<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.1-3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 11.1-3

# Amritasagara 11.1-3

Amṛtasāgara 11.1-3

- **Language:** Sanskrit

### [11.1-3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.1-3)

śithila ho bala naṣṭa ho vāyu tathā kaphakā atikopa ho, nidrā na āve  
to saṃdhiga sannipāta jāno  
2 antaka sannipātajvara lakṣaṇa-śarīrameṃ atyanta dāha laga jāve,  
dehakampāyamāna hone lage, mastaka idhara udhara paṭake, śvāsa, kāsa  
aura hicakī āve, pralāpa kare aura vastu jñāna na rahe to antaka  
sannipāta jāno  
3 rugdāhasannipāta lakṣaṇa-jo rogī vilāpa kare, śarīrameṃ ati  
dāha ho, udarameṃ śūla cale, śarīra vyākula ho, aura pyāsa adhika  
lage to rugdāha sannipāta jāno  
4 cittabhramasannipāta lakṣaṇa-rogī ko bhrama ho, maṃdatāpa aura moha  
hove, ( pāgala ) ke samāna netra hokara bakā kare, nāce, gāve, ham̐se aura  
śvāsa adhika āve to citta bhrama jāno  
5 śītāṃgasannipāta lakṣaṇa--samagra śarīra hima ( barfa ) ke samāna ṭhaṃḍā  
hove usa rogīko śītāṃgasannipāta jāno  
6 taṃdrikasannipāta lakṣaṇa--rogīko tandrā adhika ho, jvara vegase  
car̤he, pyāsa adhika lage, jihvā kālī par̤akara kharadarī ho jāve, śvāsa  
caḍhe, atisāra, dāha aura kānameṃ pīr̤ā ho to taṃdrikasannipāta jāno  
kaṃṭhakubjasannipāta lakṣaṇa--mastaka dukhe, dāha aura pīḍā adhika ho,  
śarīra atyanta tapta ho, kaṇṭha rukakara sūkha jāve, śarīramātrameṃ pīḍā  
8 karṇakasannipāta lakṣaṇa- śarīrameṃ jvara ho, kānake nīce śotha  
( sūjana ) ho, śvāsa cale, śarīra kāṃpe pralāpa kare, pasīnā nikale,  
kaṇṭha sūkhe, pyāsa lage aura moha bhaya ho use karṇaka sannipāta jāno,  
dattake matānusāra likhe haiṃ )  
9 bhugnanetrasannipāta lakṣaṇa--rogīkī smaraṇaśakti smaraṇaśakti naṣṭa ho  
jāve, jvarakā adhika vega ho, netra ṭer̤e tathā cañcala ho jāveṃ, śarīrakāṃpe  
bhrama ho aura pralāpa karane lage to bhugnanetrasannipāta jānanā cāhiye  
āgantukajvara  
āgantukaprabhṛtīnāṃ jvarāṇāṃ hi yathākramam  
turye taraṃge cātrādau nidānaṃ likhyate mayā

- [Previous: 11.1-2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.1-2)
- [Next: 11.4](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.4)
- [Up: 11](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.1-3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.11.1-3) · Pramāṇa
