṛśavedanaḥ†//

### [6.59.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.9)

vātabastestu tulyāni tasya liṅgāni lakṣayet/  
śakṛtastu pratīghātādvāyurviguṇatāṃ gataḥ//

### [6.59.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.10)

ādhmānaṃ ca saśūlaṃ ca mūtrasaṅgaṃ karoti hi/  
aśmarīhetukaḥ pūrvaṃ mūtraghāta udāhṛtaḥ//

### [6.59.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.11)

aśmarī śarkarā caiva †tulye saṃbhavalakṣaṇaiḥ/  
śarkarāyā viśeṣaṃ tu śṛṇu kīrtayato mama//

### [6.59.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.12)

pacyamānasya pittena bhidyamānasya vāyunā/  
śleṣmaṇo+avayavā bhinnāḥ śarkarā iti saṃjñitāḥ//

### [6.59.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.13)

hṛtpīḍā vepathuḥ śūlaṃ kukṣau† vahniḥ sudurbalaḥ/  
tābhirbhavati mūrcchā ca mūtrāghātaśca dāruṇaḥ//

### [6.59.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.14)

mūtraveganirastāsu tāsu śāmyati vedanā/  
†yāvadanyā punarnaiti guḍikā srotaso mukham//

### [6.59.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.15)

śarkarāsaṃbhavasyaitanmūtrāghātasya lakṣaṇam/  
cikitsitamathaiteṣāmaṣṭānāmapi vakṣyate//

### [6.59.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.16)

aśmarīṃ ca samāśritya yaduktaṃ prasamīkṣya tat/  
yathādoṣaṃ prayuñjīta snehādimapi ca kramam//

### [6.59.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.17)

śvadaṃṣṭrāśmabhidau kumbhīṃ hapuṣāṃ kaṇṭakārikām/  
balāṃ śatāvarīṃ rāsnāṃ varuṇaṃ girikarṇikām//

### [6.59.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.18)

tathā vidārigandhādiṃ saṃhṛtya traivṛtaṃ pacet/  
tailaṃ ghṛtaṃ vā tat peyaṃ tena vā+apyanuvāsanam//

### [6.59.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.19)

dadyāduttarabastiṃ ca vātakṛcchropaśāntaye/  
śvadaṃṣṭrāsvarase tailaṃ saguḍakṣīranāgaram//

### [6.59.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.20)

paktvā tat pūrvavadyojyaṃ tatrānilarujāpaham/  
tṛṇotpalādikākolīnyagrodhādigaṇaiḥ kṛtam(śṛtam)//

### [6.59.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.21)

pītaṃ ghṛtaṃ pittakṛcchraṃ nāśayet kṣīrameva vā/  
dadyāduttarabastiṃ ca pittakṛcchropaśāntaye//

### [6.59.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.22)

ebhireva kṛtaḥ snehastrividheṣvapi bastiṣu/  
hitaṃ virecanaṃ cekṣukṣīradrākṣārasairyutam//

### [6.59.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.23)

surasoṣakamustādau varuṇādau ca †yat kṛtam/  
tailaṃ tathā yavāgvādi †kaphāghāte praśasyate//

### [6.59.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.24)

yathādoṣocchrayaṃ kuryādetāneva ca sarvaje/  
phalguvṛścīradarbhāśmasāracūrṇaṃ ca vāriṇā//

### [6.59.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.25)

surekṣurasadarbhāmbupītaṃ kṛcchrarujāpaham/  
tathā+abhighātaje kuryāt sadyovraṇacikitsitam//

### [6.59.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.26)

mūtrakṛcchre śakṛjjāte kāryā vātaharī kriyā/  
svedāvagāhāvabhyaṅgabasticūrṇakriyāstathā//

### [6.59.27](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.27)

ye tvanye tu tathā kṛcchre tayoḥ proktaḥ kriyāvidhiḥ//

### [6.59.27\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59.27_1)

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kāyacikitsātantre mūtrakṛcchrapratiṣedho nāma (ekaviṃśatitamo+adhyāyaḥ, āditaḥ) ekonaṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ //59//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.193.72) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Siddhisāra](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.siddhisara.21.194) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.59) · Pramāṇa
