Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.66: ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.66

Language
Sanskrit

ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

6.66.1

athāto doṣabhedavikalpamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.66.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.66.3

†aṣṭāṅgavedividvāṃsaṃ divodāsaṃ mahaujasam/
chinnaśāstrārthasaṃdehaṃ sūkṣmāgādhāgamodadhim/

6.66.4

viśvāmitrasutaḥ śrīmān suśrutaḥ paripṛcchati/
dviṣaṣṭirdoṣabhedā ye purastātparikīrtitāḥ//

6.66.5

kati tatraikaśo jñeyā dviśo vā+apyathavā triśaḥ/
tasya tadvacanaṃ śrutvā saṃśayacchinmahātapāḥ//

6.66.6

prītātmā nṛpaśārdūlaḥ† suśrutāyāha tattvataḥ/
trayo doṣā dhātavaśca purīṣaṃ mūtrameva ca//

6.66.7

dehaṃ sandhārayantyete hyavyāpannā rasairhitaiḥ/
puruṣaḥ ṣoḍaśakalaḥ prāṇāścaikādaśaiva ye//

6.66.8

rogāṇāṃ tu sahasraṃ yacchataṃ viṃśatireva ca/
†śataṃ ca pañca dravyāṇāṃ trisaptatyadhikottaram//

6.66.9

vyāsataḥ kīrtitaṃ taddhi bhinnā doṣāstrayo guṇāḥ/
dviṣaṣṭidhā bhavantyete bhūyiṣṭhamiti niścayaḥ//

6.66.10

traya eva pṛthak doṣā dviśo nava samādhikaiḥ/
trayodaśādhikaikadvisamamadhyolbaṇaistriśaḥ//

6.66.11

pañcāśadevaṃ tu saha bhavanti kṣayamāgataiḥ/
†kṣīṇamadhyādhikakṣīṇakṣīṇavṛddhaistathā+aparaiḥ//

6.66.12

dvādaśaivaṃ samākhyātāstrayo doṣā dviṣaṣṭidhā/
miśrā dhātumalairdoṣā yāntyasaṃkhyeyatāṃ punaḥ//

6.66.13

tasmāt prasaṅgaṃ saṃyamya doṣabhedavikalpanaiḥ/
rogaṃ viditvopacaredrasabhedairyathairitaiḥ//

6.66.14

bhiṣak kartā+atha karaṇaṃ rasā doṣāstu kāraṇam/
kāryamārogyamevaikamanārogyamato+anyathā//

6.66.15

adhyāyānāṃ tu ṣaṭṣaṣṭyā grathitārthapadakramam/
evametadaśeṣeṇa tantramuttaramṛddhimat//

6.66.16

spaṣṭagūḍhārthavijñānamagāḍhamandacetasām/
yathāvidhi yathāpraśnaṃ bhavatāṃ parikīrtitam//

6.66.17

sahottaraṃ tvetadadhītya sarvaṃ brāhmaṃ vidhānena yathoditena/
na hīyate+arthānmanaso+abhyupetādetadvaco brahmamatīva satyam//

6.66.17_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantre doṣabhedavikalpo nāma ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ//66//

6.66.17_2

iti sauśrute āyurvedaśāstre uttarasthānaṃ samāptam//

Commentaries (1)