[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 57.25 # Amritasagara 57.25 Amṛtasāgara 57.25 - **Language:** Sanskrit ### [57.25.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25.1) mūtrakṛcchraroga yatna 1-bar̤e gokharū, kiravārekī girī, ḍābha (darbha) kī jar̤a, kāśekī jar̤a, javāsā, āṃvalā, patharacaṭā (pāṣāṇabheda) aura harrakī chāla ina sabake 2 ṭaṃka cūrṇakā kvātha, madhuke sātha ise gokṣurādikvātha kahate haiṃ tathā 2-ilāyacī, pāṣāṇabheda, śilājīta, pippalī, tebarasī (khīrā kakaḍī) ke bīja, keśara, seṃdhānona ina sabakā 2 ṭaṃka cūrṇa cāvalake jalake sātha sevana karāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 3-āṃvalekā rasa purāne gur̤ake pānīke sātha pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 4-dūdhameṃ purānā gur̤a yā miśrī ḍālakara peṭabhara pilāo to mūtrakṛcchra dūra hogā tathā 5-āṃvale yā sāṃṭhīke rasameṃ madhu milākara pilāo to prahāraja mūtrakṛcchra dūra hogā tathā 6-gokharūke kvāthameṃ javākhāra ḍālakara pilāo to malāvarodhaja mūtrakṛcchra dūra ho tathā 7-5 ṭaṃka triphalā aura 5 ṭaṃka berakī chālako rātribhara pānīmeṃ bhigokara prātaḥkāla donoṃko usī pānīmeṃ ṭhaṃḍāīke samāna pīsa chāna kara seṃdhānonake sātha pilāo to mala rokanekā mūtrakṛcchra dūra ho tathā 8-5 māse javākhāra aura 5 māse miśrīkā cūrṇa jalake sātha pilāo to mala rokanekā udāvarta dūra hogā tathā 9-5 ṭaṃka dākha, 10 ṭaṃka miśrī aura 10 ṭaṃka dahīkā maṭṭhā tīnoṃko milākara pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 10-gokharūke paṃcāṃgakā kvātha, miśrī aura madhuke sātha tathā 11-gurca, soṃṭha, āṃvalā, asagandha aura gokharūke 2 ṭaṃka cūrṇa kā kvātha nitya pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 12-gauke dūdhameṃ pake nīmbūkā rasa ḍālakara manamānā pilāo ### [57.25.2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25.2) to mūtrakṛcchra, prameha, dāha aura strīkī yonidoṣase utpanna hue roga naṣṭa hoṃge tathā 13-harrakī chāla, kiravālekā gūda़ā, gokharū, pāṣāṇabheda, dhamāsā aura aḍūsekā 5 ṭaṃka cūrṇakā kvātha madhuke sātha nitya kyādi kvātha hai tathā 14-ḍābha, kāśa, dūba, sarakanā (mūm̐ja) aura sāṃṭhī ina pāṃcokī jar̤akā kvātha pilāo to raktamūtrakṛcchrakī vedanā dūra hogī tathā 15- pake kumhar̤eke rasameṃ miśrī ḍālakara pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho, ise kūṣmāṃḍarasa kahate haiṃ tathā 16-kaṭiyālīkā rasa madhuke sātha pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 17--2 ṭake bhara gokharūkā cūrṇa, aṭhaguṇe (16) ṭake bhara pānīmeṃ auṭāke ādhā rahajānepara chāna lo isī pānīmeṃ 7 ṭakebhara gūgala ḍālakara punaḥ auṭāo, kucha auṭānepara isīmeṃ soṃṭha, kālīmirca ṭake bharakā mahīna cūrṇa ḍāla do, ye saba padārtha paraspara milākara dṛḍha ho jānepara utārake ghṛtake cikane pātrameṃ rakha do jo isameṃse nitya 5 māse jalake sātha khilāo to mūtrakṛcchra, mūtrāghāta, prameha, pradara, vātarakta aura śukradoṣa ye saba roga dūra hoṃge ise gokṣurādigūgala kahate haiṃ tathā 18--1 ṭake bhara jīrā aura 1 ṭake bhara gur̤a nitya khilāo to mūtrakṛcchra dūra hogā tathā 19--2 ṭaṃka javākhāra, gaukī chāṃchake sātha pilāo to mūtratathā 20--eka bhāga śuddha pārā aura 4 bhāga śuddha gandhakakī kajalī bar̤ī kauḍīmeṃ bharake pānīmeṃ pise hue suhāgese usakā mum̐ha banda karado aura miṭṭīkī kulhiyāmeṃ dharake gajapuṭameṃ dhara phūm̐ka do, svāṃgaśītala hojā़nepara pīsake isameṃse 4 māṃse bhasma 21 ikkīsa kālīmircake ### [57.25.3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25.3) cūrṇameṃ milākara ghṛtake sātha caṭāo to mūtrakṛcchra dūra ho, yaha laghutathā 21-nirūhabasti yā uttarabastikī kriyā karo to mūtrakṛcchra nissandeha dūra ho tathā 22- śatāvarī, kāśīkī jar̤a, ḍābhakī jar̤a, gokharū, vidārī kanda, sāralakī jar̤a aura kisoriyā (tālābake kīcar̤ameṃ golara tathā 23--tevarasīke bīja, mahuā, dāruhaldī, inakā kvātha pilāo to mūtrakṛcchra dūra ho tathā 24--keleke rasameṃ gomūtra milākara pilāo to kaphakā mūtrakṛcchra dūra ho tathā 25-ilāyacīkā mahīna cūrṇa jalake sātha pilāo to kaphamūtrakṛcchra dūra ho tathā 26-mūm̐gakā 1 ṭaṃka cūrṇa taṇḍulake jalake sātha pilāo to kaphamūtrakṛcchra dūra ho tathā 27-gokharū aura soṃṭhakā kvātha pilāo to kaphamūtrakṛcchra dūra tathā 28-bar̤ī kaṭiyālī, pāṭhā, mulahaṭhī, mahuā aura indrayavakā kvātha pilāo to sannipātakā mūtrakṛcchra dūra ho tathā 29-śilājītako madhuke sātha caṭāo to śukramūtrakṛcchra dūra tathā 30-uttama strīse maithuna karāo to śukramūtrakṛcchra dūra hogā tathā 31--baraiṃṭīkī jar̤akā kvātha pilāo to saba mūtrakṛcchra dūra ho tathā 32--100 sau ṭaṃke bhara gokharūkā paṃcāṃga kūṭakara aṭhagune ( 800 ṭake bhara ) pānīmeṃ auṭāo, caturthāṃśa raha jānepara chānakara isameṃ 50 ṭakebhara miśrīkī (gār̤hī cāṭane yogya ) cāsanī banāo, tadanantara soṃṭha, pīppalī, ilāyacī, javākhāra, keśara, kaḍutathā 9-ādhāsera citraka, 5 ṭaṃka gaurīsara, 10 ṭaṃka kharaiṃṭīkī jar̤a, ādhā pāva dākha, 5 ṭaṃka indrāyaṇakī jar̤a, 5 ṭaṃka pippalī, 10 ṭaṃka triphalā, 10 ṭaṃka mulaiṭhī aura 100 bar̤e āṃvale ina sabakā cūrṇa 16 ### [57.25.4](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25.4) sera pānīke sātha auṭākara 4 sera ( caturthāṃśa ) raha jānepara chānalo, isa kvāthameṃ 2 sera ghī ḍālakara pakāo | rasa | jalakara ghṛtamātra rahajānepara chānakara ādhā pāva vaṃśalocanakā cūrṇa ḍāla do mūtrāghāta, saba prakārake vīrya doṣa, pradara aura mūtrakṛcchra ina sabakā tathā 10 triphaleke kvāthameṃ dūdha aura gur̤a ḍālakara pilāo to mūtrāghāta dūra ho tathā 11--pāṭala, aralu, nīmakī chāla, haldī, gokharū, palāśake vakkala ina sabakā kvātha gur̤ake sātha pilāo to mūtrāghāta dūra ho tathā 12--atyaṃta rūpavatī strīse maithuna karo to mūtrāghāta dūra ho, ye saba yatna ātreyasaṃhitāmeṃ likhe haiṃ mūtrāvarodha yatna 13--binaulā ( sarakī kāṃkaḍā yā kapāsakā bīja ) khilāo to mūtra svaccha utaregā tathā 14--tillī aura binaulā ina donoṃkā kṣāra madhu aura dahīke sātha khilāo to mūtra rukanā baṃda hogā tathā 15--kamalakī jar̤a aura tillīko gauke mūtrameṃ pīsakara pilāo to mūtrakā rukāva baṃda hokara mūtra utare atyanta uṣṇamūtra yatna 16--camelīkī jar̤ako bakarīke dūdhase pīsakara pilāo to mūtrakī viśeṣa uṣṇatā dūra ho saba mūtrāvarodha ( peśāba baṃda hojāne ) para calasakate haiṃ iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe mūtrakṛcchramūtrāghātarogayatnanirūpaṇaṃ nāma paṃcaviṃśatitamastaraṃgaḥ --- Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.57.25) · Pramāṇa