<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Encyclopaedic and Royal Court Compendia](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara) › 41.2

# Amritasagara 41.2

Amṛtasāgara 41.2

- **Language:** Sanskrit

### [41.2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.2)

tathā 5-mahuā, mulaiṭhī, lodha, gaurīsara (haṃsarāja), nāgaramothā  
aura kiravārakī girī (gūdā) samāna bhāga leke chadāmabharakā kātha  
banākara 12 dina paryaṃta pio  
tathā 6-cāvaloṃkī khīloṃmeṃ miśrī aura madhu milākara 12  
dina pilāo  
tathā 7-soṃṭha, mica, pīpala, paraspara tulya aura inhīṃ tīnoṃke tulya  
miśrīkā cūrṇa banākara pratidina adhelebhara cūrṇa madhuke sātha milākara  
10 dina paryaṃta sevana kareṃ  
ukta 7 upāyoṃse vātapittajvara śāṃta ho jāvegā  
5 vātakaphajvarayatna 1-isa rogavāleko 10 dina laṃghanakarāo,  
auṭāyā huā jala (jo ki serabharakā ādhāsera rahā ho ) pīneko  
do, 10 dinake paścāt cirāyatā, nāgaramothā, giloya aura soṃṭha  
barābarakā cūrṇa banāke isameṃse chadāmabharakā kvātha banākara pilāo,  
dina paścāt phirase yaha kvātha do  
tathā 2-kāyaphala, devadāru, bhāraṃgī nāgaramothā, dhaniyāṃ, pittapāpaḍā,  
harrakī chāla, śuṃṭhī aura kaṇṭocakī jar̤a samāna bhāgake cūrṇameṃse  
2 ṭakebharakā kvātha pilāo to vātakaphajvara khāṃsī aura sūjana  
bhī naṣṭa hogī  
tathā 3--nāgaramothā, pittapāpar̤ā giloya, soṃṭha aura dhamāsā tulya  
lekara cūrṇa karo isameṃse chadāmabharakā kvātha 10 dinataka pio to  
vātakaphajvara, ulaṭī, dāha, mukhaśotha bhī dūra hoṃge  
tathā 4-kaṭiyālī, śuṃṭhī giloya aura pīpala samāna bhāga leke cūrṇa  
karo isameṃse chadāmabharakā kvātha banākara pilāo  
tathā 5-śālaparṇī (būṭī viśeṣa), pṛṣṭhaparṇī (būṭī viśeṣa) donoṃkaṭāīṃ,  
gokharū, belakī girī, araṇī, aralū, kumbhere aura pāṃṭhā inakā kvātha  
pīpalayukta karake 10 divasa paryanta pratidina pilāo  
tathā 6-yadi ukta rogīkā mukha aura tālū sūkha karake jihvā kaṭhora  
par̤ajāve to bijaurekī kalīmeṃ seṃdhānamaka aura kālī mirca milākara  
jihvāpara lepa karo to ukta vikārako naṣṭa karegī  
tathā 7-cirāyatā, giloya, devadāru, kāyaphala aura bacako samāna  
bhāga leke cūrṇa karo aura isameṃse chadāmabhara cūrekā kvātha banākara  
pilāo-ye saba yatna jvaratimirabhāskarameṃ likhe haiṃ  
6--kaphapittajvara yatna--isa rogavāleko 14 laṃghana karāke uṣṇa jala  
yaha kvātha do  
tathā 1-- raktacaṃdana, soṃṭha, kamalatāṃtu, kāyaphala aura dāruhaldī  
samāna bhāga le chadāmabhara cūrekā kvātha 10 dinataka pilāo  
tathāra--nīmakī chāla, raktacaṃdana, padmakāṣṭha, giloya aura dhaniyākā  
kvātha 10 divasa paryanta do to kaphapittajvara, dāha, pyāsa, ulṭī bhī  
tathā 3-giloya, indrayava, nīmakī chāla, paṭola, kuṭakī, soṃṭha,  
agara, candana, nāgaramothā aura pīpalako tulya bhāga leke cūrṇa banāo  
usameṃse 4 māse pratidivasa aṣṭāvaśeṣa jalake saṃyogase pilāo to  
kaphapittajvara, khāṃsī, dāha, aruci aura hṛdayapīr̤ābhī dūra hogī  
tathā 4-giloya, donoṃ kaṭiyālī, dāruhaldī, pīpala, aḍūsā  
paṭola, nīmakī chāla aura cirāyatāke cūrṇameṃse pratidina chadāmabharakā  
kvātha prātaḥkāla tathā sāyaṃkāla 10 divasa pilāo  
tathā 5-dākha, kiravārekīgirī, dhaniyāṃ, kuṭakī, nāgaramothā, pīpalāmūla, soṃṭha, aura pīpalake cūrṇameṃse chadāmabharakā kvātha donoṃ samaya  
daśa dinatakapilāo to kaphapittajvara, śūla, bhrama, mūrcchā, aruci aura  
ulṭī ye saba dūra hoṃ  
tathā 6-athavā yaha rasa do, 5 ṭaṃka hiṃgulase nikālā huā śuddha  
pārā, 5 ṭaṃka śodhā huā gaṃdhaka, 5 ṭaṃka kālīmirca aura 5 ṭaṃka śuddha  
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe vātādvidvandvajajvarayatna  
nirūpaṇaṃ nāma dvitīyastaraṃgaḥ

- [Previous: 41.1-5](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.1-5)
- [Next: 41.1-6](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.1-6)
- [Up: 41](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.41.2) · Pramāṇa
