Amritasagara 53.1-2
Amṛtasāgara 53.1-2
- Language
- Sanskrit
53.1-2.1
tathā 9-gaurīsara, rāla, moma, maṃjīṭhako telameṃ pakākara isa telakā
mardana karo to vātarakta dūra ho
tathā 10-eraṃḍīkī jar̤a, gurca aura aḍūseke kvāthameṃ 4 māse gūgala
aura 2 ṭaṃka eraṃḍīkā tela ḍālakara pilāo to vātarakta, mūrcchā,
likhā hai
tathā 11-haratālako punarnavāke rasameṃ kharala karake ṭikiyā banāo
sūkhajānepara punarnavākī rākhake bīcameṃ dharake ṭhīkara (miṭṭīke bartana)
ko cūlhepara car̤hā do, maṃda maṃda āṃcase 5 dina 5 rātri tapākara
svāṃgaśītala hojānepara ṭikiyā nikālo jo isameṃ 1 rattī bhasma
guḍūcyādikvāthake sātha sevana karāo to vātarakta, aṭhāraha prakārake
kuṣṭha, pāmā, phiraṃgavāta, visarpa aura phor̤e ye saba roga dūra hoṃ,
sevana karanevāle puruṣako nona, khaṭāī, kaṭu rasa, dhūpa, agnikā
bacāva karanā cāhiye aura seṃdhānona tathā mīṭhī vastuyeṃ bhakṣaṇa
karanā cāhiye, ṭikiyā āṃcaparase nikalanepara śveta raṃga bojha pūrvavat
vātaraktavāleko varjita padārtha-divasameṃ nidrā, krodha, śrama, maithuna
aura kaṭu, uṣṇa, bhārī, khārī, khaṭṭī vastu bhakṣaṇa na karanā cāhiye
tathā yogya kārya-yava, gehūm̐, lāhī, (ye purāṇe) arahara, canā,
mūṃga kulathī, masūra, dhaniyāṃ, cirapoṭaṇī, bathuā, colavā, lūṇyā
(kulphā), bakarīkā dūdha aura bakarīkā hī ghī tathā māṃsāhāri
yoṃko baṭera aura tītarakā māṃsa ye padārtha ukta rogīko bhakṣaṇa
karane yogya haiṃ
vātaśūla roga yatna 1-ajavāyana, seṃdhānona, seṃkī hīṃga, javākhāra,
soṃcaranona, harrakī chālakā 2 ṭaṃka jīrā, 4 ṭaṃka cūrṇa uṣṇa jalake
sātha do to vātaśūla dūra ho
53.1-2.2
tathā 2-1 ṭaṃka soṃcaranona, 3 ṭaṃka jīrā, 4 ṭaṃka kālīmircake
cūrṇako amalavetake rasakī 7 puṭa aura bijaureke rasakī 7 puṭa dekara
cāramāse bhara goliyāṃ banālo, jo 1 golī uṣṇa jalake sātha
do to vātaśūla dūra hogā
tathā 20-2 ṭaṃka kuṭa (śālmalivṛkṣa), 2 ṭaṃka soṃṭha, 1 ṭaṃka socaranona, 1 ṭaṃka seṃkī hiṃgakā cūrṇa saham̐jane yā lahasanake rasameṃ milākara
goliyāṃ banālo, jo 1 golī uṣṇa jalake sātha do to śūla tatkāla
dūra hogā, ise kucilādiguṭikā kahate haiṃ
tathā 21-10 ṭaṃka śuddha pārā, 10 ṭaṃka śuddha siṃgīmuharā, 20 ṭaṃka
kālī mirca, 20 ṭaṃka pippalī 20 ṭaṃka soṃṭha, 20 ṭaṃka seṃkī hīṃga, 5
ṭaṃka pām̐co nona, 8 ṭaṃka imalīkā khāra, 8 ṭaṃka jamīrīkā khāra, 8 ṭake
bhara śaṃkhakī rākha ina sabako nīṃbūke rasameṃ 5 dina kharala karake 1 ṭaṃka
rasa uṣṇa jalake sātha sevana karāo to śūla tatkāla dūra ho, ise
śūladāvānalarasa kahate haiṃ
tathā 22-ādhasera hīrāksīsa, sera bhara lāhorī phiṭakarī, sera
bhara seṃdhānona, sera bhara śorekā cūrṇa karake ḍhekalī (yantroṃmeṃ prasiddha hai)
yaṃtrase rasa nikāla lo, jo 1 māse bhara khilāo to śūla, gulma, arśa
plīhaḥ, udararoga, ajīrṇa aura vātaroga saba dūra hoṃge, ise śaṃkhadrāva kahate haiṃ
tathā 23-śuddha gaṃdhaka, gaṃdhakase ādhā pārā ina donoṃke samāna
kaṃṭakavedhī tīnoṃko tāṃbeke pātrameṃ 1 dina kharala karake golā banālo
tīna dina ām̐ca dekara svāṃgaśītala hojānepara goleko nikālake pīsa
sātha khilāo to śūla tatkāla dūra ho, ise śūlagajakeśarī rasa
kahate haiṃ
tathā 24-jīrā, soṃṭha, kālī mirca, seṃkī hīṃga aura vaca inakā
53.1-2.3
2 ṭaṃka cūrṇa uṣṇa jalake sātha sevana karāo to śūla dūra ho
tathā 25-1 ṭake bhara triphalā, 5 ṭake śuddha gandhaka, 2 ṭake bhara kāṃtisāra inhoṃkā cūrṇa anumānase 2 ṭaṃka madhu aura 2 ṭaṃka ghṛtake sātha
3 māsaparyaṃta caṭāo to saba śūla vāyuke vikāra aura phor̤e ye saba
dūra hoṃ | ise gandhakarasāyana kahate haiṃ
tathā 26-1 ṭakebhara gur̤a, 1 ṭakebhara āṃvalā, 3 ṭakebhara maṇḍūra,
inakā cūrṇa madhu aura ghṛtake sātha caṭāo to śūla, annadrava, jaratpitta,
amlapitta, pariṇāmaśūla ye saba dūra hoṃ | yaha guḍādimaṃḍūra kahalātā hai
tathā 27-vāyaviḍaṃga, citraka, cavya, triphalā, soṃṭha, kālīmirca
aura pippalī ina sabake barābara maṃjīra aura tulya hī gur̤a tathā ina
saboṃse 10 guṇā gomūtra lo tadanantara saba auṣadha aura guḍādikā
cūrṇa gomūtrameṃ pakākara dṛr̤ha kara lo aura piṃḍa banākara ghṛtake cikane
pātrameṃ rakhado, jo isameṃse 2 ṭaṃka nitya bhojanake pūrva bhakṣaṇa karāo
to śūla, paṃktiśūla, kāmalā, pāṃḍu, śotha, mandāgni, arśa, saṃgrahaṇī kṛmi,
tathā 28-harrakī chāla, suhāgā, soṃṭha, seṃkī hīṃga, kālīmirca,
citraka, śuddha gandhaka, seṃdhānona, aura ina sabake samāna śuddha kucilā
ina sabako pīsakara eka māse pramāṇakī goliyāṃ banā lo jo
1 golī nitya jalake sātha sevana karāo to śūla, apharā, baddhakoṣṭha,
kapharoga, ajīrṇa, mandāgni, jvara ye saba roga dūra hoṃ| yaha sthūlagajakesarī guṭikā hai
tathā 29-kaṇagajakī jar̤a, seṃkī hīṃga, soṃṭha, seṃkā suhāgā, ina
sabakā 2 ṭaṃka cūrṇa uṣṇa jalase sevana karāo to mahāśūla bhī dūra ho
53.1-2.4
ye saba natna vaidyarahasyameṃ likhe haiṃ
tathā 30-soṃcara nona, amalaveta, jīrā aura mirca ye saba eka
dūsarese kramānusāra dūne dūne lekara cūrṇa karo aura bijaureke rasameṃ
goliyāṃ banākara 1 golī uṣṇa jalake sātha sevana karāo to śūla dūra
ho, ise sauvarcalādi guṭikā kahate haiṃ
tathā 31-seṃkī hīṃga, amalaveta, kālīmirca, pippalī, ajavāyana,
soṃcaranona, sāṃbharanona, seṃdhānona, ina sabako pīsakara bijaureke rasameṃ
goliyāṃ banāo; jo eka golī uṣṇa jalake sātha khilāo to samasta
śūla dūra hoṃge, ise hiṃgvādiguṭikā kahate haiṃ
tathā 32-haldī, saham̐janā (sum̐ganā) kī chāla, seṃdhānona, eraṃḍīcūrṇako kāṃjīke pānīmeṃ usana (sāna) ke roṭī banāo aura agnipara seṃkake rogīke peṭapara bāṃdho yā tāva do to peṭa śūla dūra ho
tathā 33-kaur̤iyoṃkī rākha, śuddha siṃgīmuharā, seṃdhānona, kālīmirca, pippalī ina sabakā cūrṇa kara pānake rasameṃ 1 rattī pramāṇakī
goliyāṃ banālo, jo 1 golī nitya khilāo to śūla roga dūra ho,
tathā 34-baḍe śaṃkhako tapā tapākara 11 gyāraha vāra nīṃbūke rasameṃ
līkā khāra, 5 ṭaṃke soṃcaranona, 1 ṭake bhara seṃdhānona 1 ṭakebhara
sāṃbharanona 1 ṭakebhara kacanona, 1 ṭakebhara biḍanona, 6 māse soṃṭha,
6 māse kālīmirca, 6 māse pippalī, 1 ṭakebhara seṃkī hīṃga, 1 ṭakebhara
śuddhagaṃdhaka, 1 ṭakebhara śuddha pārā