<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.1-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 10.1-2

# Amritasagara 10.1-2

Amṛtasāgara 10.1-2

- **Language:** Sanskrit

### [10.1-2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.1-2)

13 vyādhiviparīta arthakārī auṣadha-jaise kaphameṃ mainaphala  
ādi vāṃtikāraka padārtha jo ki vyādhise viparīta kārya karanevāle  
hoṃ ve vyādhiviparīta arthakārī auṣadha kahalātī haiṃ  
14 vyādhiviparīta arthakārī anna-jaise atisāra rogoṃmeṃ dugdha ādi  
recaka anna (bhakṣaṇapadārtha) vyādhiviparīta arthakārī anna kahalāte haiṃ  
15 vyādhiviparīta arthakārī vihāra-jaise vamana hote samaya mukhameṃ  
arthakārī vihāra kahate haiṃ  
16 hetuvyādhiviparīta arthakārī auṣadha-jaise agnidagdhapara uṣṇa  
agara (candana) ādi auṣadhikā lepa jo hetu tathā vyādhi donoṃke  
viparīta arthako karanevāle haiṃ, ve hetuvyādhiviparīta arthakārī auṣadha  
kahāveṃge  
17--hetuvyādhiviparīta arthakārī anna jaise madātyaya (matavālī  
daśā) meṃ madyādi pāna karanā, ise hetuvyādhiviparīta arthakārī anna  
(bhakṣaṇa) kahate haiṃ  
18 hetuvyādhiviparīta arthakā vihāra--jaise vyāyāmajanya mūḍhavāta  
(kasarata karanese utpanna huī jo bādī) para jalameṃ tairanā ityādi aise  
kāryako hetuvyādhiviparīta arthakārī vihāra kahate haiṃ  
ye 18 aṭhārahoṃ upacāra sukhakāraka honese upaśaya tathā yahī auṣadha  
5 samprāpti--bigaḍe hue vāta, pitta aura kapha apane sthānako choḍake  
1 saṃkhyā--jaise 8 prakārakā jvara, 6 prakārakā atisāra ādi yaha  
2 vikalpa--jisa rogameṃ vātādi tīnoṃ doṣa miśrita hoṃ, usa doṣaaṃśāṃśakalpanāko vikalpasamprāpti kahate haiṃ  
rogāṇāṃ bhedāḥ  
rogastu doṣavaiṣamyaṃ doṣasāmyamarogatā  
rogā duḥkhasya dātāro jvaraprabhṛtayo hi te

- [Previous: 10.3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.3)
- [Next: 10.1-3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.1-3)
- [Up: 10](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.1-2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.10.1-2) · Pramāṇa
