[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 5.8 # Amritasagara 5.8 Amṛtasāgara 5.8 - **Language:** Sanskrit ### [5.8](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.5.8) 4 sraṃsana-jo auṣadha koṭheke vātādi doṣa tathā mūtrako ( jo ki apane niyata kālapara hī pācana honevāle haiṃ) jabaradastīse pāka na honepara bhī gudādvārā bāhara nikāla deve so sraṃsana auṣadha kahalātī 5 bhedana--jo auṣadha vātādi doṣase baddhābaddha ( bam̐dhe hue tathā na bam̐dhe hue ) mala mūtrako khaṇḍa 2 kara gudādvārā bāhara kara de vaha bhedana kahalātī haiṃ jaise “kuṭakī” tathā vātādi doṣoṃko patale kara gudādvārā bāhara nikāla de vaha recana kahalātī hai jaise “nisota” 7 vamana--jo auṣadha vinā pakehue hī vāta tathā pittako balātkārase mukhadvārā ( ulaṭī karake ) bāhara nikāla de vaha vamanasaṃjñaka auṣadha 8 saṃśodhana-jo auṣadha apane sthānameṃ vātādi doṣa tathā malsañcayako ūparakī ora khīṃcakara mukha nāka kāna ityādike dvārā athavā nīcekī ora khīṃcakara gudā yā mūtradvārā bāhara nikāla de vaha 9 chedana-jo auṣadha paraspara ( ekase eka ) mile hue kaphādiko tathā mirca; pippalī, śilājīta” ityādi 10 lekhana--jo auṣadha rasādi 7 dhātu tathā vātādi doṣa kiṃvā “madhu, uṣṇa jala, vaca” ādi 11 grāhī--jo auṣadha agniko pradīpta kare, āmādiko pācana kare aura svayaṃ uṣṇa vīrya honeke kāraṇa jalarūpa kaphādi doṣa tathā dhātu gajapippalī” ityādi 12 stambhana -jo auṣadha rūkhāpana, śītalatā, kaṭutā, halakāpana aura pācana ina guṇoṃse vāyutpādaka ( vāta utpanna karanegirī, mocarasa, kuḍāchāla" ityādi 13 rasāyana-jo auṣadha śarīrakī jarā va rogoṃko dūra karanevālī ityādi vājīkaraṇa kahalātī hai, jaise śatāvarī, kevāṃcabīja, dūdha, miśrī" ityādi dhātuvarddhinī kahalātī hai, jaise "asagandha, musalī, śakkara, śatāvarī" ityādi 16 dhātucaitanya--jo auṣadha dhātuko caitanya tathā utpanna karanevālī bījī" ityādi 17 vājīkaraṇa viśeṣatā--dhātucaitanyakāriṇī strī, dhāturecaka baḍī, kaṭiyālīke phala, dhātustambhaka jāyaphala, dhātuśoṣaṇakāriṇī harītakī bātoṃkī viśeṣatā para vaidya pūrṇa dhyāna deve 18 sūkṣma--jo auṣadha śarīrameṃ raṃdhroṃdvārā praveśa ho sake use sūkṣmakahate haiṃ, jaise "saiṃdhava, madhu, nīma taila" ityādi 19 vyavāyī-jo auṣadha peṭameṃ pahum̐catehī ( pacaneke pūrva ) sarvatra āphū ( aphīma )" ādi 20 vikāśī-jo auṣadha śarīrakī saṃdhiyoṃke saba baṃdhanoṃko śithila 21 mādaka--jo auṣadha tamoguṇa pradhāna hoke buddhiko bigār̤a brāṃḍī )" ityādi 22 prāṇahāraka--jo ekahī auṣadha pūrvokta ( 1 vyavāyī 2 vikāśī 3 sūkṣma 4 chedana 5 mādaka aura 6 agnidīpaka. ina chahoṃ auṣadhiyoṃke iti śrīamṛtasāgare vicārakhaṇḍe auṣadhīnāṃ dīpanapācanādinirūpaṇaṃ nāmāṣṭamastaraṃgaḥ - [Previous: 5.1-7.5](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.5.1-7.5) - [Next: 6.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.6.1) - [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.5) --- Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.5.8](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.5.8) · Pramāṇa