<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 6.66

# The Compendium of Suśruta 6.66: ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.66

- **Language:** Sanskrit

### ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ/

### [6.66.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.1)

athāto doṣabhedavikalpamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [6.66.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [6.66.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.3)

†aṣṭāṅgavedividvāṃsaṃ divodāsaṃ mahaujasam/  
chinnaśāstrārthasaṃdehaṃ sūkṣmāgādhāgamodadhim/

### [6.66.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.4)

viśvāmitrasutaḥ śrīmān suśrutaḥ paripṛcchati/  
dviṣaṣṭirdoṣabhedā ye purastātparikīrtitāḥ//

### [6.66.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.5)

kati tatraikaśo jñeyā dviśo vā+apyathavā triśaḥ/  
tasya tadvacanaṃ śrutvā saṃśayacchinmahātapāḥ//

### [6.66.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.6)

prītātmā nṛpaśārdūlaḥ† suśrutāyāha tattvataḥ/  
trayo doṣā dhātavaśca purīṣaṃ mūtrameva ca//

### [6.66.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.7)

dehaṃ sandhārayantyete hyavyāpannā rasairhitaiḥ/  
puruṣaḥ ṣoḍaśakalaḥ prāṇāścaikādaśaiva ye//

### [6.66.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.8)

rogāṇāṃ tu sahasraṃ yacchataṃ viṃśatireva ca/  
†śataṃ ca pañca dravyāṇāṃ trisaptatyadhikottaram//

### [6.66.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.9)

vyāsataḥ kīrtitaṃ taddhi bhinnā doṣāstrayo guṇāḥ/  
dviṣaṣṭidhā bhavantyete bhūyiṣṭhamiti niścayaḥ//

### [6.66.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.10)

traya eva pṛthak doṣā dviśo nava samādhikaiḥ/  
trayodaśādhikaikadvisamamadhyolbaṇaistriśaḥ//

### [6.66.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.11)

pañcāśadevaṃ tu saha bhavanti kṣayamāgataiḥ/  
†kṣīṇamadhyādhikakṣīṇakṣīṇavṛddhaistathā+aparaiḥ//

### [6.66.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.12)

dvādaśaivaṃ samākhyātāstrayo doṣā dviṣaṣṭidhā/  
miśrā dhātumalairdoṣā yāntyasaṃkhyeyatāṃ punaḥ//

### [6.66.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.13)

tasmāt prasaṅgaṃ saṃyamya doṣabhedavikalpanaiḥ/  
rogaṃ viditvopacaredrasabhedairyathairitaiḥ//

### [6.66.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.14)

bhiṣak kartā+atha karaṇaṃ rasā doṣāstu kāraṇam/  
kāryamārogyamevaikamanārogyamato+anyathā//

### [6.66.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.15)

adhyāyānāṃ tu ṣaṭṣaṣṭyā grathitārthapadakramam/  
evametadaśeṣeṇa tantramuttaramṛddhimat//

### [6.66.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.16)

spaṣṭagūḍhārthavijñānamagāḍhamandacetasām/  
yathāvidhi yathāpraśnaṃ bhavatāṃ parikīrtitam//

### [6.66.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.17)

sahottaraṃ tvetadadhītya sarvaṃ brāhmaṃ vidhānena yathoditena/  
na hīyate+arthānmanaso+abhyupetādetadvaco brahmamatīva satyam//

### [6.66.17\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.17_1)

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantre doṣabhedavikalpo nāma ṣaṭṣaṣṭitamo+adhyāyaḥ//66//

### [6.66.17\_2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66.17_2)

iti sauśrute āyurvedaśāstre uttarasthānaṃ samāptam//

## Commentaries (1)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.201.2) — Ḍalhaṇa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.66) · Pramāṇa
