<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [The Compendium of Suśruta](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta) › 6.9

# The Compendium of Suśruta 6.9: navamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.9

- **Language:** Sanskrit

### navamo+adhyāyaḥ/

### [6.9.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.1)

athāto vātābhiṣyandapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

### [6.9.2](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.2)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

### [6.9.3](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.3)

purāṇasarpiṣā snigdhau syandādhīmanthapīḍitau/  
svedayitvā yathānyāyaṃ sirāmokṣeṇa yojayet//

### [6.9.4](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.4)

saṃpādayedbastibhistu samyak snehavirecitau/  
tarpaṇaiḥ puṭapākaiśca dhūmairāścyotanaistathā//

### [6.9.5](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.5)

nasyasnehaparīṣekaiḥ śirobastibhireva ca/  
vātaghnanūpajalajamāṃsāmlakvāthasecanaiḥ//

### [6.9.6](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.6)

snehaiścaturbhiruṣṇaiśca tatpītāmbaradhāraṇaiḥ/  
payobhirvesavāraiśca sālvaṇaiḥ pāyasaistathā//

### [6.9.7](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.7)

bhiṣak saṃpādayedetāvupanāhaiśca pūjitaiḥ/  
grāmyānūpaudakarasaiḥ snigdhaiḥ phalarasānvitaiḥ//

### [6.9.8](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.8)

susaṃskṛtaiḥ payobhiśca tayorāhāra iṣyate/  
tathā copari bhaktasya sarpiḥpānaṃ(pāne) praśasyate†//

### [6.9.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.9)

triphalākvāthasaṃsiddhaṃ kevalaṃ jīrṇameva vā/  
siddhaṃ vātaharaiḥ kṣīraṃ prathamena gaṇena vā//

### [6.9.10](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.10)

snehāstailādvinā siddhā vātaghnaistarpaṇe hitāḥ/  
snaihikaḥ puṭapākaśca dhūmo nasyaṃ ca tadvidham//

### [6.9.11](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.11)

nasyādiṣu sthirākṣīramadhuraistailamiṣyate/  
eraṇḍapallave mūle tvaci vā++ājaṃ payaḥ śṛtam//

### [6.9.12](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.12)

kaṇṭakāryāśca mūleṣu sukhoṣṇaṃ secane hitam/  
saindhavodīcyayaṣṭyāhvapippalībhiḥ śṛtaṃ payaḥ//

### [6.9.13](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.13)

hitamardhodakaṃ seke tathā++āścyotanameva ca/  
hrīberavakramañjiṣṭhodumbaratvakṣu sādhitam//

### [6.9.14](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.14)

sāmbhaśchāgaṃ payo vā+api śūlāścyotanamuttamam/  
madhukaṃ rajanīṃ pathyāṃ devadāruṃ ca peṣayet//

### [6.9.15](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.15)

ājena payasā śreṣṭhamabhiṣyande tadañjanam/  
gairikaṃ saindhavaṃ kṛṣṇāṃ nāgaraṃ ca yathottaram//

### [6.9.16](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.16)

dviguṇaṃ piṣṭamadbhistu guṭikāñjanamiṣyate/  
snehāñjanaṃ hitaṃ cātra vakṣyate tadyathāvidhi//

### [6.9.17](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.17)

rogo yaścānyatovāto yaśca mārutaparyayaḥ/  
anenaiva vidhānena bhiṣak tāvapi sādhayet//

### [6.9.18](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.18)

pūrvabhaktaṃ hitaṃ sarpiḥ kṣīraṃ vā+apyatha bhojane/  
vṛkṣādanyāṃ kapitthe ca pañcamūle mahatyapi//

### [6.9.19](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.19)

sakṣīraṃ karkaṭarase siddhaṃ cātra ghṛtaṃ pibet/  
siddhaṃ vā hitamatrāhuḥ pattūrārtagalāgnikaiḥ//

### [6.9.20](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.20)

sakṣīraṃ meṣaśṛṅgyā vā sarpirvīratareṇa vā/  
saindhavaṃ dāru śuṇṭhī ca mātuluṅgaraso ghṛtam//

### [6.9.21](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.21)

stanyodakābhyāṃ kartavyaṃ śuṣkapāke tadañjanam/  
pūjitaṃ sarpiṣaścātra pānamakṣṇośca tarpaṇam//

### [6.9.22](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.22)

ghṛtena jīvanīyena nasyaṃ tailena cāṇunā/  
pariṣeke hitaṃ cātra payaḥ śītaṃ sasaindhavam//

### [6.9.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.23)

rajanīdārusiddhaṃ vā saindhavena samāyutam/  
sarpiryutaṃ stanyaghṛṣṭamañjanaṃ vā mahauṣadham//

### [6.9.24](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.24)

vasā vā++ānūpajalajā saindhavena samāyutā/  
nāgaronmiśritā kiñcicchuṣkapāke tadañjanam//

### [6.9.25](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.25)

pavanaprabhavā rogā ye keciddṛṣṭināśanāḥ/  
bījenānena matimān teṣu karma prayojayet//

### [6.9.25\_1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9.25_1)

iti suśrutasaṃhitāyāmuttratantrāntargate śālākyatantre vātābhiṣyandapratiṣedho nāma navamo+adhyāyaḥ //9//

## Commentaries (2)

- [Nibandhasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!dalhana.141.4) — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- [Bhānumatī](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta!cakrapani) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Śārṅgadharasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.3.38.7) — Śārṅgadhara (physician), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.6.9) · Pramāṇa
